Adhyaya 38

Verse 1

नारद उवाच । वाराणस्याश्च माहात्म्यं तस्यां तीर्थानि च प्रभो । कथितानि समासेन तीर्थान्यन्यानि संशृणु

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤੀਰਥ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਸੁਣੋ।

Verse 2

ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । अश्वमेधमवाप्नोति गमनादेव भारत

ਫਿਰ ਗਯਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੇਵਲ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

यत्राक्षय्यवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । पितॄणां तत्र वै दत्तमक्षयं भवति प्रभो

ਜਿੱਥੇ ਅਕਸ਼ਯ੍ਯ-ਵਟ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬੜ੍ਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताः । अक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चैव समुद्धरेत्

ਮਹਾਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਉੱਧਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 5

ततो ब्रह्मसरो गच्छेद्ब्रह्मारण्योपसेवितम् । पुंडरीकमवाप्नोति प्रभातमिव शर्वरी

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਅਰਣ੍ਯ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪੁੰਡਰੀਕ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

सरसि ब्रह्मणा तत्र यूपश्रेष्ठः समुच्छ्रितः । यूपं प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयफलं लभेत्

ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੂਪ (ਯਜ્ઞ-ਸਤੰਭ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਯੂਪ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ್ಞ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

ततो गच्छेत राजेंद्र धेनुकं लोकविश्रुतम् । एकारात्रोषितो राजन्प्रयच्छेत्तिलधेनुकाम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਉਹ ਲੋਕ-ਵਿਖਿਆਤ ਧੇਨੁਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ‘ਤਿਲਧੇਨੁਕਾ’ (ਤਿਲ-ਗਾਂ) ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 8

सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं व्रजेद्ध्रुवम् । तत्र चिह्नं महाराज अद्यापि हि न संशयः

ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 9

कपिला सहवत्सा वै पर्वते विचरत्युतः । सवत्सायाः पदान्यस्या दृश्यंतेऽद्यापि भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਪਿਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪੀਲੀ-ਭੂਰੀ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਗਾਂ ਦੇ ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉੱਥੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 10

तेषूपस्पृश्य राजेंद्र पदेषु नृपसत्तम । यत्किंचिदशुभं पापं तत्प्रणश्यति भारत

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ—ਉਹਨਾਂ ਪਦਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਪਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।

Verse 11

ततो गृध्रवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य शूलिनः । स्नायात्तु भस्मना तत्र संगम्य वृषभध्वजम्

ਤਦੋਂ ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਵਟ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਭਸਮ ਲਗਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 12

ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम् । इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕਰਨਾ ਨਿਯਤ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਰ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

गच्छेत तत उद्यंतं पर्वतं गीतनादितम् । सावित्रं तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ

ਫਿਰ ਉਹ ਉਗਦੇ (ਪੂਰਬੀ) ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 14

तत्र संध्यामुपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः । उपास्ताहि भवेत्संध्या तेन द्वादशवार्षिकी

ਉੱਥੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਸੰਧਿਆ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 15

योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ । तत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकटात्

ਉੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ‘ਯੋਨਿਦ੍ਵਾਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ-ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

शुक्लकृष्णावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरः । पुनात्यासप्तमं राजन्कुलं नास्त्यत्र संशयः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 17

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्यप्येको गयां व्रजेत् । यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

ਬਹੁਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਗਯਾ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।

Verse 18

ततः फल्गुं व्रजेद्राजंस्तीर्थसेवी नराधिप । अश्वमेधमवाप्नोति सिद्धिं च परमां व्रजेत्

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ—ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਾਤਰੀ ਫਲਗੂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

ततो गच्छेत राजेंद्र धर्मपृष्ठं समाहितः । यत्र धर्मो महाराज नित्यमास्ते युधिष्ठिर

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਜਿੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਧਰਮ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

धर्म्मं तत्राभिसंगम्य वाजिमेधफलं लभेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र ब्रह्मणस्तीर्थमुत्तमम्

ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ।

Verse 21

तत्राभिगम्य ब्रह्माणमर्चयेन्नियतव्रतः । राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति भारत

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਨਿਯਮਿਤ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਭਗਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 22

ततो राजगृहं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप । उपस्पृश्य ततस्तत्र कक्षीवानिव मोदते

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਥ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਯਾਤਰੀ ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਵਾਂਗ ਉਸ ਥਾਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्रागग्निपुरुषः शुचिः । यक्षिण्यास्तु प्रसादेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

ਉੱਥੇ ਯਕਸ਼িণੀ ਦੇ ਕੋਲ ਨੈਤਿਕ ਕਰਮ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ-ਵਿਧੀ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਨਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਯਕਸ਼িণੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 24

मणिनागं ततो गच्छेद्गोसहस्रफलं लभेत् । नैत्यकं भुंजते यस्तु मणिनागस्य मानवः

ਫਿਰ ਮਣਿਨਾਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਲਭਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਣਿਨਾਗ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਭੋਗ (ਦੈਨਿਕ ਅਰਪਣ) ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 25

दष्टस्याशीविषेणास्य न विषं क्रमते नृप । तत्रोष्य रजनीमेकां सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੈਲਾ ਸੱਪ ਡੱਸੇ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦਾ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 26

ततो गच्छेत ब्रह्मर्षेर्गौतमस्य वनं नृप । अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ, ਸਰਵੋਚ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 27

अभिगम्य श्रियं राजन्विंदते श्रियमुत्तमाम् । तत्रोदपानो धर्म्मज्ञ त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਸਰਵੋਚ ਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਇਕ ਕੂਆਂ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 28

तत्राभिषेकं कुर्वीत वाजिमेधमवाप्नुयात् । जनकस्य तु राजर्षेः कूपस्त्रिदशपूजितः

ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵਾਜਿਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਜਨਕ ਦਾ ਕੂਆਂ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।

Verse 29

तत्राभिषेकं कृत्वा च विष्णुलोकमवाप्नुयात् । ततोऽविनाशनं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम्

ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੋਚਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 30

वाजिमेधमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति । गंडकीं च समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम्

ਉਹ ਵਾਜਿਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਭੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੰਡਕੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ—ਜਿਸ ਦੇ ਜਲ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

वाजपेयमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति । ततो ध्रुवस्य धर्मज्ञ समाविश्य तपोवनम्

ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ્ઞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

गुह्यकेषु महाभाग मोदते नात्र संशयः । कर्मदां तु समासाद्य नदीं सिद्धनिषेविताम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਹ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਕਰਮਦਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ (ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ)।

Verse 33

पुंडरीकमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति । ततो विशालामासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम्

ਉਹ ਪੁੰਡਰੀਕ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ (ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਹੈ)।

Verse 34

अग्निष्टोममवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति । अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य नराधिप

ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ,

Verse 35

अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् । दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिः

ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

न दुर्गतिमवाप्नोति वाजपेयं च विंदति । अथ माहेशपदं गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः

ਉਹ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਸਮਾਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 37

माहेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् । तत्र कोटिस्तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ

ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ-ਪਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ।

Verse 38

कूर्मरूपेण राजेंद्र असुरेण दुरात्मना । ह्रियमाणा हृता राजन्विष्णुना प्रभविष्णुना

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦੁਸ਼ਟ ਅਸੁਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਰਵ-ਸਮਰਥ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ।

Verse 39

तत्राभिषेकं कुर्वीत तीर्थकोट्यां नराधिप । पुंडरीकमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤੀਰਥਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਪੁੰਡਰੀਕ ਨਾਮਕ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

ततो गच्छेन्नरश्रेष्ठ स्थानं नारायणस्य च । सदा सन्निहितो यत्र हरिर्वसति भारत

ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਜਿੱਥੇ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹਰਿ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः । आदित्यावसवोरुद्रा जनार्दनमुपासते

ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਤਪ-ਧਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੁ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਸਭ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 42

शालग्राम इति ख्यातो विष्णोरद्भुतकर्मणः । अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमच्युतम्

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ “ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਰਦਾਤਾ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨੇੜੇ ਗਿਆ।

Verse 43

अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति । तत्रोदपानो धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनः

ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਕੂਆਂ ਧਰਮਜ੍ਞਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 44

समुद्रास्तत्रचत्वारः कूपे सन्निहिताः सदा । तत्रोपस्पृश्य राजेंद्र न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ਉੱਥੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ-ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

Verse 45

अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुमव्ययम् । विराजते यथा सोम ऋणैर्मुक्तो युधिष्ठिर

ਮਹਾਦੇਵ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਵਰਦਾਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 46

जातिस्मरं उपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसः । जातिस्मरत्वं प्राप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः

ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਭਕਤ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 47

वटेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा च केशवम् । ईप्सितांल्लभते लोकानुपवासान्न संशयः

ਵਟੇਸ਼ਵਰਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਕਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਛਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 48

ततस्तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रणाशनम् । अभिवाद्य हरिं देवं न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ਫਿਰ ਵਾਮਨ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਹਰੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ; ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 49

भरतस्याश्रमं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम् । कौशिकीं तत्र सेवेत महापातकनाशिनीम्

ਭਰਤ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ—ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 50

राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोतिमानवः । ततो गच्छेत धर्मज्ञ चंपकारण्यमुत्तमम्

ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਚੰਪਕਾਰਣ੍ਯ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 51

तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् । अथ गोविंदमासाद्य तीर्थं परमसम्मतम्

ਉੱਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਵੱਸਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੋਵਿੰਦ-ਤੀਰਥ, ਜੋ ਪਰਮ ਮਾਨਯ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 52

उपोष्य रजनीमेकामग्निष्टोमफलं लभेत् । तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम्

ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਮਹਾਦੀਪਤ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 53

मित्रावरुणयोर्लोकान्प्राप्नुयाद्भरतर्षभ । त्रिरात्रोपोषितस्तत्र अग्निष्टोमफलं लभेत्

ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨੁੱਖ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 54

कन्यावसथमासाद्य नियतो नियताशनः । मनोः प्रजापतेर्लोकानाप्नोति भरतर्षभ

ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਿਯਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮਨੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

कन्यायां ये प्रयच्छंति दानमण्वपि भारत । तदक्षयमिति प्राहुरृषयः संशितव्रताः

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ—even ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ—ਸੰਯਮਿਤ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਖਯ ਪੁੰਨ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 56

निष्ठावासं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ್ಞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 57

ये तु दानं प्रयच्छंति निष्ठायाः संगमे नराः । ते यांति नरशार्दूल ब्रह्मलोकमनामयम्

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਸੰਗਮ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹ ਨਿਰਾਮਯ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 58

तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयमवाप्नुयात्

ਉੱਥੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 59

देवकूटं समासाद्य देवर्षिगणसेवितम् । अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

ਦੇਵਕੂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ—ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

ततो गच्छेत राजेंद्र कौशिकस्य मुनेर्ह्रदम् । तत्र सिद्धिं परां प्राप विश्वामित्रोऽथ कौशिकः

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਮੁਨੀ ਦੇ ਹ੍ਰਦ (ਸਰੋਵਰ) ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕ—ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 61

यत्र मासं वसेद्धीरः कौशिक्यां भरतर्षभ । अश्वमेधस्य यत्पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति

ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੱਸੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

सर्वतीर्थवरं चैव यो वसेत महाह्रदम् । न दुर्गतिमवाप्नोति विंद्याद्बहुसुवर्णकम्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਮਹਾਨ ਹ੍ਰਦ-ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ—ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ, ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

कुमारमभिगम्याथ वीराश्रमनिवासिनम् । अश्वमेधमवाप्नोति शक्रलोकं स गच्छति

ਫਿਰ ਵੀਰਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 64

नंदिन्यां च समासाद्य कूपं त्रिदशसेवितम् । नरमेधस्य यत्पुण्यं तत्प्राप्नोति कुरूद्वह

ਹੇ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਨੰਦਿਨੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਉਸ ਕੂਏਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਰਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 65

कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यारुणयोर्यतः । त्रिरात्रोपोषितो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਕਾਲਿਕਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਤੇ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ-ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

उर्वशीतीर्थमासाद्य तथा सोमाश्रमं बुधः । कुंभकर्णाश्रमे स्नात्वा पूज्यते भुवि मानवः

ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਰਵਸ਼ੀ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਕੁੰਭਕਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 67

तथा कोकामुखे स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः । जातिस्मरत्वं प्राप्नोति दृष्टमेतत्पुरातनैः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਕੋਕਾਮੁਖ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।

Verse 68

सकृन्नदीं समासाद्य कृतार्थो भवति द्विजः । सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोकं च गच्छति

ਦੁਵਿਜ ਜੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਉਸ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 69

ऋषभद्वीपमासाद्य सेव्य क्रौंचनिषूदनम् । सरस्वत्यामुपस्पृश्य विमानस्थो विराजते

਋ਸ਼ਭ-ਦਵੀਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੌਂਚ-ਨਿਸੂਦਨ (ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ) ਦੀ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ ਉਪਸਪਰਸ਼ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 70

औद्यानकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम् । तत्राभिषेकं कुर्वीत सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਔਦ੍ਯਾਨਕ ਇੱਕ ਐਸਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਨੀ ਜਨ ਸੇਵਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਉੱਥੇ ਅਭਿਸੇਕ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 71

ब्रह्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् । वाजपेयमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः

ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ—ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ—ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 72

ततश्चंपां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः । दंडार्पणं समासाद्य गोसहस्रफलं लभेत्

ਫਿਰ ਚੰਪਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੇ। ਜੋ ਦੰਡਾਰਪਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 73

लाविढिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्यनिषेविताम् । वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते

ਫਿਰ ਲਾਵਿਢਿਕਾ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸੇਵਿਤ। ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।