Adhyaya 40

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्तानि तीर्थानि विष्णुदेहानि सुव्रताः । एषामन्यतमा संगान्मुक्तो भवति मानवः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤੀਰਥ ਵਰਣੇ ਗਏ ਹਨ—ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ-ਸਰੂਪ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਗਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तीर्थानुश्रवणं धन्यं धन्यं तीर्थनिषेवणम् । पापराशिनिपाताय नान्योपायः कलौयुगे

ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਯ ਨਹੀਂ।

Verse 3

वासं कुर्यामहं तीर्थे तीर्थस्पर्शमहं तथा । एवं योऽनुदिनं ब्रूते स याति परमं महत्

“ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਵੀ ਕਰਾਂ (ਸਨਾਨ ਕਰਾਂ)।” ਜੋ ਇਹ ਬਚਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਮਹਾਨ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

पापानि तस्य नश्यंति तीर्थालापनमात्रतः । तीर्थानि खलु धन्यानि धन्यसेव्यानि सुव्रताः

ਕੇਵਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੀਰਥ ਧੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਧੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਣਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ।

Verse 5

तीर्थानां सेवनादेव सेवितो भवति प्रभुः । नारायणो जगत्कर्ता नास्ति तीर्थात्परं पदम्

ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜਗਤ ਦਾ ਕਰਤਾ—ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਪਦ ਨਹੀਂ।

Verse 6

ब्राह्मणस्तुलसी चैव अश्वत्थस्तीर्थसंचयः । विष्णुश्च परमेशानः सेव्य एव सदा नृभिः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌधा, ਅਸ਼ਵੱਥ (ਪੀਪਲ) ਵ੍ਰਿਕਸ਼—ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ—ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ; ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸੇਵਣਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 7

ब्राह्मणानां विशेषेण सेवनं मुनिपुंगवाः । सर्वतीर्थावगाहादेरधिकं विदुरग्रजाः

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਅਗ੍ਰਜ! ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 8

तस्माद्द्विजपदं साक्षात्सर्वतीर्थमयं शुभम् । भजेतानुदिनं विद्वांस्तत्र तीर्थाधिकं भवेत्

ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ੁਭ, ਸਭ ਤੀਰਥ-ਮਯ ‘ਦ੍ਵਿਜ-ਪਦ’ ਦੀ ਭਜਨਾ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਅਧਿਕ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अश्वत्थस्य तुलस्याश्च गवां कुर्यात्प्रदक्षिणम् । सर्वतीर्थफलंप्राप्य विष्णुलोके महीयते

ਜੋ ਅਸ਼ਵੱਥ (ਪੀਪਲ) ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਤੁਲਸੀ ਪੌਧੇ ਅਤੇ ਗਊਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 10

तस्माद्दुष्कृतकर्माणि नाशयेत्तीर्थसेवनात् । अन्यथा नरकं याति कर्म्मभोगाद्धि शाम्यति

ਇਸ ਲਈ ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਸ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਤਾਂ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

पापिनां नरके वासः सुकृती स्वर्गमश्नुते । तस्मात्पुण्यं निषेवेत तीर्थं खलु विचक्षणः

ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਪੁੰਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇ।

Verse 12

ऋषय ऊचुः । श्रुतानि किल तीर्थानि समाहात्म्यानि सुव्रत । इदानीं श्रोतुमिच्छामः प्रयागस्य विशेषकम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਅਸੀਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੁਣੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 13

प्रयागं तु पुरा प्रोक्तं संक्षेपात्सूत यत्त्वया । विशेषाच्छ्रोतुमिच्छामः सूत नः कथ्यतामिति

ਹੇ ਸੂਤ! ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰੋ।

Verse 14

सूत उवाच । साधु पृष्टं महाभागाः प्रयागं प्रति सुव्रताः । हंताहं तत्प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਸੁਵ੍ਰਤੋ! ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਬਾਰੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਓ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 15

मार्कंडेयेन कथितं यत्पुरा पांडुसूनवे । भारते तु यदा वृत्ते प्राप्तराज्ये पृथासुते

ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪૃਥਾ-ਸੁਤ ਨੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे राजा कुंतीपुत्रो युधिष्ठिरः । भ्रातृशोकेन संतप्तः चिंतयंस्तु पुनः पुनः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 17

आसीद्दुर्योधनो राजा एकादशचमूपतिः । अस्मान्संतप्य बहुशः सर्वे ते निधनं गताः

ਦੁਰਯੋਧਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਗਿਆਰਾਂ ਅਖੰਡ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ। ਸਾਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਤਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 18

वासुदेवं समाश्रित्य पंचशेषास्तु पांडवाः । कथं द्रोणं च भीष्मं च कर्णं चैव महाबलम्

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜ ਬਚੇ ਪਾਂਡਵ—ਦ੍ਰੋਣ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਸਨ?

Verse 19

दुर्योधनं च राजानं भ्रातृपुत्रसमन्वितम् । राजानो निहताः सर्वे ये चान्ये शूरमानिनः

ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਮਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਨਿਹਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 20

विना राज्येन कर्तव्यं किं भोगैर्जीवितेनवा । धिक्कष्टमिति संचिंत्य राजा विह्वलतां गतः

ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ‘ਧਿਕ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਕਠਿਨ ਦਸ਼ਾ!’ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 21

निश्चेष्टोऽथ निरुत्साहः किं चित्तिष्ठत्यधोमुखः । लब्धसंज्ञो यदा राजा चिंतयानः पुनः पुनः

ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇਹੀਨ ਤੇ ਉਤਸਾਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਝੁਕਾਇਆ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 22

कं चरे विधिना योगं नियमं तीर्थमेव वा । येनाहं शीघ्रमामुच्ये महापातककिल्बिषात्

ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹੜਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਾਂ—ਯੋਗ, ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ?

Verse 23

यत्र स्नात्वा नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम् । कथं पृच्छामि वै कृष्णं येनेदं कारितं महत्

ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ?

Verse 24

धृतराष्ट्रं कथं पृच्छे यस्य पुत्रशतं हतम् । व्यासं कथमहं पृच्छे यस्य गोत्रक्षयः कृतः

ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ? ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ?

Verse 25

एवं वैक्लव्यमापन्नो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । रुदंतः पांडवाः सर्वे भ्रातृशोकपरिप्लुताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬੇਬਸੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਭਰਾ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਰਾ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ।

Verse 26

ये च तत्र महात्मानः समेताः पांडवाश्रिताः । कुंती च द्रौपदी चैव ये च तत्र समागताः

ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ—ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਭੀ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

Verse 27

भूमौ निपतिताः सर्वे रोदमानाः समंततः । वाराणस्यां तु मार्कंडस्तेन ज्ञातो युधिष्ठरः

ਸਾਰੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।

Verse 28

यथाविक्लवमापन्नो रोदमानः सुदुःखितः । अचिरेणैव कालेन मार्कंडस्तु महातपाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 29

हस्तिनापुर संप्राप्तो राजद्वारे स तिष्ठति । द्वारपालोऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम्

ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਵਾਰਪਾਲ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

त्वां द्रष्टुकामो मार्कंडो द्वारे तिष्ठत्यसौ मुनिः । त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮੁਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦਵਾਰੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਤਦ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੁਰੰਤ ਦਵਾਰ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਸੀ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 31

युधिष्ठिर उवाच । स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे पावितं कुलम्

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਕੁਲ ਪਾਵਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 32

अद्य मे पितरस्तृप्तास्त्वयि दृष्टे महामुने । सिंहासन उपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਜਾ ਕੇ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਆਦਿ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 33

युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम् । ततस्तमूचे मार्कण्डः पूजितोऽहं त्वया विभो

ਮਹਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 34

आख्याहि त्वरितो राजन्किमर्थं त्वरितं त्वया । केन वा विक्लवीभूतः कथयस्व ममाग्रतः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ—ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਏ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹੋ।

Verse 35

युधिष्ठिर उवाच । अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने । एतत्सर्वं विदित्वा तु भगवानिह चागतः

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਇੱਥੇ ਪਧਾਰੇ ਹਨ।

Verse 36

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्महाबाहो यत्र धर्मो व्यवस्थितः । नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਰਾਜਨ! ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਧਰਮਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਯੋਧੇ ਲਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

Verse 37

किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः । तदेवं हृदये कृत्वा तस्मात्पापं न चिंतयेत्

ਫਿਰ ਰਾਜਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਲਈ। ਇਹ ਬਾਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਪ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

Verse 38

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् । पृच्छामि त्वां मुनिश्रेष्ठ सदा त्रैकाल्यदर्शनम् । कथयस्व समासेन मुच्येऽहं येन किल्बिषात्

ਤਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮুনি ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਸਾਧਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ—ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।

Verse 39

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत । एवं सांख्यं च योगं च तीर्थं चैव युधिष्ठिर

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੁਣ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਖ੍ਯ ਅਤੇ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਭੇਦ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।

Verse 40

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे चत्वारिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।