Adhyaya 70

Verse 1

व्यास उवाच । ततो देवांतको दैत्यो व्यनदत्समरं प्रति । रणं चकार धर्मेण संदष्टौष्ठपुटो बली

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ ਦੈਤ ਦੇਵਾਂਤਕ ਯੁੱਧ ਵੱਲ ਗੱਜਿਆ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ, ਹੋਠ ਭਿੰਚ ਕੇ, ਧਰਮਯੁੱਧ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਪਿਆ।

Verse 2

स गत्वा चाब्रवीद्वाक्यं सर्वलोकविगर्हितं । न जानासि महद्धर्मं दुष्ट मोहाद्यथाक्रमम्

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਐਸੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਤ ਸਨ: “ਦੁਸ਼ਟ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।”

Verse 3

पापपुण्यप्रयोगेण निग्रहानुग्रहे प्रभुः । अहं च निर्मितो धात्रा करोमि तव शासनम्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੰਡ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਧਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 4

न जानासि यतो धर्मं कालमृत्यु पुरःसरः । न रोगो न जरा कालो न मृत्युर्न च किंकरः

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਨਾ ਰੋਗ ਹੈ, ਨਾ ਜਰਾ; ਨਾ ਕਾਲ, ਨਾ ਮੌਤ—ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸੇਵਕ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ।

Verse 5

धर्मात्प्रचलितः कर्मी कष्टं याति दिवानिशम् । उक्तं वसुं महावीर्यं यमं धर्मैकसाक्षिकम्

ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿਗਿਆ ਕਰਮੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਵਸੁ, ਮਹਾਂ-ਵੀਰਯ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ।

Verse 6

स जघान त्रिभिर्बाणैः कालमृत्युसमप्रभैः । प्रचिच्छेद स धर्मात्मा ते त्वन्यैर्विशिखैस्त्रिभिः

ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਾਲ ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ (ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ) ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਤਿੱਖੇ ਵਿਸ਼ਿਖਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 7

ततस्तूच्चैः शरैः प्राज्यैर्युगांतानलसप्रभैः । निजघान यमं संख्ये स चिच्छेद शरैः शरान्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੇ ਛੱਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ—ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਾਲੇ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਣ ਕੱਟ ਸੁੱਟੇ।

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धौ परस्परजयैषिणौ । जघ्नतुः समरेन्योन्यं महाबलपराक्रमौ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯੋਧੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 9

अहोरात्रं तयोर्युद्धमवर्त्तत सुदारुणम् । एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धः शक्त्या प्रशमनं रुषा

ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

Verse 10

बिभेद दैत्यशार्दूलो ह्यहंकारयुतो बली । तामेवाथ रुषा धर्मो गृहीत्वा शक्तिकां द्रुतं

ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਦੈਂਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਧਰਮ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ (ਬਰਛੀ) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।

Verse 11

निजघान तयैवामुंस्तनयोरंतरे भृशम् । स विह्वलित सर्वांगो मुखादागतशोणितः

ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਦੈਂਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗਾ।

Verse 12

ततः क्रुद्धो महातेजा धृत्वा दंडं सुदारुणम् । अमोघं पातयामास तस्य दैत्यस्य विग्रहे

ਫਿਰ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ (ਧਰਮ) ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦੰਡ (ਗਦਾ) ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੈਂਤ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਚੂਕ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 13

साश्वं रथं तथा सूतं योद्धारं शस्त्रसंचयम् । चकार भस्मसात्तं च शमनः क्रोधमूर्च्छितः

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ ਸ਼ਮਨ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥ, ਸਾਰਥੀ, ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਚੇ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 14

पतिते च तथा दैत्ये दुर्धर्षो नाम दानवः । शमनं शूलहस्तस्तु प्रदुद्राव जिघांसया

ਉਹ ਦੈਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ‘ਦੁਰਧਰਸ਼’ ਨਾਮ ਦਾ ਅਜਿੱਤ ਦਾਨਵ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲ ਧਾਰੇ ਸ਼ਮਨ ਉੱਤੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 15

शूलहस्तं समायांतं बडवानलसन्निभम् । आससाद रणे मृत्युः शक्तिहस्तोतिनिर्भयः

ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਯ ਮ੍ਰਿਤਿਉ, ਸ਼ਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ, ਟੁੱਟ ਪਿਆ।

Verse 16

स च दृष्ट्वाऽसुरो मृत्युं शूलेनैव जघान ह । शक्तिं चैव ततो मृत्युः प्रचिक्षेप रणाजिरे

ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਅਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।

Verse 17

संदह्य सहसा शूलं वह्निकूटसमप्रभम् । दैत्यस्य हृदयं भित्वा गता सा च धरातलम्

ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾਮਈ ਸ਼ੂਲ ਸੜਕ ਕੇ ਦੈਤ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਚੀਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਡਿੱਗੀ।

Verse 18

सरथः स पपातोर्व्यां शक्तिजर्जरविग्रहः । अथान्यो दुर्मुखो मृत्युं कृष्टचापो महाबलः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ—ਭਾਲੇ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਦੂਜਾ, ਦੁਰਮੁਖ ਨਾਮ ਮਹਾਬਲੀ, ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਮੌਤ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 19

खड्गचर्मधरः कालो रथ एव गतोभवत् । दृष्ट्वा तं विशिखैः प्राज्यैर्जघान स यमं रणे

ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਧਾਰੇ ਕਾਲ (ਸਮਾਂ/ਮੌਤ) ਰਥੀ ਵਾਂਗ ਰਣ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

स चाप्लत्य रथाद्देवो ह्यसिना च सकुंडलम् । शिरश्चिच्छेद सहसा पातयित्वा च भूतले

ਤਦ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਤਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਅਚਾਨਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 21

हतशेषं बलं सर्वं प्रदुद्राव दिशो दश

ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਲ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਪਿਆ।

Verse 70

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवांतकर्दुर्धर्षदुर्मुखवधोनाम सप्ततिमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਦਾ ਸੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, “ਦੇਵਾਂਤਕ, ਦੁਰਧਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਰਮੁਖ ਦਾ ਵਧ” ਨਾਮਕ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।