Adhyaya 64
The Hymn to Gaṇapati (Gaṇa-aṣṭaka) and Its Merit
ਅਧਿਆਇ PP.1.64 ਵਿੱਚ ਗਣਪਤੀ-ਸਤੋਤ੍ਰ (ਗਣਾ-ਅਸ਼ਟਕ) ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿੱਧੀ-ਦਾਇਕ ਭਜਨ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਏਕਦੰਤ, ਮਹਾਕਾਯ, ਸੁਵਰਨ ਤੇਜ, ਸਰਪ-ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ-ਸ਼ਿਖਰ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ-ਤਤਪਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਦੇਵ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਯਸ਼, ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਨ, ਰਾਜਸਮਾਨ ਮਹਿਮਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ “ਗਣਪਤੀ-ਸਤੋਤ੍ਰ” ਨਾਮਕ ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि स्तोत्रं गणाधिपस्य च । सर्वसिद्धिकरं पूतं सर्वाभीष्टफलप्रदं
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਤੋਤਰ ਉਚਾਰਾਂਗਾ—ਗਣਾਧਿਪ (ਗਣੇਸ਼) ਦਾ—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
एकदंतं महाकायं तप्तकांचनसन्निभम् । लंबोदरं विशालाक्षं वंदेहं गणनायकं
ਮੈਂ ਗਣਨਾਇਕ (ਗਣੇਸ਼) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਏਕਦੰਤ, ਮਹਾਕਾਇ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ; ਲੰਬੋਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ।
Verse 3
मुंजकृष्णाजिनधरं नागयज्ञोपवीतकम् । बालेंदुकलिकामौलिं वंदेहं गणनायकं
ਮੈਂ ਗਣਨਾਇਕ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਮੁੰਜ ਦੀ ਮੇਖਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਨਾਗ-ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਕੋਮਲ ਅਰਧਚੰਦਰ ਦੀ ਕਲਾ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ।
Verse 4
सर्वविघ्नहरं देवं सर्वविघ्नविवर्जितम् । मूषकोत्तममारुह्य देवासुरमहाहवे
ਉਹ ਦੇਵ ਜੋ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਉੱਤਮ ਮੂਸ਼ਕ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ—ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਹਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 5
योद्धुकामं महाबाहुं वंदेहं गणनायकम् । अंबिकाहृदयानंदं मातृकापरिवेष्टितम्
ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਮਹਾਬਾਹੁ ਗਣਨਾਇਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
Verse 6
भक्तिप्रियं मदोन्मत्तं वंदेहं गणनायकम् । चित्ररत्नविचित्रांगं चित्रमालाविभूषणम्
ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ, ਮਦ-ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਮਸਤ ਗਣਨਾਇਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਚਿਤ੍ਰ-ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
Verse 7
कामरूपधरं देवं वंदेहं गणनायकम् । गजवक्त्रं सुरश्रेष्ठं चारुकर्णविभूषितम्
ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਗਣਨਾਇਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਗਜਵਕਤ੍ਰ, ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ।
Verse 8
पाशांकुशधरं देवं वंदेहं गणनायकम् । यक्षकिन्नरगंधर्वैः सिद्धविद्याधरैस्सदा
ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵ ਗਣਨਾਇਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 9
स्तूयमानं महादेहं वंदेहं गणनायकम् । गणाष्टकमिदं पुण्यं भक्तितो यः पठेन्नरः
ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਮਹਾਦੇਹ ਮਹਾਦੇਵ—ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ—ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ‘ਗਣਾਸ਼ਟਕ’ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ…
Verse 10
सर्वसिद्धिमवाप्नोति रुद्रलोके महीयते । न निःस्वतां तथाभ्येति सप्तजन्मसु मानवः
ਉਹ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਕਦੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
Verse 11
य इदं पठते नित्यं महाराजो भवेन्नरः । वश्यं करोति त्रैलोक्यं पठनाच्छ्रवणादपि । स्तोत्रं परं महापुण्यं गणपस्य महात्मनः
ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਤਮਾ ਗਣਪ (ਗਣੇਸ਼) ਦਾ ਪਰਮ, ਮਹਾਪੁੰਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ।
Verse 64
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे गणपतिस्तोत्रं नाम । चतुष्षष्टितमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਗਣਪਤਿਸਤੋਤ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ—ਚੌਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ।