Adhyaya 123

ਅਧਿਆਇ 123 ਵਿੱਚ ਮਾਸੋਪਵਾਸ (ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਵਰਤ) ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਵ੍ਰਤ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਤਾਂ, ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼੍ਰੌਤ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵ੍ਰਤ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਦੀ ਪਰਖ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਆਦਿ ਦੀ ਲੋੜ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਸਭ ਲਈ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਆਸ਼ਵਿਨ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਤੀਹ ਦਿਨ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਉਪਾਸਨਾ—ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੰਦਰ-ਪੂਜਾ, ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ ਆਦਿ ਅਰਪਣ, ਨੈਤਿਕ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਾਪਨ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਤਕਾਰ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾਂ), ਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਖ਼ਿਮਾ-ਯਾਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸ਼ਯਿਆ/ਪੁਤਲਾ-ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।