Adhyaya 138

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਉਮਾ ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਣਾ-ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਕੁਲਾ-ਸੰਗਮ ਦੇ ਸੰਗਮ-ਸਥਾਨ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਕੁਲੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬਕੁਲਾ-ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਕੁਲੇਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ-ਸਮਾਨ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਚੰਦਰਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਦੱਤ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਲਿਆ ਕੇ ਲੰਬੇ ਤਪ ਦੀ ਪਰਾਕਾਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਗਾਣਪਤ੍ਯ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਤ੍ਯ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ, ਧਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰਿ-ਹਰ ਅਭੇਦਤਾ—ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੀ ਸ਼ਿਵ—ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।