Adhyaya 152

ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਸਾਬ੍ਹਰਮਤੀ/ਅਭ੍ਰਮਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਾਲਾਪਾ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਣਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਬਾਲਾਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ/ਸੂਰਯ-ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸੂਰਯਦੇਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਸੂਰਯ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜ ਬੇਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਟੱਲ ਨਿਯਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਵਾਰ ਪੈਰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਅਤਿ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਰਥ-ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ, ਸੂਰਯੋਦਯ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਲ (ਐਤਵਾਰ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਸਪਤਮੀ, ਗ੍ਰਹਣ) ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁੜ-ਗਾਂ, ਲਾਲ ਗਾਂ, ਬੈਲ ਆਦਿ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਿੱਚ ਗੁੜ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਖੀਰ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਸੂਰਯ ਦੀ ਪੁਸ਼ਪ-ਪੂਜਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਿਆ ਬੁੱਢਾ ਮਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਸਥੀ-ਨਿਮਜਨ ਨਾਲ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬਜ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ ਹੋਣਾ ਦੱਸ ਕੇ ਅਖੰਡ ਪੁਣ੍ਯ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧ-ਫਲ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮਹਿਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ/ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਮਹਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪੁਣ੍ਯ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।