Adhyaya 55
Prohibitions and Rules of Right Conduct (Ācāra): Theft, Speech, Purity, Residence, and Social Boundaries
ਅਧਿਆਇ 55 ਵਿੱਚ ਆਚਾਰ-ਧਰਮ ਦੇ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਸੰਕਲਿਤ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ, ਸਤ੍ਯ, ਅਤੇ ਅਚੌਰੀ (ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ) ਨੂੰ ਮੂਲ ਸੰਯਮ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੋਰੀ ਦੇ ਸੁਖਮ ਭੇਦ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ—ਘਾਹ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਤੱਕ ਦੀ ਅਨੁਚਿਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਦੇਵ-ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਹੜਪ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਭਿਖਿਆ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ: ਪਖੰਡ, ਝੂਠੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਿੰਦਾ, ਚੁਗਲੀ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਅਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਮਿਲਾਪ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ-ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ੇਧ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਕੀ ਦੇਖਣਾ/ਕਹਿਣਾ/ਛੂਹਣਾ/ਖਾਣਾ, ਕਿੱਥੇ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਜਲ, ਅੱਗ, ਗਾਂ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ। ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਣੀ, ਭੁੱਖ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਦੇਹਿਕ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । न हिंस्यात्सर्वभूतानि नानृतं वावदेत्क्वचित् । नाहितं नाप्रिंयं वाच्यं न स्तेनः स्यात्कदाचन
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਿਸੇ ਭੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੇ। ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਨਾ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਚੋਰ ਨਾ ਬਣੇ।
Verse 2
तृणं वा यदि वा शाकं मृदं वा जलमेव च । परस्यापहरञ्जंतुर्नरकं प्रतिपद्यते
ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਗ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਜੀਵ ਪਰਾਏ ਦੀ ਵਸਤੂ ਹੜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 3
न राज्ञः प्रतिगृह्णीयान्न शूद्रात्पतितादपि । न चान्यस्मादशक्तश्चेन्निंदितान्वर्जयेद्बुधः
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਨਾ ਲਵੇ, ਨਾ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਤਿਤ ਪਾਪੀ ਤੋਂ। ਜੇ ਸੰਕਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਿੰਦਿਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Verse 4
नित्यं याचनको न स्यात्पुनस्तं नैव याचयेत् । प्राणानपहरत्येवं याचकस्तस्य दुर्मतेः
ਮਨੁੱਖ ਨਿੱਤ ਦਾ ਮੰਗਤਾ ਨਾ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੰਗਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਮੰਗਤਾ ਆਪਣੀ ਕੁਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 5
न देवद्रव्यहारी स्याद्विशेषेण द्विजोत्तमः । ब्रह्मस्वं वा नापहरेदापत्स्वपि कदाचन
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਕਦੇ ਨਾ ਚੁਰਾਏ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਹੜਪੇ, ਆਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
Verse 6
न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते । देवस्वं चापि यत्नेन सदा परिहरेत्ततः
ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ ਹੀ ਵਿਸ਼ ਹੈ; ਪਰ ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਧਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦਾ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 7
पुष्पं शाकोदकं काष्ठं तथा मूलं फलं तृणम् । अदत्तानि च न स्तेयं मनुः प्राह प्रजापतिः
ਫੁੱਲ, ਸਾਗ, ਪਾਣੀ, ਲੱਕੜ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੜ੍ਹ, ਫਲ ਅਤੇ ਘਾਹ—ਜੇ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਾ ਲਏ ਜਾਣ; ਇਹ ਚੋਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮਨੂ ਨੇ ਐਸਾ ਉਚਾਰਿਆ।
Verse 8
गृहीतव्यानि पुष्पाणि देवार्चनविधौ द्विजः । नैकस्मादेव नियतमननुज्ञाय केवलम्
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਦੇਵ-ਅਰਚਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਬਿਨਾ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇਵਲ ਇਕੋ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹਠ ਨਾਲ ਨਾ ਤੋੜੇ ਜਾਣ।
Verse 9
तृणं काष्ठं फलं पुष्पं प्रकाशं वै हरेद्बुधः । धर्मार्थं केवलं प्राहुरन्यथा पतितो भवेत्
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਘਾਹ, ਲੱਕੜ, ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਦੀਵਾ ਆਦਿ) ਹੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਲਈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 10
तिलमुद्गयवादीनां मुष्टिर्ग्राह्या पथिस्थितैः । क्षुधितैर्नान्यथा विप्रा धर्मादिभिरिति स्थितिः
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਰਾਹ ਵਿਚ ਭੁੱਖੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਤਿਲ, ਮੁੰਗ, ਜੌ ਆਦਿ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਠ ਲੈਣੀ ਯੋਗ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ—ਧਰਮ ਆਦਿ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
Verse 11
न धर्मस्यापदेशेन पापं कृत्वा व्रतं चरेत् । व्रतेन पापं व्यागुह्य कुर्वन्स्त्रीशूद्र दंभनम्
ਧਰਮ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਵਰਤ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਓਟ ਵਿਚ ਪਾਪ ਲੁਕਾ ਕੇ ਦੰਭ ਨਾਲ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗੇ ਨਾ।
Verse 12
प्रेत्येह चेदृशो विप्रो गर्ह्यते ब्रह्मवादिभिः । छद्मनाचरितं यच्च व्रतं रक्षांसि गच्छति
ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਐਸਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਛਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਵਰਤ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ)।
Verse 13
अलिंगी लिंगिवेषेण यो वृत्तिमुपतिष्ठति । सलिगिंनो हरेदेनस्तिर्यग्योनौ च जायते
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਵੇਸ ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰ ਕੇ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸੱਚੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 14
याचनं योनिसंबंधं सहवासं च भाषणम् । कुर्वाणः पतते नित्यं तस्माद्यत्नेन वर्जयेत्
ਮੰਗਣਾ-ਤੰਗਣਾ, ਯੋਨੀ-ਸੰਬੰਧ, ਇਕੱਠੇ ਵਸਣਾ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਘਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿੱਤ ਹੀ ਪਤਨ ਨੂੰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 15
देवद्रोहं न कुर्वीत गुरुद्रोहं तथैव च । देवद्रोहाद्गुरुद्रोहः कोटिकोटिगुणाधिकः
ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਦ੍ਰੋਹ ਨਾਲੋਂ ਗੁਰੂਦ੍ਰੋਹ ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਭਾਰੀ ਹੈ।
Verse 16
जनापवादो नास्तिक्यं तस्मात्कोटिगुणाधिकम् । गोभिश्च दैवतैर्विप्रैः कृष्या राजोपसेवया
ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਅਪਵਾਦ ਕਰਨਾ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨਾਲੋਂ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪਾਪ ਹੈ। (ਪੁੰਨ) ਗਾਂਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 17
कुलान्यकुलतां यांति यानि हीनानि धर्म्मतः । कुविचारैः क्रियालोपैर्वेदानध्ययनेन च
ਜੋ ਕੁਲ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀਣੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੀਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ—ਕੁਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਤੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੇ ਲੋਪ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ।
Verse 18
कुलान्यकुलतां यांति ब्राह्मणाऽतिक्रमेण च । अनृतात्पारदार्याच्च तथाऽभक्ष्यस्य भक्षणात्
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅਤਿਕ੍ਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ, ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੁਲ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਾ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
Verse 19
अगोत्रधर्म्माचरणात्क्षिप्रं नश्यति वै कुलम् । अश्रोत्रियेषु दानाच्चा वृषलेषु तथैव च
ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਲ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ।
Verse 20
विहिताचारहीनेषु क्षिप्रं नश्यति वै कुलम् । अधार्मिकैर्वृते ग्रामे न व्याधिबहुले वसेत्
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਿਤ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਥੇ ਕੁਲ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਾਰਮਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਥਾਂ—ਉਥੇ ਨਿਵਾਸ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 21
शूद्रराज्ये च न वसेन्न पाखंडजनैर्वृते । हिमवद्विंध्ययोर्मध्यं पूर्वपश्चिमयोः शुभम्
ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ। ਹਿਮਾਲਯ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਦੇਸ਼ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
Verse 22
मुक्त्वा समुद्रयोर्देशं नान्यत्र निवसेद्द्विजः । कृष्णो वा यत्र चरति मृगो नित्यं स्वभावतः
ਦੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦਵਿਜ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਿਵਾਸ ਨਾ ਕਰੇ—ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਥੇ ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਵਿਹਰਦਾ ਹੈ।
Verse 23
पुण्या वा विश्रुता नद्यस्तत्र वा निवसेद्द्विजः । अर्द्धकोशं नदीकूलं वर्जयित्वा द्विजोत्तमः
ਪੁੰਨ੍ਯ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦ੍ਵਿਜ ਵੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਅੱਧ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Verse 24
नान्यत्र निवसेत्पुण्यं नांत्यजग्रामसन्निधौ । न संवसेच्च पतितैर्न चांडालैर्न पुल्कसैः
ਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਿਵਾਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਅੰਤ੍ਯਜਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ; ਅਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਂਡਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਲਕਸਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਨਾ ਵੱਸੇ।
Verse 25
न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्यैर्जायावसायिभिः । एकशय्यासने पंक्तिर्भांडे पक्वान्नमिश्रणम्
ਮੂਰਖਾਂ ਨਾਲ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਉੱਤੇ ਲਾਲਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ—ਇਕੋ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਜਾਂ ਆਸਨ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਕੋ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੈਠੇ; ਅਤੇ ਇਕੋ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਅੰਨ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 26
यजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम् । सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च
ਯਜ੍ਞ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਭੋਜਨ ਵੀ (ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਨਾਲ) ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਅਧ੍ਯਯਨ ਦਸਵਾਂ ਕਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨਾ ਵੀ।
Verse 27
एकादश समुद्दिष्टा दोषाः सांकर्यसंस्थिताः । समीपे चाप्यवस्थानात्पापं संक्रमते नृणाम्
ਸਾਂਕਰ੍ਯ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਗਿਆਰਾਂ ਦੋਸ਼ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਨਾਲ—ਪਾਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 28
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सांकर्य्यं परिवर्जयेत् । एकपंक्त्युपविष्टा ये न स्पृशंति परस्परम्
ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਣਉਚਿਤ ਮਿਲਾਪ (ਸਾਂਕਰ੍ਯ) ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਕੋ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹਣ।
Verse 29
भस्मना कृतमर्य्यादा न तेषां संकरो भवेत् । अग्निना भस्मना चैव सलिलेन विलेखतः
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਡ਼ਬਡ਼ ਜਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਰੇਖਾ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਵੀ, ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
Verse 30
द्वारेण स्तंभमार्गेण षड्भिः पंक्तिर्विभिद्यते । न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं न च पैशुनम्
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸਤੰਭਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਪੰਕਤੀ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਾਧਾਰ ਵੈਰ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਝਗੜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੁਗਲੀ-ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ।
Verse 31
परक्षेत्रे गां चरंतीं न चाचक्षीत कर्हिचित् । न संवसेत्सूचकेन न कं वै मर्मणि स्पृशेत्
ਪਰਾਏ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਚਰਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਤੱਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੂਚਕ (ਚੁਗਲਖੋਰ) ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਵੱਸੇ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਮ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਛੂਹੇ।
Verse 32
न सूर्यपरिवेषं वा नेंद्रचापं पराह्निकम् । परस्मै कथयेद्विद्वान्शशिनं वाथ कांचनम्
ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੇਰੇ (ਪਰਿਵੇਸ਼) ਜਾਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਬਾਰੇ ਨਾ ਦੱਸੇ। ਨਾ ਹੀ ਚੰਦਰਮਾ—ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਵਰਨ ਸਮਾਨ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰੇ।
Verse 33
न कुर्याद्बहुभिः सार्द्धं विरोधं बंधुभिस्तथा । आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्
ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨਾਲ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਨਕੂਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 34
तिथिं पक्षस्य न ब्रूयान्नक्षत्राणि न निर्दिशेत् । नोदक्यामभिभाषेत नाशुचिं वा द्विजोत्तमः
ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਤਿਥੀ ਜਾਂ ਪੱਖ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਚਿ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 35
न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत् । न चात्मानं प्रशंसेद्वा परनिंदां च वर्जयेत्
ਦੇਵਾਂ, ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦਾਨ ਰੋਕੇ ਨਾ। ਨਾਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Verse 36
वेदनिंदां देवनिंदां प्रयत्नेन विवर्जयेत् । यस्तु देवानृषींश्चैव वेदान्वा निंदते द्विजः
ਵੇਦ-ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤਿਆਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ,
Verse 37
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा शास्त्रेष्विह मुनीश्वराः । निंदयेद्वा गुरुं देवं वेदं वासोपबृंहणम्
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ—ਚਾਹੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਦੇਵ ਦੀ, ਵੇਦ ਦੀ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਬ੍ਰੰਹਣ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵੀ।
Verse 38
कल्पकोटिशतं साग्रं रौरवे पच्यते नरः । तूष्णीमासीत निंदायां न ब्रूयात्किंचिदुत्तरम्
ਸੌ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨ ਕਹੇ।
Verse 39
कर्णौ पिधाय गंतव्यं न चैनमवलोकयेत् । वर्ज्जयेद्वै रहस्यानि परेषां गर्हणं बुधः
ਕੰਨ ਢੱਕ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕੇ ਵੀ ਨਾ। ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ਼ੀ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Verse 40
विवादं स्वजनैः सार्द्धं नकुर्य्याद्वै कदाचन । न पापं पापिनां ब्रूयादपापं वा द्विजोत्तमः
ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਝਗੜਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਨਾ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਉਚਾਰੇ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਰਪਾਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰੇ।
Verse 41
सत्येन तुल्यो दोषः स्यादसत्याद्दोषवान्भवेत् । नृणां मिथ्याभिशस्तानां पतंत्यश्रूणि रोदनात्
ਸੱਚ ਦੇ ਤਰਾਜੂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਤੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਚਮੁੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਰੋਣ ਨਾਲ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Verse 42
तानि पुत्रान्पशून्घ्नंति तेषां मिथ्याभिशंसिनाम् । ब्रह्महत्या सुरापाने स्तेये गुर्वंगनागमे
ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ, ਮਦਿਰਾਪਾਨ, ਚੋਰੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗਮਨ।
Verse 43
दृष्टं वै शोधनं वृद्धैर्नास्ति मिथ्याभिशंसने । नेक्षेतोद्यंतमादित्यं शशिनं वाऽनिमित्ततः
ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਵੀਕਾਰੋक्ति ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੈ; ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੱਲ ਟੱਕਰ ਕੇ ਨਾ ਤੱਕੇ।
Verse 44
नास्तं यांतं न वारिस्थं नोपस्पृष्टं न मध्यगम् । तिरोहितं समीक्षेत नादर्शाद्यनुगामिनम्
ਨ ਅਸਤ ਹੋਂਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਨ ਉਸ ਦੇ ਚਲਦੇ ਪਥ ਵਿੱਚ, ਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਿਤ, ਨ ਛੂਹ-ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਮਲਿਨ/ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਨ ਮੱਧ ਆਕਾਸ਼ (ਜ਼ੇਨਿਥ) ਵਿੱਚ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤੱਕੇ। ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇ (ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਦਿ) ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਨਿਹਾਰੇ; ਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਲਗੇ; ਨ ਦਰਪਣ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖੇ।
Verse 45
न नग्नां स्त्रियमीक्षेत पुरुषं वा कदाचन । न च मूत्रं पुरीषं वा न च संसृष्टमैथुनम्
ਕਦੇ ਵੀ ਨੰਗੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ—ਜਾਂ ਨੰਗੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ—ਨਹੀਂ ਤੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਮੂਤਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਠਾ ਵੱਲ ਵੇਖੇ, ਨਾ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੇ।
Verse 46
नाशुचिः सूर्यसोमादीन्ग्रहानालोकयेद्बुधः । नाभिभाषेत च परमुच्छिष्टो वावगुंठितः
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤੱਕੇ। ਅਤੇ ਉੱਛਿਸ਼ਟ (ਭੋਜਨ ਪਿੱਛੋਂ ਬਚੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰਮ-ਪੂਜਨੀਯ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 47
न पश्येत्प्रेतसंस्पर्शं न क्रुद्धस्य गुरोर्मुखम् । न तैलोदकयोश्छायां न पंक्तिं भोजने सति
ਲਾਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ (ਪ੍ਰੇਤ-ਸੰਸਪਰਸ਼) ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਤੱਕੇ। ਤੇਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਛਾਇਆ/ਪਰਛਾਂਵ ਨਾ ਨਿਹਾਰੇ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੰਗਤ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਨਾ ਟਿਕਾਏ।
Verse 48
न मुक्तबंधनं पश्येन्नोन्मत्तं गजमेव वा । नाश्नीयाद्भार्यया सार्द्धं नैनामीक्षेत चाश्नतीम्
ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਨਮੱਤ ਹਾਥੀ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕੇ ਵੀ ਨਾ।
Verse 49
क्षुवतीं जृंभमाणां वा नासनस्थां यथासुखम् । नोदके चात्मनो रूपं शुभं वाशुभमेव वा
ਛੀਂਕਦੀ ਜਾਂ ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਸ ਵੱਲ ਜੋ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਾ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ—ਚਾਹੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ—ਨਾ ਵੇਖੇ।
Verse 50
न लंघयेच्च मतिमान्नाधितिष्ठेत्कदाचन । न शूद्राय मतिं दद्यात्कृसरं पायसं दधि
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਕਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ। ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਰ, ਪਾਯਸ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾ ਦੇਵੇ।
Verse 51
नोच्छिष्टं वा मधु घृतं न च कृष्णाजिनं हविः । न चैवास्मै व्रतं ब्रूयान्न च धर्मं वदेद्बुधः
ਉਸ ਨੂੰ ਜੂਠ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਮਧੁ ਜਾਂ ਘੀ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਵਾਲੀ ਹਵਿ-ਆਹੂਤੀ। ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਸ ਲਈ ਵਰਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ।
Verse 52
न च क्रोधवशं गच्छेद्द्वेषं रागं च वर्जयेत् । लोभं दंभं तथा शाठ्यं ह्यसूयां ज्ञानकुत्सनम्
ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ; ਦ੍ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ। ਲੋਭ, ਦੰਭ, ਸ਼ਾਠ੍ਯ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
Verse 53
ईर्ष्यां मदं तथाशोकं मोहं च परिवर्जयेत् । न कुर्यात्कस्यचित्पीडां सुतं शिष्यं तु ताडयेत्
ਈਰਖਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਲੋੜ ਪਏ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਤਾਡ਼ਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Verse 54
न हीनानुपसेवेत न च तृष्णामतिः क्वचित् । नात्मानं चावमन्येत दैन्यं यत्नेन वर्जयेत्
ਨੀਚ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਾ ਨਾ ਸਮਝੇ; ਯਤਨ ਨਾਲ ਦੈਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Verse 55
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे पंचपंचाशत्तमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪਚਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 56
न नदीषु नदीं ब्रूयात्पर्वतेषु च पर्वतान् । आवासे भोजने वापि न त्यजेत्सहयायिनम्
ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ ਨਾ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ ਨਾ ਕਹੇ। ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੇ।
Verse 57
नावगाहेदपो नग्नो वह्निं नातिव्रजेत्तथा । शिरोभ्यंगावशिष्टेन तैलेनांगं न लेपयेत्
ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਤੇਲ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਾ ਲੇਪੇ।
Verse 58
न सर्प शस्त्रैः क्रीडेत स्वानि खानि न संस्पृशेत् । रोमाणि च रहस्यानि नाशिष्टेन सह व्रजेत्
ਸੱਪ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਛਿਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹੇ। ਗੁਪਤ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੇੜੇ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਿਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 59
न पाणि पाद वाङ्नेत्र चापल्यं समुपाश्रयेत् । न शिश्नोदरचापल्यं न च श्रवणयोः क्वचित्
ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਪਵੇ, ਨਾਹ ਹੀ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਚਪਲਤਾ ਵਿੱਚ।
Verse 60
न चांगनखवाद्यं वै कुर्यान्नांजलिना पिबेत् । नाभिहन्याज्जलं पद्भ्यां पाणिना वा कदाचन
ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਟਕ-ਟਕ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾ ਕੱਢੇ। ਅੰਜਲੀ (ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ) ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਵੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ, ਨਾ ਛਿਟੇ ਮਾਰੇ।
Verse 61
न शातयेदिष्टिकाभिर्मूलानि च फलानि च । न म्लेच्छभाषणं शिक्षेन्नाकर्षेच्च पदासनम्
ਡੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ, ਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ। ਮਲੇਛ (ਅਪਵਿੱਤਰ) ਬੋਲੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ/ਆਸਨ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਨਾ ਖਿੱਚੇ।
Verse 62
नखभेदनमास्फोटं छेदनं वा विलेखनम् । कुर्य्याद्विमर्द्दनं धीमान्नाकस्मादेव निष्फलम्
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਖਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨਾ, ਚਟਖਾਉਣਾ, ਕੱਟਣਾ, ਖੁਰਚਣਾ ਜਾਂ ਮਲਣਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰਮ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।
Verse 63
नोत्संगे भक्षयेद्भक्ष्यं वृथा चेष्टां न चाचरेत् । न नृत्येदथवा गायेन्न वादित्राणि वादयेत्
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਏ; ਵਿਅਰਥ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਜਾਂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਚੇਸ਼ਟਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਨਾ ਨੱਚੇ, ਨਾ ਗਾਏ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ।
Verse 64
न संहताभ्यां पाणिभ्यां कंडूयेदात्मनः शिरः । न लौकिकैस्तवैर्देवांस्तोषयेद्वाक्पतेरपि
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਾ ਖੁਜਲਾਏ। ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਲੋਕਿਕ ਸਿਫ਼ਤੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ—ਵਾਕਪਤੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੱਕ ਨੂੰ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 65
नाक्षैः क्रीडेन्न धावेत नाप्सु विण्मूत्रमाचरेत् । नोच्छिष्टः संविशेन्नित्यं न नग्नः स्नानमाचरेत्
ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੂਆ ਨਾ ਖੇਡੇ, ਨਾ ਹੀ ਦੌੜ-ਧੁੱਪ ਕਰੇ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਖਾਨ ਜਾਂ ਮੂਤਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਾ ਲੇਟੇ, ਅਤੇ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਸਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 66
न गच्छंस्तु पठेद्वापि न चैव स्वशिरः स्पृशेत् । न दंतैर्नखरोमाणि च्छिंद्यात्सुप्तं न बोधयेत्
ਚੱਲਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਾਠ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ। ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਨਖ ਜਾਂ ਵਾਲ ਨਾ ਕਟੇ, ਅਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਜਗਾਏ।
Verse 67
नाबालातपमासेवेत्प्रेतधूमं विवर्जयेत् । नैव स्वप्याच्छून्यगेहे स्वयं नोपानहौ हरेत्
ਤੀਖੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਤਪਾਏ; ਚਿਤਾ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਸੁੰਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨਾ ਸੁੱਤੇ, ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਜੁੱਤੀ-ਚੱਪਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ।
Verse 68
नाकारणाद्वा निष्ठीवेन्न बाहुभ्यां नदीं तरेत् । न पादक्षालनं कुर्यात्पादेनैव कदाचन
ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਥੁੱਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਤੈਰ ਕੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਪੈਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਰ ਨਾ ਧੋਵੇ।
Verse 69
नाग्नौ प्रतापयेत्पादौ न कांस्ये धावयेद्बुधः । नाभिप्रसारयेद्देवं ब्राह्मणान्गामथापि वा
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਅੱਗ ਤੇ ਪੈਰ ਨਾ ਸੇਕੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਘਿਸੇ। ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਭੀ ਫੈਲਾ ਕੇ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਨਾ ਲੇਟੇ।
Verse 70
वाय्वग्निनृपविप्रान्वा सूर्यं वा शशिनं प्रति । अशुद्धः शयनं पानं स्वाध्यायं स्नान भोजनम्
ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਤੇ ਲੇਟਣਾ, ਪੀਣਾ, ਸਵਾਧਿਆਇ (ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ) ਕਰਨਾ, ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ।
Verse 71
बहिर्निष्क्रमणं चैव न कुर्वीत कदाचन । स्वप्नमध्ययनं स्नानमुद्वर्तं भोजनं गतिम्
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲੇ। ਨਾਂ ਹੀ ਸੌਣਾ, ਅਧਿਐਨ, ਸਨਾਨ, ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਮਲਿਸ਼/ਉਬਟਨ, ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਜਾਣਾ ਕਰੇ।
Verse 72
उभयोः संध्ययोर्नित्यं मध्याह्ने चैव वर्जयेत् । न स्पृशेत्पाणिनोच्छिष्टो विप्रो गो ब्राह्मणानलान्
ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆ-ਕਾਲਾਂ (ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ) ਅਤੇ ਮੱਧਾਹਨ ਵੇਲੇ ਸਦਾ ਹੀ ਅਨੁਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਜਿਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਉੱਛਿਸ਼ਟ (ਭੋਜਨ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼) ਨਾਲ ਲਿਪਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਗਾਂ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ।
Verse 73
न चालनं पदा वापि न देवप्रतिमां स्पृशेत् । नाशुद्धोग्निं परिचरेन्न देवान्कीर्तयेदृषीन्
ਪੈਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ। ਅਸ਼ੁੱਧ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 74
नावगाहेदगाधांबु धावयेन्नाऽनिमित्ततः । न वामहस्तेनोद्धृत्य पिबेद्वक्त्रेण वा जलम्
ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਯੋਗ ਕਾਰਨ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਵੇ।
Verse 75
नोत्तरेदनुपस्पृश्य नाप्सु रेतः समुत्सृजेत् । अमेध्यालिप्तमर्हं वा लोहितं वा विषाणि वा
ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਣ-ਸਪਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਨਾ ਉੱਠੇ, ਨਾ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰਯ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਵਸਤੂ, ਜਾਂ ਆਦਰਯੋਗ ਚੀਜ਼, ਜਾਂ ਲਹੂ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ ਕਦੇ ਨਾ ਸੁੱਟੇ।
Verse 76
व्यतिक्रामेन्न स्रवंतीं नाप्सु मैथुनमाचरेत् । चैत्यवृक्षं न वै छिंद्यान्नाप्सु ष्ठीवनमाचरेत्
ਵਹਿੰਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕੇ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਥੁਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਚੈਤ੍ਯ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ (ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਖ਼ਤ) ਨੂੰ ਨਾ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਥੂਕ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 77
नास्थिभस्मकपालानि न केशान्न च कंटकान् । तुषांगारकरीषं वा नाधितिष्ठेत्कदाचन
ਹੱਡੀਆਂ, ਰਾਖ, ਖੋਪੜੀਆਂ, ਵਾਲ, ਕਾਂਟੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਚਲੇ। ਤੂੜੀ, ਅੰਗਾਰੇ ਜਾਂ ਗੋਬਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖੇ।
Verse 78
न चाग्निं लंघयेद्धीमान्नोपदध्यादधः क्वचित् । न चैनं पादतः कुर्य्याच्छूर्पेण न धमेद्बुधः
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ; ਅਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਛੱਜੇ (ਸ਼ੂर्प) ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫੂਕ ਨਾ ਮਾਰੇ।
Verse 79
न वृक्षमवरोहेत नावेक्षेताशुचिः क्वचित् । अग्नौ न च क्षिपेदग्निं नाद्भिः प्रशमयेत्तथा
ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਉਤਰਦਿਆਂ ਅਸਾਵਧਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ/ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਨਾ ਤੱਕੇ। ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੁੱਟੇ ਨਾ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੁਝਾਏ ਵੀ ਨਾ।
Verse 80
सुहृन्मरणमात्रं वा स्वयं न श्रावयेत्परान् । अपण्यं कूटपण्यं वा विक्रयेन प्रयोजयेत्
ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ—even ਕੇਵਲ ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸੁਣਾਵੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਝੂਠਾ-ਠੱਗੀ ਵਾਲਾ ਮਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰ ਕੇ ਵਪਾਰ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 81
न वह्निं मुखनिःश्वासैर्ज्वालयेन्नाशुचिर्बुधः । पुण्यस्थानोदकस्थाने सीमांतं वाहयेन्न तु
ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮੂੰਹ ਦੀ ਫੂਕ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨਾ ਭੜਕਾਏ। ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਮਾਂਗ (ਸੀਮੰਤ) ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਨਾ ਸਾਫ਼ ਕਰੇ।
Verse 82
न भिंद्यात्पूर्वसमयमभ्युपेतं कदाचन । परस्परं पशून्व्याघ्रान्पक्षिणो न च योधयेत्
ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਵਚਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਤੋੜੇ। ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਬਾਘਾਂ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਉਕਸਾਏ।
Verse 83
परबाधां न कुर्वीत जलवातातपादिभिः । कारयित्वा सुकर्माणि गुरून्पश्चान्न वंचयेत्
ਜਲ, ਵਾਯੂ, ਤਾਪ ਆਦਿ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਧੋਖਾ ਨਾ ਦੇਵੇ।
Verse 84
सायंप्रातर्गृहद्वारान्रक्षार्थं परिघट्टयेत् । बहिर्माल्यं सुगंधिं वा भार्यया सह भोजनम्
ਸਾਂਝ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇ। ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਾਲਾ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਰਖੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।
Verse 85
विगृह्य वादं कृत्वा वा प्रवेशं च विवर्जयेत् । नखादन्ब्राह्मणस्तिष्ठेन्न जल्पेद्वा हसेद्बुधः
ਝਗੜਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਖ ਚੱਬਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਨਾ ਟਿਕੇ; ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉੱਥੇ ਨਾ ਬਕਬਕ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੱਸੇ।
Verse 86
स्वमग्निं चैव हस्तेन स्पृशेन्नाप्सुचिरं वसेत् । न पक्षकेणोपधमेन्न शूर्पेण च पाणिना
ਆਪਣੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਾ ਛੂਹੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਰ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਛੱਜ ਨਾਲ, ਨਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਕਰੇ।
Verse 87
मुखेनाग्निं समिंधीत मुखादग्निरजायत । परस्त्रियं न भाषेत नायाज्यं याजयेद्बुधः
ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮੀ ਹੈ। ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਯਾਜ੍ਯ ਲਈ ਯਜ੍ਞ ਨਾ ਕਰਵਾਏ।
Verse 88
नैकश्चरेत्सदा विप्रः समुदायं च वर्जयेत् । न देवायतनं गच्छेत्कदाचिद्वाऽप्रदक्षिणम्
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਇਕੱਲਾ ਨ ਭਟਕੇ; ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੇ। ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਨਾ ਜਾਵੇ।
Verse 89
न पीडयेद्वा वस्त्राणि न देवायतने स्वपेत् । नैकोध्वानं प्रपद्येत नाधार्मिकजनै सह
ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ; ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁੱਤੇ। ਇਕੱਲਾ ਸਫ਼ਰ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 90
न व्याधिदूषितैर्वापि न शूद्रैः पतितेन वा । नोपानद्वर्जितो वाथ जलादिरहितस्तथा
ਰੋਗ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਲੋਕਾਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੁੱਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
Verse 91
न वर्त्मनि चितिं वाममतिक्रामेत्क्वचिद्द्विजः । न निंदेद्योगिनः सिद्धान्व्रतिनो वा यतींस्तथा
ਦੁਇਜ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਵਰਤਧਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਯਤੀਆਂ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੇ।
Verse 92
देवतायतनं प्राज्ञा देवानां चैव सत्रिणाम् । नाक्रामेत्कामतश्छायां ब्राह्मणानां च गोरपि
ਹੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨੋ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਪਰਿਸਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਯਜ્ઞ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਅਤੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਵੀ, ਛਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦਾਚਿਤ ਪੈਰ ਨਾ ਰੱਖੋ।
Verse 93
स्वां तु नाक्रामयेच्छायां पतिताद्यैर्न रोगिभिः । नांगारभस्मकेशादिष्वधितिष्ठेत्कदाचन
ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਜਨਾਂ ਆਦਿ ਜਾਂ ਰੋਗੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਅੰਗਾਰਿਆਂ, ਰਾਖ, ਵਾਲਾਂ ਆਦਿ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖੜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
Verse 94
वर्जयेन्मार्जनी रेणुं स्नानवस्त्र घटोदकम् । न भक्षयेदभक्ष्याणि नापेयं च पिबेद्द्विजः
ਦੁਵਿਜ ਨੂੰ ਝਾੜੂ ਦੀ ਧੂੜ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਨਿਚੋੜਿਆ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ ਪਾਣੀ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਭੱਖ ਹੈ ਉਹ ਨਾ ਖਾਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਪੇਯ ਹੈ ਉਹ ਨਾ ਪੀਵੇ।