Adhyaya 59

Verse 1

व्यास उवाच । एवं वनाश्रमे स्थित्वा तृतीयं भागमायुषः । चतुर्थं चायुषो भागं संन्यासेन नयेत्क्रमात्

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਨਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਤਕ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ (ਤਿਆਗ) ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਵੇ।”

Verse 2

अग्नीनात्मनि संस्थाप्य द्विजः प्रव्रजितो भवेत् । योगाभ्यासरतः शांतो ब्रह्मविद्यापरायणः

ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਦਵਿਜ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣੇ; ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਮਨੋਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ।

Verse 3

यदा मनसि संपन्नं वैराग्यं सर्ववस्तुषु । तदा संन्यासमिच्छेच्च पतितः स्याद्विपर्यये

ਜਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਾ ਵੈਰਾਗ ਉਪਜ ਪਏ, ਤਦ ਹੀ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ (ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ) ਮਨੁੱਖ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा पुनः । दांतः शुक्लकषायोसौ ब्रह्माश्रममुपाश्रयेत्

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯ ਯਜ੍ਞ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਗ੍ਨੇਯ ਕਰਮ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਦਮਨ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਸਫੈਦ-ਕਸਾਇ (ਕੇਸਰੀ ਛਾਂ) ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇ।

Verse 5

ज्ञानसंन्यासिनः केचिद्वेदसंन्यासिनोऽपरे । कर्मसंन्यासिनस्त्वन्ये त्रिविधाः परिकीर्तिताः

ਕੁਝ ਗਿਆਨ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੇਦ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਰਮ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 6

यः सर्वत्र विनिर्मुक्तो निर्द्वंद्वश्चैव निर्भयः । प्रोच्यते ज्ञानसंन्यासी आत्मन्येव व्यवस्थितः

ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੈ—ਉਹ ਗਿਆਨ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 7

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं निराशीर्निष्परिग्रहः । प्रोच्यते वेदसंन्यासी मुमुक्षुर्विजितेंद्रियः

ਉਹ ਨਿੱਤ ਕੇਵਲ ਵੇਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਹੋਵੇ। ਐਸਾ ਜਿਤੇੰਦ੍ਰਿਯ ਮੁਕਤੀ-ਕਾਮੀ ‘ਵੇਦ-ਸੰਨਿਆਸੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

यस्त्वग्निमात्मसाकृत्वा ब्रह्मार्पणपरो द्विजः । ज्ञेयः स कर्मसंन्यासी महायज्ञपरायणः

ਜੋ ਦਵਿਜ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਣਾ ਲਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਣੋ, ਮਹਾਯਜ੍ਞ ਦਾ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ।

Verse 9

त्रयाणामपि चैतेषां ज्ञानी त्वभ्यधिको मतः । न तस्य विद्यते कार्यं न लिंगं वा विपश्चितः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੱਤਵ-ਜਾਣੂ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਤਵ੍ਯ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ।

Verse 10

निर्ममो निर्भयः शांतो निर्द्वंद्वः पर्णभोजनः । जीर्णकौपीनवासाः स्यान्नग्नो वा ध्यानतत्परः

ਉਹ ਨਿਰਮਮ, ਨਿਰਭਯ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਦ੍ਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ; ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਬਣਾਏ; ਜੀਰਨ ਕੌਪੀਨ ਪਹਿਨੇ—ਜਾਂ ਨਗਨ ਰਹੇ—ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋਵੇ।

Verse 11

ब्रह्मचारी जिताहारो ग्रामादन्नं समाहरेत् । अध्यात्मरतिरासीत निरपेक्षो निराशिषः

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਭਿੱਖਾ ਰੂਪ ਅੰਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਅਧਿਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ, ਨਿਰਪੇਖ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ੀ ਹੋਵੇ।

Verse 12

आत्मनैव सहायेन सुखार्थं विचरेदिह । नाभिनंदेत मरणं नाभिनंदेत जीवनम्

ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨ ਕੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਜੀਵੇ; ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰੇ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ।

Verse 13

कालमेव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतको यथा । नाध्येतव्यं न वर्तव्यं श्रोतव्यं न कदाचन

ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਕਰ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਦ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ, ਨਾ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਨਾ ਸੁਣੇ।

Verse 14

एवं ज्ञानपरो योगी ब्रह्मभूयाय कल्पते । एकवासाथ वा विद्वान्कौपीनाच्छादनोपि वा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ-ਪਰਾਇਣ ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਕੋ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਕੌਪੀਨ ਨਾਲ ਹੀ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 15

मुंडी शिखी वाथ भवेत्त्रिदंडी निष्परिग्रहः । काषायवासाः सततं ध्यानयोगपरायणः

ਉਹ ਮੁੰਡਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਿਖਾ-ਧਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਨਿਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਰਹੇ, ਕਾਸ਼ਾਇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹੇ।

Verse 16

ग्रामांते वृक्षमूले वा वसेद्देवालयेपि वा । समः शत्रौ तथा मित्रे तथा मानापमानयोः

ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠਾਂ, ਜਾਂ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸੇ; ਵੈਰੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਮਾਨ-ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕਸਾਰ ਰਹੇ।

Verse 17

भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैकान्नादी भवेत्क्वच्चित् । यस्तु मोहेन वान्यस्मादेकान्नादी भवेद्यतिः

ਯਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੋ ਘਰ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ (ਏਕਾਨ್ನਾਦੀ) ਨਾ ਬਣੇ। ਪਰ ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਮੋਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਇਕੋ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ।

Verse 18

न तस्य निष्कृतिः काचिद्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते । रागद्वेषवियुक्तात्मा समलोष्टाश्मकांचनः

ਉਸ ਲਈ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੇਲਾ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਸਭ ਇਕ ਸਮਾਨ ਹਨ।

Verse 19

प्राणिहिंसानिवृत्तश्च मौनी स्यात्सर्वनिस्पृहः । दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्

ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹੇ, ਮੌਨੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਭ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਨਿਸਪ੍ਰਿਹ ਰਹੇ। ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੈਰ ਰਖੇ, ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲ ਪੀਵੇ।

Verse 20

सत्यपूतां वदेद्वाणीं मनःपूतं समाचरेत् । नैकत्र निवसेद्देशे वर्षाभ्योन्यत्र भिक्षुकः

ਸੱਚ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਭਿੱਖੂ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਨਾ ਵੱਸੇ; ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਿਵਾਸ ਕਰੇ।

Verse 21

स्नात्वा शौचयुतो नित्यं कमंडलुकरः शुचिः । ब्रह्मचर्यरतो नित्यं वनवासरतो भवेत्

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਿੱਤ ਸ਼ੌਚ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ। ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸ—ਤਿਆਗਮਈ ਜੀਵਨ—ਵੱਲ ਰੁਝਾਨੀ ਹੋਵੇ।

Verse 22

मोक्षशास्त्रेषु निरतो ब्रह्मसूत्री जितेंद्रियः । दंभाहंकारनिर्मुक्तो निंदापैशुन्यवर्जितः

ਉਹ ਮੋਖਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ ਹੈ। ਦੰਭ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯ (ਚੁਗਲੀ) ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੈ।

Verse 23

आत्मज्ञानगुणोपेतो यदि मोक्षमवाप्नुयात् । अभ्यसेत्सततं देवं प्रणवाख्यं सनातनम्

ਜੇ ਕੋਈ ਆਤਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਦੇ ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਮਕ ਸਨਾਤਨ ਦੇਵ (ਓਂਕਾਰ) ਦਾ ਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ, ਧਿਆਨ ਧਰੇ।

Verse 24

स्नात्वाचम्य विधानेन शुचिर्देवालयादिषु । यज्ञोपवीती शांतात्मा कुशपाणिः समाहितः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰੇ; ਦੇਵਾਲਿਆਂ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹੇ। ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਧਾਰਨ ਕਰੇ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਧਰੇ ਅਤੇ ਸਮਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ।

Verse 25

धौतकाषायवसनो तस्मिञ्छन्नतनूरुहः । अधियज्ञं ब्रह्मजपेदाधिदैविकमेव च

ਧੋਏ ਹੋਏ ਕਾਸ਼ਾਇ (ਗੇਰੂਏ) ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਦੇਹ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ/ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਅਧਿਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ-ਜਪ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਧਿਦੈਵਿਕ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 26

आध्यात्मिकं च सततं वेदान्ताभिहितं च यत् । पुत्रेषु चाथ निवसन्ब्रह्मचारी यतिर्मुनिः

ਅਤੇ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਦਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਤ ਧਾਰੇ। ਫਿਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਯਤੀ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਬਣ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 27

वेदमेवाभ्यसेन्नित्यं स याति परमां गतिम् । अहिंसासत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं तपः परम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਕੇਵਲ ਵੇਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ, ਸਤ੍ਯ, ਅਸਤੇਯ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ—ਇਹੀ ਪਰਮ ਤਪ ਹੈ।

Verse 28

क्षमादया च संतोषो व्रतान्यस्य विशेषतः । वेदांतज्ञाननिष्ठो वा पंचयज्ञान्समाहितः

ਉਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਖ਼ਿਮਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਵਰਤ ਹਨ; ਜਾਂ ਵੇਦਾਂਤ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੰਜ ਮਹਾਯਗ੍ਯ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 29

कुर्य्यादहरहः स्नात्वा भिक्षार्थे नैव तेन हि । होममंत्रान्जपेन्नित्यं कालेकाले समाहितः

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਭਿੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਫਸਾਏ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉਚਿਤ ਵੇਲੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਹੋਮ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 30

स्वाध्यायं चान्वहं कुर्य्यात्सावित्रीं संध्ययोर्जपेत् । ध्यायीत सततं देवमेकांतं परमेश्वरम्

ਨਿੱਤ ਸਵਾਧਿਆਇ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲਿਆਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ (ਗਾਇਤ੍ਰੀ) ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਇਕਾਂਤ, ਪਰਮ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਉਸ ਦੇਵ ਦਾ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 31

एकान्नं वर्जयेन्नित्यं कामं क्रोधं परिग्रहम् । एकवासा द्विवासा वा शिखी यज्ञोपवीतवान् । कमंडलुकरो विद्वांस्त्रिदंडो याति तत्परम्

ਨਿੱਤ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੇ ਅਤੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ (ਲਾਲਚੀ ਇਕੱਠ) ਤਿਆਗੇ। ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਚੋਟੀ ਰੱਖੇ, ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ ਪਹਿਨੇ; ਕਮੰਡਲੁ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਦੰਡ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 59

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे यतिधर्मनिरूपणं । नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਯਤਿਧਰਮ-ਨਿਰੂਪਣ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਉਨਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।