Adhyaya 12

ਜਾਲੰਧਰ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੈਤ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਜੋੜੇਵਾਰ ਦੁੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਨੰਦੀ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਮਹਾਕਾਲ ਨਾਲ; ਹੋਰ ਦੈਤ ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ, ਵਿਨਾਇਕ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਿੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਜ੍ਵਰ (ਜਵਰਾ) ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ-ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਫਟੀ ਹੋਈ ਕੋਖ ਤੋਂ ਬਹੁ-ਮੁਖੀ ਦੈਤ ਦਾ ਨਿਕਲ ਆਉਣਾ। ਵਿਨਾਇਕ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨਮਗਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਬੈਲ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਯੁੱਧ-ਸਾਜ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ, ਮਣਿਭਦ੍ਰ ਆਦਿ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਪਾਰ ਗਣ-ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਘਮਾਸਾਨ ਛਿੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।