Adhyaya 122

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਪਾਵਲੀ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ-ਕ੍ਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਉੱਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੀਪਾਵਲੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਅਧਿਦੇਵਤਾ, ਦਾਨ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਤਸਵ-ਆਚਾਰ ਕੀ ਹਨ। ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਯਮ-ਦੀਪ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ-ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸ੍ਮਰਣ ਕਰਕੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਆਦਿ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ; ਫਿਰ ਯਮ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਨਾਮ-ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤਰਪਣ। ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਅਗਨਿ-ਪੂਜਾ, ਦੇਵ-ਪਿਤ੍ਰ ਕਾਰਜ, ਪਾਰਵਣ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਆਨੰਦ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਜਾਗਰਣ, ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਪਾਸਾ-ਕ੍ਰੀੜਾ, ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ, ਗੋਵਰਧਨ ਅਤੇ ਗੋ-ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਕੌਮੁਦੀ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਬਲੀ-ਪੂਜਾ ਤੇ ਰਾਤ-ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਮਦ੍ਵਿਤੀਯਾ: ਯਮ-ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਤਿਆਗੋ, ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਿਓ—ਇਸ ਨਾਲ ਆਰੋਗ੍ਯ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।