Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । वाराणस्यां महाराज मध्यमेशं परात्परम् । तस्मिन्स्थाने महादेवो देव्या सह महेश्वरः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ‘ਮੱਧ੍ਯਮੇਸ਼’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਾਤਪਰ ਲਿੰਗ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 2

रमते भगवान्नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः । तत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः

ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਨਿੱਤ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਥਾਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼—ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ, ਦੇਵਕੀ-ਸੁਤ—ਭੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 3

उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्युतः । भस्मोद्धूलितसर्वांगो रुद्राध्ययनतत्परः

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਥੇ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਵੱਸੇ, ਸਦਾ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਭਸਮ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹੇ।

Verse 4

आराधयन्हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतंव्रतम् । तस्य ते बहवः शिष्याः ब्रह्मचर्यपरायणाः

ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਸਨ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 5

लब्ध्वा तद्वदनाज्ज्ञानं दृष्टवंतो महेश्वरम् । तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः

ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 6

ददौ कृष्णस्य भगवान्वरदो वरमुत्तमम् । येऽर्चयंति च गोविंदं मद्भक्ता विधिपूर्वकम्

ਵਰਦਾਤਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: “ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ…”

Verse 7

तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मयम् । नमस्योऽर्चयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਜਗਤ-ਮਯ ਅਧਿਪਤਿ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਪੂਜਣਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਰਮ ਭਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 8

भविष्यंति न संदेहो मत्प्रसादाद्द्विजातयः । येऽत्र द्रक्ष्यंति देवेशं स्नात्वा देवं पिनाकिनम्

ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ: ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਦਵਿਜ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼—ਪਿਨਾਕੀਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾਵਣਗੇ।

Verse 9

ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति । प्राणांस्त्यक्ष्यंति ये र्मत्याः पापकर्मरता अपि

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਆਦਿ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰਤਿਆਂ ਦੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋਏ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।

Verse 10

ते यांति तत्परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा । धन्यास्तु खलु ते विज्ञा मंदाकिन्यां कृतोदकाः

ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ (ਸਨਾਨ/ਅਭਿਸੇਕ) ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 11

अर्चयित्वा महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम् । ज्ञानं दानं तपः श्राद्धं पिंडनिर्वपणं त्विह

ਮਹਾਦੇਵ—ਈਸ਼ਵਰ, ਮੱਧਯਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਨਿਰਵਪਣ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 12

एकैकशः कृतं कर्म पुनात्यासप्तमं कुलम् । सन्निहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे

ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ-ਗ੍ਰਸਤ ਸੂਰਜ, ਅਰਥਾਤ ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਆਚਮਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਘੂੰਟ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 13

यत्फलं लभते मर्त्त्यस्तस्माद्दशगुणं त्विह । एवमुक्तं महाराज माहात्म्यं मध्यमेश्वरे । यः शृणोति परं भक्त्या स याति परमं पदम्

ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੱਧਯਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे वाराणसीमाहात्म्ये षट्त्रिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵਾਰਾਣਸੀ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅਧਿਆਇ ਛੱਤੀਵਾਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।