Adhyaya 25
Svarga KhandaAdhyaya 2535 Verses

Adhyaya 25

Merits of Vitastā, Devikā, Rudrakoṭī and Sarasvatī Sacred Fords

ਅਧਿਆਇ 25 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਿਤਸਤਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਲੜੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ್ಞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੌਤ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਤੀਰਥ-ਸਾਧਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮਲਦ ਵਿੱਚ ਸੰਧਿਆ-ਸਮੇਂ ਸਨਾਨ, ਸੱਤ ਜਵਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਚਰੂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਦੇਵਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਵ-ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਉਤਪੱਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਾਮਾਖਿਆ ਆਦਿ ਸਥਾਨ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਭਯ ਤੋਂ ਨਿਰਭਯਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੀਰਘਸਤਰ ਨਾਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤ੍ਰ-ਯਜ್ಞ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪੁਨਰੁਦਭਵ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਚਮਸੋਦਭੇਦ, ਸ਼ਿਵੋਦਭੇਦ, ਨਾਗੋਦਭੇਦ, ਸ਼ਸ਼ਯਾਨ/ਪੁਸ਼ਕਰਾ (ਖਰਗੋਸ਼-ਰੂਪ), ਕਾਰਤਿਕ ਸਨਾਨ, ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ ਦੇ ਮੁਨੀ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮ ਤੇ ਚੈਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਜਨਾਰਦਨ-ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

नारदौवाच । वितस्तां च समासाद्य संतर्प्य पितृदेवताः । नरः फलमवाप्नोति वाजपेयस्य भारत

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਤਸਤਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਵਰਗਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

काश्मीरेष्वेव नागस्य भवनं तक्षक स्यच । वितस्ताख्यमिति ख्यातं सर्वपापप्रमोचनम्

ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾਗ ਤਕਸ਼ਕ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਉਹ ‘ਵਿਤਸਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 3

तत्र स्नात्वा नरो नूनं वाजपेयमवाप्नुयात् । सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत परमां गतिम्

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 4

ततो गच्छेत मलदं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । पश्चिमायां तु संध्यायामुपस्पृश्य यथाविधि

ਫਿਰ ਮਲਦ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਚਮਨ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 5

चरुं सप्तार्चिषे राजन्यथाशक्ति निवेदयेत् । पितॄणामक्षयं दानं प्रवदंति मनीषिणः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ-ਜਵਾਲਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਚਰੁ (ਪੱਕਾ ਚਾਵਲ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਮਨੀਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦਾਨ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਕਸ਼ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

गवांशतसहस्रेण राजसूयशतेन च । अश्वमेधसहस्रेण श्रेयान्सप्तार्चिषश्चरुः

ਗਊਆਂ ਦੇ ਲੱਖ ਦਾਨ, ਸੌ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ ਸੱਤ-ਜਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਚਰੁ ਦੀ ਆਹੁਤੀ।

Verse 7

ततो निवृत्तो राजेंद्र रुद्रास्पदमथाविशेत् । अभिगम्य महादेवमश्वमेधफलं लभेत्

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

मणिमंतं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । एकरात्रोषितो राजन्नग्निष्टोमफलं लभेत्

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਮਣਿਮੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अथ गच्छेत राजेंद्र देविकां लोकविश्रुताम् । प्रसूतिर्यत्र विप्राणां श्रूयते भरतर्षभ

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਉਹ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਿਕਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 10

त्रिशूलपाणेः स्थानं यत्त्रिषुलोकेषु विश्रुतम् । देविकायां नरः स्नात्वा अभ्यर्च्य च महेश्वरम्

ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਦੇਵਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 11

यथाशक्ति नरस्तत्र निवेद्य भरतर्षभ । सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य लभते फलम्

ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

कामाख्यं तत्र रुद्रस्य तीर्थं देवर्षिसंमतम् । तत्र स्नात्वा नरः क्षिप्रं सिद्धिमाप्नोति भारत

ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ‘ਕਾਮਾਖ੍ਯ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ! ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ शीਘ੍ਰ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

यजनं याजनं गत्वा तथैव ब्रह्मवालकम् । पुष्पन्यास उपस्पृश्य न शोचेन्मरणं ततः

ਯਜਨ ਅਤੇ ਯਾਜਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਲਕ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ‘ਪੁਸ਼੍ਪਨ੍ਯਾਸ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੌਤ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 14

अर्द्धयोजनविस्तारां पंचयोजनमायताम् । एतावद्देविकामाहुः पुण्यां देवर्षिसंमताम्

ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਿਕਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਹੈ—ਇਹ ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 15

ततो गच्छेत धर्मज्ञ दीर्घसत्रं यथाक्रमम् । यत्र ब्रह्मादयो देवाः सिद्धाश्च परमर्षयः

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਦੀਰਘਸਤਰ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 16

दीर्घसत्रमुपासंते दीक्षिता नियतव्रताः । गमनादेव राजेंद्र दीर्घसत्रमरिंदम

ਦੀਰਘਸਤਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦীক্ষਿਤ, ਨਿਯਤ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਦਮਨ, ਕੇਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੀਰਘਸਤਰ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 17

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः । ततो विनाशनं गच्छेन्नियतो नियताशनः

ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ।

Verse 18

गच्छंत्यंतर्हिता यत्र मेरुपृष्ठे सरस्वती । चमसे च शिवोद्भेदे नागोद्भेदे च दृश्यते

ਉੱਥੇ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਸ, ਸ਼ਿਵੋਦਭੇਦ ਅਤੇ ਨਾਗੋਦਭੇਦ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਦਿੱਖ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 19

स्नात्वा तु चमसोद्भेदे अग्निष्टोमफलं लभेत् । शिवोद्भेदे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਚਮਸੋਦਭੇਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵੋਦਭੇਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 20

नागोद्भेदे नरः स्नात्वा नागलोकमवाप्नुयात् । शशयानं च राजेंद्र तीर्थमासाद्य दुर्लभम्

ਨਾਗੋਦ੍ਭੇਦ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਗਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦੁਰਲਭ ‘ਸ਼ਸ਼ਯਾਨ’ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਅਤਿਸ਼ਯ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

शशरूपप्रतिच्छन्ना पुष्करा यत्र भारत । सरस्वत्यां महाभाग अनुसंवत्सरंहिते

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿੱਥੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਪੁਸ਼ਕਰਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਹੈ, ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ।

Verse 22

स्नायंते भरतश्रेष्ठ वृत्ता वै कार्त्तिकीं सदा । तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र द्योतते शिववत्सदा

ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਰ-ਵਿਆਘ੍ਰ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

गोसहस्रफलं चैव प्राप्नुयाद्भरतर्षभ । कुमारकोटिमासाद्य नियतः कुरुनंदन

ਹੇ ਭਾਰਤ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਕੁਮਾਰ-ਕੋਟੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । गवामयुतमाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे पंचविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੱਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 26

वर्षेण च समाविष्टा देवदर्शनकांक्षया । अहंपूर्वमहंपूर्वं द्रक्ष्यामि वृषभध्वजम्

ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਗਿਣਦੀ ਰਹੀ—ਸੋਚਦੀ, “ਮੈਂ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੀ।”

Verse 27

एवं संप्रस्थिता राजनृषयः किलभारत । ततो योगीश्वरेणापि योगमास्थाय भूपते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵੀ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ (ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ) ਕਰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 28

तेषां मन्युप्रशांत्यर्थमृषीणां भावितात्मनाम् । सृष्टा तु कोटिरुद्राणामृषीणामग्रतः स्थिता

ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ-ਸੰਯਮੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਦ੍ਰ ਰਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 29

मया पूर्वं हरो दृष्टो इति ते मेनिरे पृथक् । तेषां तुष्टो महादेव ऋषीणामुग्रतेजसाम्

“ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਹਨ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਸ਼ਚੇ ਬਣਾਏ। ਉਗ੍ਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ।

Verse 30

भक्त्या परमया राजन्वरं तेषां प्रदत्तवान् । अद्यप्रभृति युष्माकं धर्मवृद्धिर्भविष्यति

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 31

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र रुद्रकोट्यां नरः शुचिः । अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

ततो गच्छेत राजेंद्र संगमं लोकविश्रुतम् । सरस्वत्यां महापुण्यमुपासीत जनार्दनम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਲੋਕ-ਵਿਖਿਆਤ ਸੰਗਮ ਵੱਲ ਜਾਵੇ। ਮਹਾਪੁੰਨ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।

Verse 33

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयः सिद्धचारणाः । अभिगच्छंति राजेंद्र चैत्रशुक्लचतुर्दशीम्

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ—ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 34

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र विंदेद्बहुसुवर्णकम् । सर्वपापविशुद्धात्मा शिवलोकं च गच्छति

ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

ऋषीणां यत्र सत्राणि समाप्तानि नराधिप । तत्रावसानमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत्

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਤ੍ਰ-ਯਜ्ञ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਤ-ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।