Adhyaya 29

Verse 1

नारदौवाच । ततो गच्छेत राजेंद्र कालिंदीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁৰ্গਤੀ (ਮੰਦੀ ਗਤੀ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 2

पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे ब्रह्मावर्त्ते पृथूदके । अविमुक्ते सुवर्णाख्ये यत्फलं लभते नरः

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ ਵਿੱਚ, ਪૃਥੂਦਕ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨਾਖ੍ਯ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ (ਇੱਥੇ ਵੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तत्फलं समवाप्नोति यमुनायां नरोत्तम । स्वर्गभोगेतिरागो वै येषां मनसि वर्तते

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ-ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਤੀਵ੍ਰ ਲਾਲਸਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 4

यमुनायां विशेषेण स्नानदानेन सत्तम । आयुरारोग्यसंपत्तौ रूपयौवनता गुणे

ਹੇ ਸੱਤਮ! ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਯੁ, ਆਰੋਗਤਾ, ਸੰਪੱਤਾ, ਰੂਪ, ਯੌਵਨ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 5

येषां मनोरथस्तैस्तु न त्याज्यं यमुनाजलम् । ये बिभ्यति नरकादेर्दारिद्र्योऽत्र संति च

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਜਲ ਕਦੇ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਨਰਕ ਆਦਿ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ।

Verse 6

सर्वथा तैः प्रयत्नेन तत्र कार्यं निमज्जनम् । दारिद्र्य पाप दौर्भाग्य पंक प्रक्षालनाय वै

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾਉਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗ ਦੇ ਕੀਚੜ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।

Verse 7

ऋते वै यामुनं तोयं न चान्योस्ति युधिष्ठिर । श्रद्धाहीनानि कर्माणि मतान्यर्धफलानि वै । फलं ददाति संपूर्णं यामुनं स्नानमात्रतः

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਅੱਧਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕੇਵਲ ਯਮੁਨਾ-ਸਨਾਨ ਹੀ ਪੂਰਨ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 8

अकामो वा सकामो वा यामुने सलिले नृप । इहामुत्र च दुःखानि मज्जनान्नैव पश्यति

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਿਰਕਾਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਕਾਮ—ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ।

Verse 9

पक्षद्वये यथा चंद्र क्षीःयते वर्द्धते तथा । पातकं नश्यते तत्र स्नानात्पुण्यं विवर्द्धते

ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਘਟਦਾ ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਨਿੱਤ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

यथाब्धौ सुखमायांति रत्नानि विविधानि च । आयुर्वित्तं कलत्राणि संपदः संभवंति च

ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਰਤਨ ਸੁਖੇ ਹੀ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਆਯੁ, ਧਨ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 11

कामधेनुर्यथा कामं चिंतामणिर्विचिंतितम् । ददाति यमुनास्नानं तद्वत्सर्वं मनोरथम्

ਜਿਵੇਂ ਕਾਮਧੇਨੂ ਮਨਚਾਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯਮੁਨਾ-ਸਨਾਨ ਵੀ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

कृते तपः परं ज्ञानं त्रेतायां यजनं तथा । द्वापरे च कलौ दानं कालिंदी सर्वदा शुभा

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ; ਦ੍ਵਾਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।

Verse 13

सर्वेषां सर्ववर्णानामाश्रमाणां च भूपते । यामुने मज्जनं धर्मं धाराभिः खलु वर्षति

ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

अस्मिन्वै भारते वर्षे कर्मभूमौ विशेषतः । कालिंद्यस्नायिनां नॄणां निष्फलं जन्मकीर्त्तितम्

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਇਸ ਭਾਰਤ-ਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ—ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ—ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 15

नैश्वर्यं गगने यद्वच्चांद्रे ऽमायां तु मंडले । तद्वन्न भाति सत्कर्म यमुनामज्जनं विना

ਜਿਵੇਂ ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਰਾਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਮੰਡਲ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਯਮੁਨਾ-ਮੱਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਤਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 16

व्रतैर्दानैस्तपोभिश्च न तथा प्रीयते हरिः । तत्र मज्जनमात्रेण यथा प्रीणाति केशवः

ਵ੍ਰਤਾਂ, ਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹਰਿ ਉਤਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿੰਨਾ ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਮੱਜਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

न समं विद्यते किंचित्तेजः सौरेण तेजसा । तद्वन्न यमुनास्नानं समानाः क्रतुजाः क्रियाः

ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੇਜ ਨਹੀਂ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮੁਨਾ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਕੋਈ ਕਰਤਵ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ।

Verse 18

प्रीतये वासुदेवस्य सर्वपापापनुत्तये । कालिंद्या मज्जनं कुर्य्यात्स्वर्गलाभाय मानवः

ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਮੁਨਾ (ਕਾਲਿੰਦੀ) ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 19

किं रक्षितेन देहेन सुपुष्टेन बलीयसा । अध्रुवेण सुदेहेन यमुना मज्जनं विना

ਉਸ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਰੀਰ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰਾ ਹੈ?

Verse 20

अस्थिस्तंभं स्नायुबंधं मांसक्षतज लेपनम् । चर्मावनद्ध दुर्गंधं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः

ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 21

जराशोक विपद्व्याप्तं रोगमंदिरमातुरम् । रागमूलमनित्यं च सर्वदोषसमाश्रयम्

ਬੁਢਾਪੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਪੀੜਤ ਹੈ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

Verse 22

परोपकारपापार्ति परद्रोहपरेर्षिकम् । लोलुपं पिशुनं क्रूरं कृतघ्नं क्षणिकं तथा

ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਈਰਖਾਲੂ, ਲਾਲਚੀ, ਨਿੰਦਕ, ਜ਼ਾਲਮ, ਨਾਸ਼ੁਕਰਾ ਅਤੇ ਪਲ-ਪਲ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 23

निष्ठुरं दुर्धरं दुष्टं दोषत्रयविदूषितम् । अशुचितापि दुर्गंधि तापत्रयविमोहितम्

ਇਹ ਸਰੀਰ ਜ਼ਾਲਮ, ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਵਿੱਤਰ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 24

निसर्गतो ऽधर्मरतं तृष्णाशतसमाकुलम् । कामक्रोधमहालोभ नरकद्वारसंस्थितम्

ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁਆਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

Verse 25

कृमिवर्चस्तु भस्मादि परिणामगुणावहम् । ईदृक्शरीरं व्यर्थं हि यमुनामज्जनं विना

ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।

Verse 26

बुद्बुदा इव तोयेषु प्रत्यंडा इव पक्षिषु । जायंते मरणायैव यमुनास्नान वर्जिताः

ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਆਂਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੇਵਲ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 27

अवैष्णवो हतो विप्रो हतं श्राद्धमपिंडकम् । अब्रह्मण्यं हतं क्षत्रमनाचार हतं कुलम्

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬਰਬਾਦ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਲ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

सदंभश्च हतो धर्म्मः क्रोधेनैव हतं तपः । अदृढं च हतं ज्ञानं प्रमादेन हतं श्रुतम्

ਪਖੰਡ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਤਪ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਡੋਲਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗਿਆਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਵਿਦਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 29

परभक्त्या हता नारी ब्रह्मचारी स्त्रिया हतः । अदीप्तेऽग्नौ हतो होमो हता भक्तिः समायिका

ਪਰਾਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਾਰੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਣਸੁਲਗੇ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਕਤੀ ਹੀ ਮਰਝਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 30

उपजीव्या हता कन्या स्वार्थे पाकक्रिया हता । शूद्र भक्षो हतो योगः कृपणस्य हतं धनम्

ਰੋਜ਼ੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਕੀਤੀ ਪਾਕ-ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਅੰਨ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਯੋਗ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਜੂਸ ਦੇ ਹੱਥ ਧਨ ਵੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

अनभ्यासहता विद्या हतो बोधो विरोधकृत् । जीवितार्थं हतं तीर्थं जीवनार्थं हतं व्रतम्

ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵਿਦਿਆ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਿਰੋਧੀ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਬੋਧ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਤੀਰਥ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ ਲਈ ਕੀਤਾ ਵਰਤ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

असत्या च हता वाणी तथा पैशुन्यवादिनी । षट्कर्णगो हतो मंत्रो व्यग्रचित्तो हतो जपः

ਝੂਠੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੁਗਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ। ਛੇ-ਕੰਨੀਂ ਹੋਇਆ ਮੰਤ੍ਰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਖਰੀ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

हतमश्रोत्रिये दानं हतो लोकश्च नास्तिकः । अश्रद्धया हतं सर्वं यत्कृतं पारलौकिकम्

ਜੋ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ (ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ) ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਸਤਿਕ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਸਮਾਜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਲੋਕ-ਹਿਤ ਕਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 34

इह लोको हतो नॄणां दरिद्राणां यथा नृप । मनुष्याणां हतं जन्म कालिदीमज्जनं विना

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਦ੍ਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਾਲਿਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖ-ਜਨਮ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

उपपातक सर्वाणि पातकानि महांति च । भस्मी भवंति सर्वाणि यमुनामज्जनान्नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਮੱਜਨ (ਡੁੱਬਕੀ ਸਨਾਨ) ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਪਪਾਤਕ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪਾਤਕ ਵੀ—ਸਭ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

वेपंते सर्वपापानि यमुनायां गते नरे । नाशके सर्वपापानां यदि स्नास्यति वारिणि

ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਗਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ ਹੈ—ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 37

पावका इव दीप्यंते यमुनायां नरोत्तमाः । विमुक्ताः सर्वपापेभ्यो मेघेभ्य इव चंद्रमाः

ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਨਰੋਤਮ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿਪਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 38

आर्द्र शुष्कलघुस्थूलं वाङ्मनः कर्मभिः कृतम् । तत्र स्नानं दहेत्पापं पावकः समिधो यथा

ਪਾਪ ਚਾਹੇ ‘ਭਿੱਜਾ’ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ‘ਸੁੱਕਾ’, ਸੁਖਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਥੂਲ—ਵਾਣੀ, ਮਨ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸਮਿਧਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 39

प्रामादिकं च यत्पापं ज्ञानाज्ञानकृतं च यत् । स्नानमात्रेण नश्येत यमुनायां नृपोत्तम

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਅਲਸਤਾ/ਅਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਅਤੇ ਜੋ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

निष्पापास्त्रिदिवं यांति पापिष्ठा यांति शुद्धताम् । संदेहो नात्र कर्तव्यः स्नाने वै यमुनाजले

ਨਿਰਪਾਪ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪੀ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਬਾਰੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 41

सर्वेऽधिकारिणो ह्यत्र विष्णुभक्तौ तथा नृप । सर्वेषां सर्वदा देवी यमुना पापनाशिका

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇੱਥੇ ਸਭ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਭਕਤੀ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਭਨਾਂ ਲਈ, ਸਦਾ ਹੀ, ਦੇਵੀ ਯਮੁਨਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 42

एष एव परो मंत्र एतच्च परमं तपः । प्रायश्चित्तं परं चैव यमुनास्नानमुत्तमम्

ਇਹੀ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਪ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ—ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸਨਾਨ।

Verse 43

नृणां जन्मांतराभ्यासात्कालिंदी मज्जने मतिः । अध्यात्मज्ञानकौशल्यं जन्माभ्यासाद्यथा नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਬੁੱਧੀ ਝੁਕਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵੀ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।

Verse 44

संसारकर्दमालेप प्रक्षालन विशारदम् । पावनं पावनानां च यमुनास्नानमुत्तमम्

ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ—ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੀਚੜ ਵਰਗੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਪਾਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਮ ਪਾਵਨ।

Verse 45

स्नातास्तत्र च ये राजन्सर्वकामफलप्रदे । शुभांश्च भुंजते भोगांश्चंद्र सूर्यग्रहोपमान्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਥਾਨ ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।

Verse 46

यमुना मोक्षदा प्रोक्ता मथुरासंगता यदि । मथुरायां च कालिंदी पुण्याधिकविवर्द्धिनी

ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ਦਾਇਨੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 47

अन्यत्र यमुना पुण्या महापातकहारिणी । विष्णुभक्तिप्रदा देवी मथुरा संगता भवेत्

ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਪਰ ਮਥੁਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 48

भक्तिभावेन संयुक्ता कालिंद्यां यदि मज्जयेत् । कल्पकोटिसहस्राणि वसते सन्निधौ हरेः

ਜੇ ਕੋਈ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 49

मुक्तिं प्रयांति मनुजाः नूनं सांख्येन वर्जिताः । पितरस्तस्य तृप्यंति तृप्ताः कल्पशतैर्दिवि

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਂਖ੍ਯ (ਵਿਵੇਕ-ਜ੍ਞਾਨ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਪਰ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 50

ये पिबंति नरा राजन्यमुनासलिलं शुभम् । पंचगव्यसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਨਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?

Verse 51

कोटितीर्थसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम् । तत्र दानं च होमश्च सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੋਟਿ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਉੱਥੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਮ—ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।