Adhyaya 154

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਾਬ੍ਹਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਪਰਮ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ‘ਖੰਗਧਾਰਾ’ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਖੰਗਧਾਰਾ/ਧਾਰੇਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਸਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਚੰਡ (ਪੁਸ਼ਕਸ/ਪੁਸ਼ਕਸੇਨ) ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਸ੍ਰੀ/ਬਿਲਵ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਘਾਤ ਵਿੱਚ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਤੇ ਤੋੜਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪੱਤੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਉਪਵਾਸ, ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਪੱਤਰ-ਅਰਪਣ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰਾਗੀ ਬਣਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਤਮ-ਬਲੀ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗਣ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਸ਼ਿਵਧਾਮ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਦੇ ਗੁਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਜੁਲਾਹੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਾਸ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ—ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਵੀ—ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।