Adhyaya 10

Verse 1

ऋषय ऊचुः । पृथिव्या हि परीमाणं संस्थानं सरितस्तथा । त्वत्तः श्रुत्वा महाभाग अमृतं पीतमेव च

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਿਮਾਣ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ-ਰੂਪਰੇਖਾ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 2

तत्र भूमौ च तीर्थानि पावनानीति नः श्रुतम् । आचक्ष्व तानि सर्वाणि यथाफलकराणि च । सविशेषं महाप्राज्ञ श्रोतुमिच्छामहे तव

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ਹਨ ਜੋ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 3

सूत उवाच । धन्यं पुण्यं महाख्यानं पृष्टमेव तपोधनाः । यथामति प्रवक्ष्यामि यथायोगं यथाश्रुतम्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਧਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾਓ, ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਮਹਾਖਿਆਨ ਬਾਰੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 4

पुरातनं प्रवक्ष्यामि देवर्षेर्नारदस्य हि । युधिष्ठिरेण संवादं शृणु तद्द्विजसत्तमाः

ਮੈਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 5

हृतराज्याः पांडुपुत्रा वने तस्मिन्महारथाः । न्यवसंति महाभागा द्रौपद्या सह पांडवाः

ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ—ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਭਾਗ ਪਾਂਡਵ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 6

अथापश्यन्महात्मानं देवर्षिं तत्र नारदम् । दीप्यमानं श्रिया ब्राह्म्या दीप्ताग्निसमतेजसम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਧਧਕਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਦਿੱਪਦਾ ਸੀ।

Verse 7

स तैः परिवृतः श्रीमान्भ्रातृभिः कुरुनंदनः । दिवि भाति हि दीप्तौजा देवैरिव शतक्रतुः

ਉਹ ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਦਿਪਤ ਓਜ ਨਾਲ ਭਾਸਦਾ ਹੈ।

Verse 8

यथा च देवान्सावित्री याज्ञसेनी तथा पतीन् । न जहौ धर्मतः पार्थान्मेरुमर्कप्रभा यथा

ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਯਾਜ्ञਸੇਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਿਆਗਿਆ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡਿਆ—ਸੂਰਜ-ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ।

Verse 9

प्रतिगृह्य ततः पूजां नारदो भगवानृषिः । आश्वासयद्धर्म्मपुत्रं युक्तरूपप्रियेण च

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਧਰਮਪੁਤਰ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਯੋਗ੍ਯ, ਸੁਗਠਿਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਧੀਰਜਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 10

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे दशमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗਖੰਡ ਵਿੱਚ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 11

अथ धर्मसुतो राजा प्रणम्य भ्रातृभिः सह । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं नारदं देवसंमितम्

ਤਦ ਧਰਮਸੁਤ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਯੋਗ੍ਯ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 12

त्वयि तुष्टे महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते । कृतमित्येव मन्ये हि प्रसादात्तव सुव्रत

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈਂ—ਜਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਧ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।

Verse 13

यदि त्वहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः सहितोऽनघ । संदेहं मे मुनिश्रेष्ठ हृत्स्थं त्वं छेत्तुमर्हसि

ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਨਘ; ਤਾਂ, ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ।

Verse 14

प्रदक्षिणां यः कुरुते पृथिवीं तीर्थतत्परः । किं फलं तस्य कार्त्स्न्येन तद्ब्रह्मन्वक्तुमर्हसि

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦੱਸੋ: ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਫਲ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

Verse 15

नारद उवाच । शृणु राजन्नवहितो दिलीपेन यथा पुरा । वसिष्ठस्य सकाशाद्वै सर्वमेतदुपश्रुतम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸਨਮੁਖੋਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।

Verse 16

पुरा भागीरथीतीरे दिलीपो राजसत्तमः । धर्म्यं व्रतं समास्थाय न्यवसन्मुनिवत्तदा

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤਦ ਮੁਨੀ ਵਾਂਗ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ।

Verse 17

शुभेदेशे महाराजपुण्ये देवर्षिपूजिते । गंगाद्वारे महातेजा देवगंधर्वसेविते

ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਸੀ, ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜ ਧਾਮ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 18

स पितॄंस्तर्पयामास देवांश्च परमद्युतिः । ऋषींश्च तर्पयामास विधिदृष्टेन कर्मणा

ਉਹ ਪਰਮ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਜਲ ਅਰਪਿਆ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य जपन्नेव महामनाः । ददर्श भूतसंकाशं वसिष्ठमृषिमुत्तमम्

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਜਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਉਹ ਮਹਾਮਨਾ ਨੇ ਭੂਤ-ਸਮਾਨ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 20

पुरोहितं स तं दृष्ट्वा दीप्यमानमिव श्रिया । प्रहर्षमतुलं लेभे विस्मयं परमं ययौ

ਉਸ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਤੁੱਲ ਹਰਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਵਿਸਮਯ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 21

उपस्थितं महाराज पूजयामास भारत । स हि धर्म्मभृतां श्रेष्ठो विधिदृष्टेन कर्मणा

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 22

शिरसा चार्घ्यमादाय शुचिः प्रयतमानसः । नामसंकीर्त्तयामास तस्मिन्ब्रह्मर्षिसत्तमे

ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਘ੍ਯ-ਜਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 23

दिलीपोऽहं तु भद्रं ते दासोस्मि तव सुव्रत । तव संदर्शनादेव मुक्तोहं सर्वकिल्बिषैः

“ਮੈਂ ਦਿਲੀਪ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 24

एवमुक्त्वा महाराज दिलीपो द्विपदां वरः । वाग्यतः प्रांजलिर्भूत्वा तूष्णीमासीद्युधिष्ठिर

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ।

Verse 25

तं दृष्ट्वा नियमेनाथ स्वाध्यायेन च कर्षितम् । दिलीपं नृपतिश्रेष्ठं मुनिः प्रीतमनाभवत्

ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਿਲੀਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਪਜੀ।