Adhyaya 8

Verse 1

ऋषय ऊचुः । जंबूखंडस्त्वया प्रोक्तो यथावदिह सत्तमः । विष्कंभस्य च प्रब्रूहि परिमाणं हि तत्त्वतः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸਤ੍ਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਜੰਬੂ-ਖੰਡ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪਰਿਮਾਣ ਤੱਤਵਤ: ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 2

समुद्रस्य प्रमाणं च सम्यगच्छिद्र दर्शनः । शाकद्वीपं च नो ब्रूहि कुशद्वीपं च धार्मिकम्

ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮਾਪ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਦਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 3

शाल्मलं चैव तत्त्वेन क्रौंचद्वीपं तथैव च । सूत उवाच । विप्राः सुबहवो द्वीपाः यैरिदं संततं जगत् । सप्तद्वीपान्प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं द्विजपुंगवाः

ਅਤੇ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਲਮਲਦਵੀਪ ਦਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦਾ ਵੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਵੀਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 4

अष्टादशसहस्राणि योजनानि द्विजोत्तमाः । षट्शतानि च पूर्णानि विष्कंभो जंबुपर्वतः

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਜੰਬੂ ਪਰਵਤ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਛੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਹੋਰ ਵੀ।

Verse 5

लवणस्य समुद्रस्य विष्कंभो द्विगुणः स्मृतः । नानाजनपदाकीर्णो मणिविद्रुमचित्रितः

ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੋਗੁਣੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਉਹ ਅਨੇਕ ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦ੍ਰੁਮ (ਮੂੰਗੇ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 6

नैकधातुविचित्रैश्च पर्वतैरुपशोभितः । सिद्धचारणसंकीर्णैः सागरः परिमंडलः

ਉਹ ਪਰਿਮੰਡਲ ਸਾਗਰ ਅਨੇਕ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪਰਵਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 7

शाकद्वीपं च वक्ष्यामि यथावदिह सत्तमाः । शृणुताद्य यथान्यायं ब्रुवतो मम धार्मिकाः

ਹੇ ਧਰਮੀ ਜਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਧਾਰਮਿਕੋ, ਅੱਜ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 8

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडेऽष्टमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

क्षीरोदो मुनिशार्दूला येन संपरिवारितः । तत्र पुण्याजनपदास्तत्र न म्रियते जनः

ਹੇ ਵਿਆਘਰ-ਸਮ ਮੂਨੀਓ, ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪੁੰਨਮਈ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਧਨ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ—ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 10

कुत एव हि दुर्भिक्षं क्षमा तेजोयुता हि ते । शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावन्मुनिसत्तमाः । उक्त एष महाभागाः किमन्यत्कथयामि वः

ਫਿਰ ਅਕਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਮਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਤੇਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਮੂਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਯਥਾਵਤ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨੋ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?

Verse 11

ऋषय ऊचुः । शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावदिह धार्मिक । उक्तस्त्वया महाप्राज्ञ विस्तरं ब्रूहि तत्त्वतः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਮੀ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਯਥਾਵਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਹੁਣ ਸੱਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

Verse 12

सूत उवाच । तथैव पर्वता विप्राः सप्तात्र मणिपर्वताः । रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि वर्णये

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਮਣਿ-ਪਰਬਤ ਹਨ ਜੋ ਰਤਨ-ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 13

अतीवगुणवत्सर्वं तत्त्वं पृच्छथ धार्मिकाः । देवर्षिगंधर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते

ਹੇ ਧਰਮੀ ਜਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ। ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਬਤ ‘ਮੇਰੂ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸਦਾ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 14

प्रागायतो महाभागा मलयोनाम पर्वतः । ततो मेघाः प्रवर्त्तंते प्रभवंति च सर्वशः

ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ‘ਮਲਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਧਨਿਆ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਬੱਦਲ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 15

ततः परेण मुनयो जलधारो महागिरिः । ततो नित्यमुपादत्ते वासवः परमं जलम्

ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਓ, ‘ਜਲਧਾਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗਿਰਿ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨਿੱਤ ਹੀ ਪਰਮ ਜਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

ततो वर्षं प्रभवति वर्षाकाले द्विजोत्तमाः । उच्चैर्गिरी रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठितम्

ਫਿਰ ਵਰਖਾ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਵਰਖਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ‘ਰੈਵਤਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਪਰਬਤ ਸਦਾ ਲਈ ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 17

रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः । उत्तरेण तु विप्रेंद्राः श्यामो नाम महागिरिः

ਰੇਵਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੈ—ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧਾਨ। ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ‘ਸ਼ਿਆਮ’ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਹੈ।

Verse 18

नवमेघप्रभः प्रांशुः श्रीमानुज्ज्वलविग्रहः । यतः श्यामत्वमापन्नाः प्रजा मुदितमानसाः

ਉਹ ਨਵੇਂ ਵਰਖਾ-ਮੇਘ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਉੱਚਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਧਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 19

ऋषय ऊचुः । सुमहान्संशयोऽस्माकं प्राप्तोयं सूत यत्त्वया । प्रजाः कथं सूत सम्यक्संप्राप्ताः श्यामतामिह

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੂਤ, ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠਿਆ ਹੈ। ਦੱਸ, ਹੇ ਸੂਤ, ਇਥੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਆਮਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ?”

Verse 20

सूत उवाच । सर्वेष्वेव महाप्राज्ञा द्वीपेषु मुनिपुंगवाः । गौरः कृष्णश्च पतगस्तयोर्वर्णांतरे द्विजाः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਮুনি-ਪੁੰਗਵੋ, ਸਭ ਹੀ ਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਹਨ—ਕੁਝ ਗੌਰ (ਚਿੱਟੇ) ਤੇ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਕਾਲੇ)। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਮੱਧਮ ਵਰਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ।”

Verse 21

श्यामो यस्मात्प्रवृत्तो वै तस्मात्श्यामगिरिः स्मृतः । ततः परं मुनिश्रेष्ठा दुर्गशैलो महोदयः

ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਆਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਸ਼ਿਆਮਗਿਰਿ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਮুনি-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ‘ਦੁਰਗਸ਼ੈਲ’ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਮੰਗਲਮਯ ਪਹਾੜ ਹੈ।

Verse 22

केशरी केशरयुतो यतो वातः प्रवर्त्तते । तेषां योजनविष्कंभो द्विगुणः प्रविभागशः

ਉਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਪਵਨ ਦਾ ਵਹਿਣਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਕੰਭ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ।

Verse 23

वर्षाणि तेषु विप्रेंद्राः संप्रोक्तानि मनीषिभिः । महामेरुर्महाकाशो जलदः कुमुदोत्तरम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚਲੇ ਵਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਨੀਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਮਹਾਮੇਰੁ, ਮਹਾਕਾਸ਼, ਜਲਦ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦੋੱਤਰ।

Verse 24

जलधारो महाप्राज्ञः सुकुमार इति स्मृतः । रेवतस्य तु कौमारः श्यामश्च मणिकांचनः

ਜਲਧਾਰ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ‘ਸੁਕੁਮਾਰ’ (ਕੋਮਲ/ਯੁਵਕ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਰੇਵਤ ਦਾ ਕੌਮਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਆਮ ਸੀ, ਜੋ ਮਣਿਕਾਂਚਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 25

केशरस्याथ मौदाकी परेण तु महान्पुमान् । परिवार्य्यं तु विप्रेंद्रा दैर्घ्यं ह्रस्वत्वमेव च

ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਰ ਅਤੇ ਮੌਦਾਕੀ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਚਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਹ੍ਰਸਵਤਾ ਦੇ ਭੇਦ ਵੀ।

Verse 26

जंबूद्वीपेन संख्यातस्तस्य मध्ये महाद्रुमः । शाको नाम महाप्राज्ञाः प्रजास्तस्य सहानुगाः

ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸ਼ਾਕ’ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਗਾਮੀਆਂ ਤੇ ਸਹਚਰਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 27

तत्र पुण्या जनपदाः पूज्यते तत्र शंकरः । तत्र गच्छंति सिद्धाश्च चारणा दैवतानि च

ਉੱਥੇ ਦੇ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁੰਨਮਈ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣ ਭੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 28

धार्मिकाश्च प्रजाः सर्वाः चत्वारो गतमत्सराः । वर्णाः स्वकर्मनिरता न च स्तेनोऽत्र दृश्यते

ਉੱਥੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰਮੀ ਸੀ; ਚਾਰੇ ਵਰਣ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ।

Verse 29

दीर्घायुषो महाप्राज्ञा जरामृत्युविवर्जिताः । प्रजास्तत्र विवर्द्धंते वर्षास्विव समुद्रगाः

ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਦੀਰਘਾਯੂ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ ਸਨ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਇਉਂ ਫਲਦੀ-ਫੂਲਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਵਧ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 30

नद्यः पुण्यजलास्तत्र गंगा च बहुधा गता । सुकुमारी कुमारी च शीता शीतोदका तथा

ਉੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਪੁੰਨ-ਜਲ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਗੰਗਾ ਭੀ ਅਨੇਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਾ ਨਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਲ ਠੰਢਾ ਹੈ।

Verse 31

महानदी च भो विप्रास्तथा मणिजला नदी । इक्षुवर्द्धनिका चैव नदी मुनिवराः स्मृताः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ), ਉੱਥੇ ਮਹਾਨਦੀ, ਮਣਿਜਲਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਖ਼ਸ਼ੁਵਰਧਨਿਕਾ ਨਦੀ ਵੀ ਹੈ—ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਮੁਨੀਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 32

ततः प्रवृत्ताः पुण्योदा नद्यः परमशोभनाः । सहस्राणां शतान्येव यतो वर्षति वासवः

ਤਦੋਂ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ, ਪੁੰਨ-ਦਾਤਰੀ ਨਦੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਲੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

न तासां नामधेयानि परिस्मर्तुं तथैव च । शक्यंते परिसंख्यातुं पुण्यास्ता हि सरिद्वराः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੁੰਨਮਈ ਹਨ।

Verse 34

ततः पुण्या जनपदाश्चत्वारो लोकविश्रुताः । मृगाश्च मशकाश्चैव मानसा मल्लकास्तथा

ਫਿਰ ਚਾਰ ਪੁੰਨਮਈ ਜਨਪਦ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਮ੍ਰਿਗ, ਮਸ਼ਕ, ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਲਕ।

Verse 35

मृगाश्च ब्रह्मभूयिष्ठाः स्वकर्मनिरता द्विजाः । मशकेषु तु राजन्या धार्मिकाः सर्वकामदाः

ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਨਿਕਟ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਦਵਿਜਾਂ ਵਾਂਗ। ਅਤੇ ਮਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੁਝ ਰਾਜਨ੍ਯ-ਸਮਾਨ ਹਨ—ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।

Verse 36

मानसाश्च महाभागा वैश्यधर्मोपजीविनः । सर्वकामसमायुक्ताः शूरा धर्मार्थनिश्चिताः

ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਮਹਾਭਾਗ ਹਨ, ਵੈਸ਼੍ਯ-ਧਰਮ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਕਾਮ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ।

Verse 37

शूद्रास्तु मल्लका नित्यं पुरुषा धर्मशीलिनः । न तत्र राजा विप्रेंद्रा न दंडो न च दंडिकाः

ਉਥੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸਦਾ ‘ਮੱਲਕ’ ਹਨ—ਧਰਮ-ਸ਼ੀਲ ਪੁਰਖ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਥੇ ਨਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੰਡ, ਨਾ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

Verse 38

स्वधर्मेणैव धर्मज्ञास्ते रक्षंति परस्परम् । एतावदेव शक्यं तु तत्र द्वीपे प्रभाषितुम्

ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਵੀਪ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 39

एतदेव च श्रोतव्यं शाकद्वीपे महौजसि

ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਮਹੌਜਸਿ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।