Adhyaya 73

Verse 1

व्यास उवाच । ततो वृत्रो महातेजा दैत्यानां प्रवरो युधि । दिग्गजाढ्यं गजारूढः प्राद्रवद्बलसूदनम्

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ ਮਹਾਤੇਜੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਗਵਾਨ—ਦਿਗਗਜਾਂ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਲਸੂਦਨ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 2

आगच्छंतं ततो वृत्रं शरैः कालानलप्रभैः । विव्याध सर्वगात्रेषु द्विरदस्थो महाहवे

ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤਦੋਂ ਮਹਾਹਵੇ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਯੋਧੇ ਨੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤਪਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

ततो वृत्रस्तु शीर्षं च जिष्णोरेव पतत्रिणा । विव्याध सहसा तेन स चचाल महाबलः

ਤਦੋਂ ਜਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੰਖੀ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਡੋਲਿਆ, ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗਿਆ ਨਹੀਂ।

Verse 4

आत्मानं च समाश्वास्य धनुरुद्यम्य वीर्यवान् । ववर्ष शरवर्षेण तस्य दैत्यस्य विग्रहे

ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 5

शरांश्छित्वा बिभेदाशु शरैराशीविषोपमैः । शतक्रतुं महावीर्यः सर्वदेवाधिपं युधि

ਉਸ ਦੇ ਬਾਣ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਹਾਂਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਵਿਸ਼ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ—ਇੰਦਰ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ—ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ।

Verse 6

ततः शरसहस्रैस्तु दैत्यं विव्याध देवराट् । परस्परं शरा यांति यथा सप्ताश्व रश्मयः

ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਣ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ-ਲੰਘਦੇ ਉੱਡੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ-ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ।

Verse 7

एवं शरसहस्रैस्तु बिभिदाते परस्परम् । मनोजवसमाः शीघ्रा गाढाः शिखरिणो यथा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੇਧਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਣ ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਧੱਸ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

Verse 8

बडवानलसंस्पर्शाः खगा वज्रारभेदकाः । तयोर्धनुष्मतोर्युद्धे शरास्तुल्यगुणान्विताः

ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ ਸਨ—ਬਡਵਾਨਲ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਰਗੇ ਸੜਦੇ, ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ; ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਬਾਣ ਸਮਾਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 9

एवं क्रमेण युद्धे च अहोरात्रमवर्तत । महेंद्रो द्विरदं तस्य शूलेनैव जघान ह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁੱਧ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਗਿਰਾਇਆ।

Verse 10

स निपत्य महीपृष्ठे लाघवात्स्वरथं ययौ । रथस्थस्तस्य देवस्य शक्त्या चैरावणं दृढम्

ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਐਰਾਵਣ ਨੂੰ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।

Verse 11

बिभेद लाघवेनाशु वज्रेणेव महागिरिं । शुशुभे कंपमानस्तु सेंद्रः स च महागजः

ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਗਜ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ।

Verse 12

ततः शक्तिं समादाय आविध्य मघवाऽसुरम् । बिभेदोरसि दैत्यस्य स पपात रथोपरि

ਤਦ ਮਘਵਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਅਸੁਰ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੈਤ ਦੇ ਸੀਨੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਥ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 13

क्षणात्संज्ञां समालंब्य स विनद्य पतत्त्रिणा । बिभेद समरे शक्रं स ततः कश्मलं गतः

ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਹ ਗੱਜਿਆ ਅਤੇ ਪੰਖੀਲੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਗਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਮੋਹ-ਵਿਚ ਭਟਕ ਗਿਆ।

Verse 14

इंद्रः संज्ञां पुनः प्राप्य जघान विशिखैः शितैः । शतकोटिसमैर्बाणैरर्दितो व्यथयान्वितः

ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਮੁੜ ਪਾ ਕੇ ਤਿੱਖੇ, ਬਿਨਾ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।

Verse 15

ततो वृत्रो महाशूलं प्राक्षिपन्निर्जरेश्वरे । शांभवास्त्रेण देवेशो वैष्णवास्त्रं मुमोच ह

ਤਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਉੱਤੇ ਮਹਾਂਸ਼ੂਲ ਸੁੱਟਿਆ। ਦੇਵਪਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਭਵ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਿਆ।

Verse 16

उभयोरंबरे चास्त्रे वह्निकूटसमप्रभे । अन्योन्यं जघ्नतुस्तत्र स्फुलिगानि विमुंचती

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤ੍ਰ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ ਅਤੇ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਛਿੜਕਦੇ ਰਹੇ।

Verse 17

स्पर्शने च स्फुलिंगानामुभयोः सेनयोर्भटाः । न शक्ताः संमुखे स्थातुं शलभा ज्वलने यथा

ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਯੋਧੇ ਰੂਬਰੂ ਖੜੇ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ—ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਪਤੰਗੇ।

Verse 18

दग्धाः पेतुः पृथिव्यां च दिशस्सर्वाः प्रदुद्रुवुः । देवदानवयोर्वीराः शून्यस्तत्राभवद्रणः

ਸੜੇ ਹੋਏ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਸੁੰਨੀ ਹੋ ਗਈ।

Verse 19

अस्त्रं निरस्तकं दृष्ट्वा स दैत्यः क्रोधमूर्च्छितः । मायया शैलसंदोहमस्त्रं शक्रे मुमोच ह

ਆਪਣਾ ਅਸਤ੍ਰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤ ਕ੍ਰੋਧ-ਮੂਰਛਾ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਅਸਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

बाणौघैः शैलसंघातं प्रचिच्छेद रणे हरिः । अघोरं प्रासृजद्दैत्यः पुरुहूते महाबले

ਰਣ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਉਸ ਸੰਘਾਤ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਦੈਤ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁਰੁਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟਿਆ।

Verse 21

कोटिकोटिसहस्राणि जंतूनां प्रवराणि च । सिंहशार्दूलभल्लूक वृक व्याघ्र महागजाः

ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ—ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਰਦੂਲ (ਬਾਘ), ਭਾਲੂ, ਭੇੜੀਏ, ਚਿਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ।

Verse 22

दंदशूकादयः सत्वाः प्रधावंति सुरेश्वरं । क्षुरप्रैरर्धचंद्रैश्च भल्लैः शिलीमुखैस्तथा

ਸੱਪ ਆਦਿ ਜੀਵ ਦੌੜ ਕੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ (ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ) ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ, ਅਰਧਚੰਦਰ ਬਾਣਾਂ, ਭੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 23

असंप्राप्तान्प्रचिच्छेद मघवा परवीरहा । ततो वृत्रो महाबाहुर्धनुरुद्यम्य वीर्यवान्

ਪਰਵੀਰਹਾ ਮਘਵਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਜੋ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ। ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੁ ਤੇ ਵੀਰਯਵਾਨ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਾਣ ਲਿਆ।

Verse 24

बिभेद शरसाहस्रैर्वज्रकल्पैः शतक्रतुं । छित्वा क्षुरप्रैश्शक्रश्च धनुस्तस्य चकर्त च

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਜ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਬੇਧ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਖੁਰ-ਧਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

सूतं चाश्वान्पृथिव्यां च पातयामास तत्क्षणात् । सकंटकांगदां भीमां संपूज्यासुरसत्तमः

ਉਸੇ ਪਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਕਾਂਟੇਦਾਰ ਘੇਰੇ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਰੱਖ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 26

जघान पद्मिनः शीर्षे मोहाद्दंती क्षितिं ययौ । सगदः सर्वदेवेशो धरणीं समुपस्थितः

ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੰਤਧਾਰੀ ਨੇ ਪਦਮਧਾਰੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ-ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 27

ततस्तयोर्गदायुद्धमवर्तत मुहुर्मुहुः । तयोः प्रहरतोः शब्दो गदापातोद्भवो ध्रुवं

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਮੁੜ ਮੁੜ ਛਿੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਗਦਾਵਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਘਾਟਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਉੱਠਦੀ।

Verse 28

आवर्तं परिवर्तं च चक्रतुस्तौ पुनः पुनः । अध ऊर्ध्वं प्रहारं च पार्श्वयोरतिभीषणं

ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਘੁੰਮਣ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਘੁੰਮਣ ਦੇ ਦਾਅ ਲਗਾਉਂਦੇ; ਹੇਠੋਂ ਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਘਾਟ ਮਾਰਦੇ।

Verse 29

बभूवैवं तयोर्युद्धं लोकालोकभयंकरं । दृष्ट्वा देवगणाः सिद्धा दानवा विस्मयं गताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ—ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਤੱਕ ਨੂੰ ਭੈਭੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਗਣ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

Verse 30

युद्ध्यमानौ तु तौ वीरौ मृत्युसंशयमागतौ । देवदानववीराश्च द्रष्टुं नैव तदीशिरे

ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਮੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਯੋਧੇ ਵੀ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।

Verse 31

ईशब्रह्मादयः खे तु स्थिता द्रष्टुं तदद्भुतं । तयोर्हुंकारशब्देन गदापातस्वनेन च

ਈਸ਼, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਕਾਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਗਦਾ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਧਮਕ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ।

Verse 32

ऊर्ध्वोर्ध्वमगमच्छब्दो ह्यशनेश्चोपजायते । भग्ने गदे द्वयोरेव करः संपुटितस्तयोः

ਧੁਨੀ ਉੱਪਰੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਣ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮੁੱਠੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕਸ ਗਏ।

Verse 33

एवं चैवार्धयामेन तयोरस्त्रे निपेततुः । एतस्मिंन्नन्तरे वीरौ खड्गचर्मधरौ तदा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਧ ਯਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਥੱਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਤਦ ਖਡਗ ਅਤੇ ਚਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਬੈਠੇ।

Verse 34

प्रतियोद्धुं महाघोरमाहवे संप्रचेरतुः । निस्त्रिंशौ विद्युदुल्काभौ तयोर्गात्रे च चर्मणी

ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਵਚ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

Verse 35

दृश्येते सर्वलोकैश्च लाघवं विस्मयं गतैः । चिच्छिदाते तयोरेव चर्मणी बहुवर्णके

ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 36

भीष्मकं बलयुद्धं च तयोरेवं प्रवर्तते । मंडलं चक्रधन्वं च लाघवं च परिप्लुतं

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਬਲ-ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣਾ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

Verse 37

वृत्रवासवयोर्युद्धं वृत्रवासवयोरिव । केशान्वृत्रस्य उत्प्लुत्य संप्रधृत्यासिना द्रुतं

ਵ੍ਰਿਤਰ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਯੁੱਧ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਛਲ ਕੇ ਉਸਨੇ ਵ੍ਰਿਤਰ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 38

शिरश्चिच्छेद सहसा मघवा रणमूर्धनि । जयशब्दस्ततस्त्वासीद्देवानां च समंततः

ਫਿਰ ਮਘਵਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ।

Verse 39

प्रोत्फुल्लहृदया देवा मघवंतमपूजयन् । देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 40

गीतं गायंति गंधर्वा मुनयः स्तुतिपाठकाः । भीताः पलायिताः सर्वे दैत्यास्त्यक्तायुधा दिशः

ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਤਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੈਂਤ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 73

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे वृत्रासुरवधोनाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਵ੍ਰਿਤਰਸੁਰ ਦਾ ਵਧ' ਨਾਮਕ ਤਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।