Adhyaya 27

Verse 1

नारद उवाच । ततो गच्छेत धर्मज्ञ कन्यातीर्थमनुत्तमम् । कन्यातीर्थे नरः स्नात्वा अग्निष्टोमफलं लभेत्

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੁੱਲ ਕਨਿਆ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੋ। ਕਨਿਆ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

ततो गच्छेन्नरव्याघ्र ब्रह्मणः स्थानमुत्तमम् । तत्र वर्णावरः स्नात्वा ब्राह्मण्यं लभते नरः

ਫਿਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਘ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵੋ। ਉੱਥੇ ਵਰਣ ਵਿੱਚ ਨੀਵਾਂ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

ब्राह्मणस्तु विशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम् । ततो गच्छेन्नरव्याघ्र सोमतीर्थमनुत्तमम्

ਪਰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਘ, ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਸੋਮ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 4

तत्र स्नात्वा नरो राजन्सोमलोकमवाप्नुयात् । सप्तसारस्वतं तीर्थं ततो गच्छेन्नराधिप

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਹ ਸਪਤਸਾਰਸਵਤ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 5

यत्र मंकणकः सिद्धो ब्रह्मर्षिर्लोकविश्रुतः । पुरा मंकणको राजन्कुशाग्रेणेति विश्रुतम्

ਜਿੱਥੇ ਮੰਕਣਕ ਨਾਮਕ ਸਿੱਧ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਹ ਦੀ ਨੋਕ’ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਕਰਕੇ ਮੰਕਣਕ ਉੱਥੇ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋਇਆ।

Verse 6

क्षतः किल करे राजन्तस्य शाकरसोऽस्रवत् । स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टो महातपाः

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘਾਵ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੱਕਰ ਵਰਗਾ ਰਸ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਉਸ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 7

ननर्त किल विप्रर्षिर्विस्मयोत्फुल्ललोचनः । ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते वै स्थावरं जंगमं च यत्

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੱਚਿਆ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ—ਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਸਭ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 8

प्रनृत्तमुभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम् । ब्रह्मादिभिस्ततो देवैरृषिभिश्च तपोधनैः

ਹੇ ਵੀਰ, ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਪਾਸੇ ਚਲਾਇਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ (ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ/ਉੱਥੇ ਆਏ)।

Verse 9

विज्ञप्तो वै ऋषेरर्थे महादेवो नराधिप । नायं नृत्येद्यथा देव तथा त्वं कर्तुमर्हसि

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਤੂੰ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰ ਕਿ ਦੇਵ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਨ ਨੱਚੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 10

ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टेन चेतसा । नृत्यंतमब्रवीच्चैनं स्थिराणां हितकाम्यया

ਤਦ ਦੇਵ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਦਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ—ਧੀਰ ਤੇ ਧਰਮੀ ਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 11

अहो महर्षे धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् । हर्षस्थानं किमर्थं वा तवाद्य मुनिपुंगव

“ਅਹੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ! ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹੋ? ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ?”

Verse 12

ऋषिरुवाच । तपस्विनो धर्म्मपथस्थितस्य द्विजसत्तम । किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्क्षताच्छाकरसं सृतम्

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤਪਸਵੀ! ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਘਾਅ ਤੋਂ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ?”

Verse 13

यं दृष्ट्वा संप्रनृत्तोऽहं हर्षेण महता वृतः । तं प्रहस्याब्रवीद्देव ऋषिं रागेण मोहितम्

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਨੱਚ ਪਿਆ। ਤਦ ਦੇਵ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਰਾਗ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 14

अहं तु विस्मयं विप्र न गच्छामीह पश्य माम् । एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठ महादेवेन वै तदा

“ਪਰ ਮੈਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਇੱਥੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ/ਕਰਿਆ।

Verse 15

अंगुल्यग्रेण राजेंद्र स्वांगुष्ठस्ताडितोऽनघ । तस्य भस्मक्षताद्राजन्निःसृतं हिमसंनिभम्

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਜਦ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਅੰਗੂਠਾ ਝਟਕਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਰਫ਼ ਵਰਗੀ ਚਿੱਟੀ ਰਾਖ-ਧੂੜ ਨਿਕਲੀ।

Verse 16

यं दृष्ट्वा व्रीडितो राजन्स मुनिः पादयोर्गतः । नान्यं देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਲੱਜਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 17

सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक् । त्वया सृष्टमिदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਹੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਗਤੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ—ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ—ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 18

त्वामेव भगवन्सर्वे प्रविशंति युगक्षये । देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया

ਹੇ ਭਗਵਨ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਾਂ?

Verse 19

त्वयि सर्वेश दृश्यंते सुराः शक्रादयोऽनघ । सर्वस्त्वमसि लोकानां कर्ता कारयितान्वहम्

ਹੇ ਸਰਵੇਸ਼੍ਵਰ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ—ਕਰਤਾ ਵੀ ਅਤੇ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ।

Verse 20

त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे मोदंतीहाकुतोभयाः । एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतोऽब्रवीत्

ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।

Verse 21

त्वत्प्रसादान्महादेव तपो मे न क्षरेत वै । ततो देवः प्रहृष्टात्मा ब्रह्मर्षिमिदमब्रवीत्

“ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਤਪ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਘਟੇਗਾ ਨਹੀਂ।” ਤਦ ਦੇਵਤਾ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 22

तपस्ते वर्द्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा । आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्द्धं महामुने

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਤਪ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇ। ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਇਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਸਾਂਗਾ।

Verse 23

सप्तसारस्वते स्नात्वा अर्चयिष्यंति ये तु माम् । न तेषां दुर्लभं किंचिदिह लोके परत्र वा

ਜੋ ਸਪਤਸਾਰਸਵਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੀ ਚੀਜ਼ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 24

गच्छेत्सारस्वतं चापि लोकं नास्त्यत्र संशयः । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवांतरधीयत

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਰਸਵਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 25

ततस्त्वौशनसं गच्छेत्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः

ਫਿਰ ਔਸ਼ਨਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 26

कार्तिकेयश्च भगवांस्त्रिसंध्यां किल भारत । सान्निध्यमकरोत्तत्र भार्गवप्रियकाम्यया

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆ-ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਓਥੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਭਾਰਗਵ ਮুনি ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 27

इति श्रीपाद्मेमहापुराणे स्वर्गखंडे सप्तविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਤਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

अग्नितीर्थं ततो गच्छेत्स्नात्वा च भरतर्षभ । अग्निलोकमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਗਨੀਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਗਨੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

विश्वामित्रस्य तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । तत्र स्नात्वा महाराज ब्राह्मण्यमभिजायते

ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦਾ ਪੁੰਨ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

ब्रह्मयोनिं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः । तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्मलोकं प्रपद्यते

ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ—ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ!—ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

पुनात्या सप्तमं चैव कुलं नास्त्यत्र संशयः । ततो गच्छेत राजेंद्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ਇਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 32

पृथूदकमिति ख्यातं कार्तिकेयस्य व्नृप । तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः

ਹੇ ਰਾਜਾ! ਇਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦਾ, ‘ਪ੍ਰਿਥੂਦਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ/ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 33

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा । यत्किंचिदशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना

ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਵੀ—ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਮਨੁੱਖੀ ਸੀਮਿਤ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,

Verse 34

तत्सर्वं नश्यते तत्र स्नातमात्रस्य भारत । अश्वमेधफलं चापि लभते स्वर्गमेव च

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਪਾਪ-ਮਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ્ઞ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 35

पुण्यमाहुः कुरुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रात्सरस्वतीम् । सरस्वत्याश्च तीर्थानि तीर्थेभ्यश्च पृथूदकम्

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਪਰਮ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਹੈ; ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੁਣ੍ਯ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ; ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੁਣ੍ਯ ਪૃਥੂਦਕ ਹੈ।

Verse 36

उत्तमे सर्वतीर्थानां यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् । पृथूदके जप्यपरो नैव संसरणं लभेत्

ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਸ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਸਥਾਨ—ਪૃਥੂਦਕ—ਵਿਖੇ ਜੋ ਜਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ (ਸੰਸਾਰ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 37

गीतं सनत्कुमारेण व्यासेन च महात्मना । वेदे च नियतं राजन्नभिगच्छेत्पृथूदकम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਗੀਤ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਵੇਦ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਪૃਥੂਦਕ ਨੂੰ ਜਾਉ।

Verse 38

पृथूदकात्पुण्यतमं नान्यत्तीर्थं नरोत्तम । एतन्मेध्यं पवित्रं च पावनं च न संशयः

ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਪૃਥੂਦਕ ਤੋਂ ਵਧ ਪੁਣ੍ਯ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਲਈ ਯੋਗ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਵਨ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 39

तत्र स्नात्वा दिवं यांति अपि पापकृतो जनाः । पृथूदके नरश्रेष्ठमाहुरेवं मनीषिणः

ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੀਸ਼ੀ ਜਨਾਂ ਨੇ ਪૃਥੂਦਕ ਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 40

मधुस्रवं च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत्

ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਮਧੁਸ੍ਰਵ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ-ਸੱਤਮ। ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

ततो गच्छेन्नरश्रेष्ठ तीर्थं देव्या यथाक्रमम् । सरस्वत्यारुणायाश्च संगमं लोकविश्रुतम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ—ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਲੋਕ-ਵਿਖਿਆਤ ਸੰਗਮ ਤੱਕ।

Verse 42

त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया । अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं चैव समश्नुते

ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

पुनात्यासप्तमं चैव कुलं नास्त्यत्र संशयः । अवकीर्णं च तत्रैव तीर्थं कुरुकुलोद्वह

ਇਹ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ‘ਅਵਕੀਰਣ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੂਕੁਲ-ਉਦਵਹ।

Verse 44

विप्राणामनुकंपार्थं दर्भिणा निर्मितं पुरा । व्रतोपनयनाभ्यां चाप्युपवासेन वा द्विजः

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦರ್ಭ-ਘਾਹ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਦਵਿਜ ਜਨ ਵ੍ਰਤ, ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਸ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 45

क्रियामंत्रैश्च संयुक्तो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः । क्रियामंत्रविहीनोऽपि तत्र स्नात्वा नरर्षभ

ਕ੍ਰਿਆ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕ੍ਰਿਆ-ਮੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 46

चीर्णव्रतो भवेद्विप्रो दृष्टमेतत्पुरातनम् । समुद्राश्चापि चत्वारः समानीताश्च दर्भिणा

ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ‘ਚੀਰਨ-ਵ੍ਰਤ’ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਸੱਚ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦರ್ಭ-ਸ਼ਿਖਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 47

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न दुर्गतिमवाप्नुयात् । फलानि गोसहस्राणां चतुर्णां विंदते च सः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ, ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थं शतसहस्रकम् । साहस्रकं च तत्रैव द्वे तीर्थे लोकविश्रुते

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ‘ਸ਼ਤ-ਸਹਸ੍ਰਕ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ‘ਸਾਹਸ੍ਰਕ’ ਵੀ ਹੈ—ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਥ ਲੋਕ-ਵਿਖਿਆਤ ਹਨ।

Verse 49

उभयोर्हि नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । दानं वाप्युपवासो वा सहस्रगुणितो भवेत्

ਦੋਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

ततो गच्छेत राजेंद्र रेणुकातीर्थमुत्तमम् । तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਤਮ ਰੇਣੁਕਾ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਅਭਿਸੇਕ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 51

सर्वपापविशुद्धात्मा अग्निष्टोमफलं लभेत् । विमोचन उपस्पृश्य जितमन्युर्जितेंद्रियः

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਮੋਚਨ ਵਿੱਚ ਉਪਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ-ਜਿਤ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 52

प्रतिग्रहकृतैः पापैः सर्वैः संपरिमुच्यते । ततः पंचवटं गत्वा ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ) ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਪਜੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੰਚਵਟ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਇੰਦ੍ਰੀ-ਜਿਤ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 53

पुण्येन महता युक्तः स्वर्गलोके महीयते । यत्र योगीश्वरः स्थाणुः स्वयमेव वृषध्वजः

ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸਥਾਣੁ, ਆਪ ਹੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 54

तमर्चयित्वा देवेशं गमनादेव सिध्यति । तैजसं वारुणं तीर्थं दीप्यते स्वेन तेजसा

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਕੇਵਲ ਉਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵਰੁਣ-ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਤੈਜਸ ਤੀਰਥ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

यत्र ब्रह्मादिभिर्देवैरृषिभिश्च तपोधनैः । सैनापत्ये च देवानामभिषिक्तो गुहस्तदा

ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਦੇਵਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕਰਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।

Verse 56

तैजसस्य तु पूर्वेण कुरुतीर्थं कुरूद्वह । कुरुतीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੈਜਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਰੂਤੀਰਥ ਹੈ। ਕੁਰੂਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 57

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं प्रपद्यते । स्वर्गद्वारं ततो गच्छेन्नियतो नियताशनः

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਯਮਿਤ, ਨਿਯਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

अग्निष्टोममवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति । ततो गच्छेदनरकं तीर्थसेवी नराधिप

ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਕਤ ਨਰਕ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 59

तत्र स्नात्वा नरो राजन्न दुर्गतिमवाप्नुयात् । तत्र ब्रह्मा स्वयं नित्यं देवैस्सह महीयते

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਨਰ ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 60

अध्यास्ते पुरुषव्याघ्र नारायणपरागमैः । सान्निध्यं चैव राजेंद्र रुद्रवेद्यां कुरुद्वह

ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ-ਪਰਾਇਣ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਹੇ ਕੁਰੂਵਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਲੱਭ।

Verse 61

अभिगम्य तु तां देवीं न दुर्गतिमवाप्नुयात् । तत्रैव च महाराज विश्वेश्वरमुमापतिम्

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ—ਉਮਾ-ਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ।

Verse 62

अभिगम्य महादेवं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । नारायणं चाभिगम्य पद्मनाभमरिंदम

ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ—ਪਦਮਨਾਭ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

शोभमानो महाराज विष्णुलोकं प्रपद्यते । तीर्थेषु सर्वदेवानां स्नातमात्रो नराधिप

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼੍ਣੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 64

सर्वदुःखपरित्यक्तो द्योतते शिववत्सदा । ततस्त्वस्थिपुरं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप

ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਮੰਗਲਮਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ ਰਾਜਨ, ਤੀਰਥ-ਸੇਵੀ ਯਾਤਰੀ ਅਸਥਿਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।

Verse 65

पावनं तीर्थमासाद्य तर्पयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोति भारत

ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

गंगाह्रदश्च तत्रैव कूपश्च भरतर्षभ । तिस्रः कोट्यस्तु तीर्थानां तस्मिन्कूपे महीयते

ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹ੍ਰਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੂਆਂ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਸਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 67

तत्र स्नात्वा नरो राजन्ब्रह्मलोके प्रपद्यते । आपगायां नरः स्नात्वा अर्चयित्वा महेश्वरम्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ,

Verse 68

गतिं परामवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् । ततः स्थाणुवटं गछेत्त्रिषुलोकेषु विश्रुतम्

ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਥਾਣੁਵਟ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 69

तत्र स्नात्वा स्थितो रात्रिं रुद्रलोकमवाप्नुयात् । बदरीणां वनं गच्छेद्वसिष्ठस्याश्रमं ततः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਰਾਤ ਭਰ ਠਹਿਰੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬਦਰੀ ਦੇ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 70

बदरी भक्ष्यते यत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः । सम्यग्द्वादशवर्षाणि बदरीं भक्षयेत्तु यः

ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬਦਰੀ (ਜੁਜੂਬ) ਫਲ ਭੱਖਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਯਥਾਵਿਧਿ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਬਦਰੀ ਭੱਖੇ, ਉਹ ਵੀ (ਉਕਤ ਪੁੰਨ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 71

त्रिरात्रोपोषितश्चैव भवेत्तुल्यो नराधिप । इंद्रमार्गं समासाद्य तीर्थसेवी नराधिप

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 72

अहोरात्रोपवासेन स्वर्गलोके महीयते । एकरात्रं समासाद्य एकरात्रोषितो नरः

ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਸੇ ਦੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 73

नियतः सत्यवादी च ब्रह्मलोके महीयते । तथा गछेच्च राजेंद्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ਜੋ ਨਿਯਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾ।

Verse 74

आदित्यस्याश्रमो यत्र तेजोराशेर्महात्मनः । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयित्वा विभावसुम्

ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਤੇਜ-ਰਾਸ਼ੀ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਸੁ (ਅਗਨਿ/ਤੇਜਸਵੀ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—

Verse 75

आदित्यलोकं व्रजति कुलं चैव समुद्धरेत् । सोमतीर्थे नरः स्नात्वा तीर्थसेवी कुरूद्वह

ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਿਤ੍ਯ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 76

सोमलोकमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः । ततो गच्छेत धर्मज्ञ दधीचस्य नराधिप

ਮਨੁੱਖ ਸੋਮ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਉਹ ਦਧੀਚਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 77

तीर्थं पुण्यतमं राजन्पावनं लोकविश्रुतम् । यत्र सारस्वतो यातः सिद्धिं स तपसोनिधिः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁੰਨਮਯ ਹੈ—ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਜਿੱਥੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਨਿਧਾਨ ਸਾਰਸਵਤ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 78

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत् । सारस्वतीं मतिं चैव लभते नात्र संशयः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਸਮਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 79

ततः कन्याश्रमं गत्वा नियतो ब्रह्मचर्यया । त्रिरात्रमुषितो राजन्नुपवासपरायणः

ਤਦੋਂ ਉਹ ਕਨਿਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਨਿਯਤ ਰਹਿ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਸਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਿਹਾ।

Verse 80

लभेत्कन्याशतं दिव्यं बह्मलोकं च गच्छति । ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थं संनिहितीमपि

ਉਹ ਸੌ ਦਿਵ੍ਯ ਕਨਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਨਿਹਿਤੀ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਵੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 81

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः । मासि मासि समेष्यंति पुण्येन महतान्विताः

ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਦਰ ਮਹੀਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 82

सन्निहित्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । अश्वमेधशतं तेन इष्टं भवति शाश्वतम्

ਰਾਹੂ-ਗ੍ਰਸਤ ਸੂਰਜ (ਗ੍ਰਹਿਣ) ਵੇਲੇ ਸੰਨਿਹਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 83

पृथिव्यां यानि तीर्थानि अंतरिक्षचराणि च । उदपानाश्च विप्राश्च पुण्यान्यायतनानि च

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੂਏਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਹੀ ਪੁੰਨ ਦੇ ਆਯਤਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 84

निःसंशयममावास्यां समेष्यंति नराधिप । मासिमासि नरव्याघ्र सन्निहित्यां जनेश्वर

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਮਹੀਨੇ ਮਹੀਨੇ, ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ, ਜਨੇਸ਼ਵਰ! ਉਹ ਓਥੇ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 85

तीर्थसन्नयनादेव सन्निहिती भुवि विश्रुता । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च स्वर्गलोके महीयते

ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੀ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 86

अमावास्यां तथा चैव राहुग्रस्ते दिवाकरे । यः श्राद्धं कुरुते मर्त्यस्तस्य पुण्यफलं शृणु

ਅਮਾਵਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਣ।

Verse 87

अश्वमेधसहस्रस्य सम्यगिष्टस्य यत्फलम् । स्नात एव तदाप्नोति श्राद्धं कृत्वा च मानवः

ਜੋ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 88

यत्किंचिद्दुष्कृतं कर्म्म स्त्रिया वा पुरुषस्य वा । स्नातमात्रस्य तत्सर्वं नश्यते नात्र संशयः

ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਵੀ ਕੋਈ ਪਾਪਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 89

पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं स गच्छति । अभिवाद्य ततो नाम्ना द्वारपालं मचक्रुकम्

ਕਮਲ-ਵਰਨ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਮਚਕ੍ਰੁਕਮ’ ਨਾਮ ਦੇ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਅਭਿਵਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 90

गंगाह्रदश्च तत्रैव तीर्थं भरतसत्तम । तत्र स्नायीत धर्मज्ञ ब्रह्मचारी समाहितः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੰਗਾ-ਹ੍ਰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਉੱਥੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 91

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं विंदति मानवः । पृथिव्यां नैमिषं पुण्यमंतरिक्षे च पुष्करम्

ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨੈਮਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ।

Verse 92

त्रयाणामपि लोकानां कुरुक्षेत्रं विशिष्यते । पांसवोऽपि कुरुक्षेत्रे वायुनाति समीरिताः

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਧੂੜ ਵੀ, ਜਦ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡੇ, ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 93

अपि दुष्कृतकर्म्माणं नयंति परमां गतिम् । दक्षिणेन सरस्वत्यामुत्तरेण सरस्वतीम्

ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੀ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੀ।

Verse 94

ये वसंति कुरुक्षेत्रे ते वसंति त्रिविष्टपे । कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहम्

ਜੋ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸੁਰਗ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 95

अप्येकां वाचमुत्मृज्य स्वर्गलोके महीयते । ब्रह्मवेद्यां कुरुक्षेत्रं पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्

ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਬਚਨ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਪਰਮ ਪੁਨੀਤ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਵਿਦਿਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ।

Verse 96

तस्मिन्वसंति ये राजन्न ते शोच्याः कथंचन । तरंडकारंडकयोर्यदंतरं रामह्रदानां च मचक्रुकस्य च । एतत्कुरुक्षेत्र समंतपंचकं पितामहस्योत्तर वेदिरुच्यते

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਤਰੰਡ ਅਤੇ ਕਾਰੰਡਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਰਾਮ-ਹ੍ਰਦਾਂ ਤੇ ਮਚਕ੍ਰੁਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਭੂਭਾਗ ਹੈ—ਇਹੀ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਸਮੰਤ-ਪੰਚਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਵੇਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।