Adhyaya 6

Verse 1

भीष्म उवाच । देवानां दानवानां च गंधर्वोरगरक्षसाम् । उत्पत्तिं विस्तरेणेमां गुरो ब्रूहि यथाविधि

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ ਗੁਰੂਦੇਵ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते । दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੇਵਲ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ, ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੈਥੁਨ-ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 3

यथा ससर्ज चैवासौ तथैव शृणु कौरव । यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान्

ਹੇ ਕੌਰਵ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਪੰਨਗਾਂ (ਸਰਪ-ਜਾਤੀ) ਨੂੰ ਰਚਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ,

Verse 4

न वृद्धिमगमल्लोकस्तदा मैथुनयोगतः । दक्षः पुत्रसहस्राणि तदासिक्न्यामजीजनत्

ਤਦ ਲੋਕ ਮੈਥੁਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸਿਕਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ।

Verse 5

तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान्सिसृक्षून्विविधाः प्रजाः । नारदः प्राह हर्यश्वान्दक्षपुत्रान्समागतान्

ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ—ਦਕਸ਼ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਪੁੱਤਰ—ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਰਚਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕੀਤਾ।

Verse 6

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्द्धमध एव वा । ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वमृषिसत्तमाः

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਾਪ-ਮਰਯਾਦਾ—ਉੱਪਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ—ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਮ ਕਰੋ।

Verse 7

ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अद्यापि न निवर्त्तंते समुद्रादिव सिंधवः

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ—ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 8

हर्यश्वेषु प्रणष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः । वीरिण्यामेव पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः

ਜਦ ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀਰਿਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ।

Verse 9

शबलाश्वा नाम ते च समेताः सृष्टिकर्मणि । नारदोनुगतान्प्राह पुनस्तान्पूर्ववन्मुनिः

ਉਹ ‘ਸ਼ਬਲਾਸ਼ਵ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਮ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਨਾਰਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄनथो पुनः । आगत्य च पुनः सृष्टिं करिष्यथ विशेषतः

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਓਗੇ; ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆ ਕੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੋਗੇ।

Verse 11

तेपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रात्रनुगास्तदा । ततः प्रभृति न भ्रातुः कनीयान्मार्गमिच्छति

ਤਦ ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਚਲੇ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦਾ।

Verse 12

अन्वेष्टा दुःखमाप्नोति तेन तत्परिवर्जयेत् । ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिं कन्याः प्रजापतिः

ਜੋ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁੱਖ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸੱਠ ਕੁਆਰੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 13

वीरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा । प्रादात्स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

ਤਦ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਵੀਰੀਣੀ ਤੋਂ (ਧੀਆਂ) ਜਣੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 14

विंशतिसप्त सोमाय चतस्रोरिष्टनेमिने । द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते

ਸਤਾਈਂ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਚਾਰ ਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨੂੰ; ਦੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਨੂੰ (ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ)।

Verse 15

द्वे चैवांगिरसे प्रादात्तासां नामानि विस्तरात् । शृणु त्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः

ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਦੇਵ-ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ-ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ।

Verse 16

अरुंधती वसुर्जामिर्लम्बा भानुर्मरुत्वती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

ਅਰੁੰਧਤੀ, ਵਸੂ, ਜਾਮੀ, ਲੰਬਾ, ਭਾਨੁ, ਮਰੁਤਵਤੀ, ਸੰਕਲਪਾ, ਮੁਹੂਰਤਾ, ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾ ਅਤੇ ਭਾਮਿਨੀ—ਇਹ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 17

धर्मपत्न्यः समाख्यातास्तासां पुत्रान्निबोध मे । विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत्

ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧ੍ਯ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

Verse 18

मरुत्वत्यां मरुत्वंतो वसोस्तु वसवस्तथा । भानोस्तु भानवो जाता मूहूर्त्ताया मुहूर्तजाः

ਮਰੁਤਵਤੀ ਤੋਂ ਮਰੁਤਵੰਤ ਜਨਮੇ; ਵਸੂ ਤੋਂ ਵਸੁ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨਵ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਹੂਰਤਜਾ (ਸ਼ੁਭ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 19

लंबायां घोषनामानो नागवीथी तु जामिजा । पृथिवीतलसंभूतमरुंधत्यामजायत

ਲੰਬਾ ਤੋਂ ਘੋਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਜਾਮੀ ਤੋਂ ਨਾਗਵੀਥੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 20

संकल्पायास्तु संकल्पा वसु सृष्टिं निधारय । ज्योतिष्मतंश्च ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

ਹੇ ਵਸੁ! ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ; ਅਤੇ ਉਹ ਜੋਤਿਮਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ।

Verse 21

वसवस्ते समाख्यातास्तेषां नामानि मे शृणु । आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलोनलः

ਵਸੁਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਤੈਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ: ਆਪ, ਧ੍ਰੁਵ, ਸੋਮ, ਧਰ, ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਤੇ ਅਨਲ।

Verse 22

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः । आपस्य पुत्राश्चत्वारः श्रांतो वैतण्ड एव च

ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ—ਇਹ ਅੱਠ ਵਸੁਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਆਪ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਸ਼੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਵੈਤੰਡਾ ਸਮੇਤ।

Verse 23

अपि शांतो मुनिर्वभ्रुर्यज्ञरक्षाधिकारिणः । ध्रुवस्य कालः पुत्रस्तु वर्चाः सोमादजायत

ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਵਭ੍ਰੁ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਤੋਂ ਵਰਚਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 24

द्रविणो हव्यवाहश्च धर पुत्राविमौ स्मृतौ । कल्पांतस्थस्ततः प्राणो रमणः शिशिरोपि च

ਦਰਵਿਣ ਅਤੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹ—ਇਹ ਧਰ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਣ, ਰਮਣ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਿਰ ਵੀ (ਨਾਮਿਤ ਹਨ), ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 25

मनोहरो धवश्चाथ शिवो वाथ हरेः सुताः । शिवो मनोजवं पुत्रमविज्ञातगतिप्रदम्

ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਧਵ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ—ਇਹ ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੋਜਵ ਸੀ, ਜੋ ਅਗਿਆਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗਤੀ ਤੇ ਆਸਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 26

अवाप चानलः पुत्रानग्निप्रायगुणांस्ततः । तत्र शाखो विशाखश्च निगमेषु स्वयंभुवः

ਫਿਰ ਅਨਲ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਖ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖ ਨਿਗਮਾਂ (ਵੇਦਾਂ) ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਭੂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨੇ ਗਏ।

Verse 27

अपत्यं कृत्तिकानां च कार्तिकेयस्ततः स्मृतः । प्रत्यूषस्य ऋभुः पुत्रो मुनिर्नामाथ देवलः

ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਜੋਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਋ਭੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਲ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁਨੀ ਸੀ।

Verse 28

विश्वकर्मा प्रभासस्य पुत्रः शिल्पी प्रजापतिः । प्रासादभवनोद्यान प्रतिमा भूषणादिषु

ਪ੍ਰਭਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ—ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਿਲਪੀ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ-ਕੌਸ਼ਲ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਹਲਾਂ, ਘਰਾਂ, ਉਪਵਨਾਂ, ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੂਸ਼ਣ ਆਦਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹੈ।

Verse 29

तटाकारामकूपेषु त्रिदशानां च वर्द्धकिः । अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोथ रैवतः

ਤਟਾਂ, ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਕੂਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰੱਧਕੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨ੍ਯ, ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਰੈਵਤ ਵੀ ਹਨ।

Verse 30

हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । सावित्त्रश्च जयंतश्च पिनाकी चापराजितः

ਉਹ ਹਰ ਹੈ, ਬਹੁ-ਰੂਪੀ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਯੰਬਕ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ; ਸਵਿਤ੍ਰ ਹੈ; ਜਯੰਤ ਹੈ; ਪਿਨਾਕ ਧਨੁ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ, ਅਜਿੱਤ ਹੈ।

Verse 31

एते रुद्रास्समाख्याता एकादश गणेश्वराः । एतेषां मानसानां तु त्रिशूलवरधारिणाम्

ਇਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਹੇ ਗਏ—ਗਿਆਰਾਂ ਗਣੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ਿਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੋਜਾਤਾਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਵਰ-ਧਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਕਹਾਂਗਾ।

Verse 32

कोट्यश्चतुरशीतिस्तु तत्पुत्राश्चाक्षया मताः । दिक्षु सर्वासु ये रक्षां प्रकुर्वन्ति गणेश्वराः

ਚੌਰਾਸੀ ਕਰੋੜ ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ਅਖੁੱਟ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਜੋ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 33

एते वै पुत्रपौत्राश्च सुरभीगर्भसंभवाः । कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पुत्रपौत्रादि पत्निषु

ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਰਭੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 34

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव अरिष्टा सुरसा तथा । सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा

ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੁ, ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਸਾ; ਸੁਰਭੀ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾ ਵੀ; ਅਤੇ ਤਾਂਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਤੇ ਇਰਾ।

Verse 35

कद्रू खसा मुनिस्तद्वत्तासु पुत्रान्निबोध मे । तुषिता नाम ये देवाश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः

ਕਦ੍ਰੂ, ਖਸਾ ਅਤੇ ਉਹੀ ਮੁਨੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ। ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।

Verse 36

वैवस्वतेंतरे चैव आदित्या द्वादश स्मृताः । इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्त्रोऽथ वरुणोऽर्यमा

ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਇੰਦਰ, ਧਾਤਾ, ਭਗ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਰ੍ਯਮਾ।

Verse 37

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान्विष्णुरेव च । एते सहस्रकिरणा आदित्या दाद्वश स्मृताः

ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਪੂਸ਼ਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਵੀ—ਇਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 38

मारीचात्कश्यपाज्जाताः पुत्त्रास्तेऽदितिनंदनाः । कृशाश्वस्य ऋषेः पुत्रा देवप्रहरणाः स्मृताः

ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ‘ਦੇਵ-ਪ੍ਰਹਰਣ’—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ—ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

एते देवगणास्तात प्रतिमन्वंतरेषु च । उत्पद्यंते विलीयंते कल्पेकल्पे तथैव च

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਇਹ ਦੇਵ-ਗਣ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् । हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼।

Verse 41

हिरण्यकशिपोस्तद्वज्जातं पुत्रचतुष्टयम् । प्रह्लादश्चानुह्लादश्च संह्लादोह्लाद एव च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ—ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਅਨੁਹਲਾਦ, ਸੰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਹਲਾਦ।

Verse 42

प्रह्लादपुत्रा आयुष्मान्शिबिर्बाष्कलिरेव च । विरोचनश्चतुर्थस्तु स बलिं पुत्रमाप्तवान्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ, ਸ਼ਿਬਿ ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਕਲਿ ਸਨ; ਚੌਥਾ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 43

बलेः पुत्रशतं त्वासीद्बाणज्येष्ठं ततो नृप । धृतराष्ट्रस्तथासूर्य्यो विवस्वानंशुतापनः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ) ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਸੂਰ੍ਯ, ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਤਾਪਨ ਵੀ ਸਨ।

Verse 44

निकुम्भनामा गुर्वक्षः कुक्षिर्भौमोथ भीषणः । एवमन्ये तु बहवो बाणोज्येष्ठो गुणाधिकः

ਇੱਕ ਨਿਕੁੰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ; (ਦੂਜਾ) ਗੁਰ੍ਵਕ੍ਸ਼; ਕੁਕ੍ਸ਼ਿ; ਭੌਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਸਨ—ਬਾਣ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 45

बाणस्सहस्रबाहुस्तु सर्वास्त्रगुणसंयुतः । तपसा तोषितो यस्य पुरे वसति शूलधृत्

ਬਾਣ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ; ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 46

महाकालत्वमगमत्सार्थ्यं यस्य पिनाकिनः । हिरण्याक्षस्य पुत्रोभूदंधको नामनामतः

ਉਹ ਮਹਾਕਾਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕੀਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਯੋਗ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ। ਹਿਰਣਿਆਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਧਕ ਸੀ।

Verse 47

भूतसंतापनश्चैव महानागस्तथैव च । एतेभ्यः पुत्रपौत्राणां कोटयः सप्तसप्ततिः

ਭੂਤਸੰਤਾਪਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ ਵੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਤੱਤਰ ਕਰੋੜ ਹੋਈ।

Verse 48

महाबला महाकाया नानारूपा महौजसः । दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद्वरदर्पितम्

ਦਨੁ—ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਕਾਇਆ, ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ—ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

Verse 49

विप्रचित्तिः प्रधानोभूदेषां मध्ये महाबलः । द्विरष्टमूर्द्धा शकुनिस्तथा शंकुशिरोधरः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ। ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਰਸ਼੍ਟਮੂರ್ಧਾ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕੁਸ਼ਿਰੋਧਰ ਵੀ ਸਨ।

Verse 50

अयोमुखः शंबरश्च कपिलो वामनस्तथा । मरीचिर्मागधश्चैव हरिर्गजशिरास्तथा

ਅਯੋਮੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ; ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਵਾਮਨ; ਮਰੀਚਿ ਅਤੇ ਮਾਗਧ; ਅਤੇ ਹਰੀ ਤੇ ਗਜਸ਼ਿਰਾ ਭੀ—ਇਹ ਨਾਮ ਗਿਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 51

निद्राधरश्च केतुश्च केतुवीर्यः शतक्रतुः । इन्द्रमित्रग्रहश्चैव वज्रनाभस्तथैव च

ਅਤੇ ਨਿਦ੍ਰਾਧਰ, ਕੇਤੁ, ਕੇਤੁਵੀਰ੍ਯ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ; ਅਤੇ ਇੰਦਰਮਿਤ੍ਰਗ੍ਰਹ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜ੍ਰਨਾਭ ਭੀ।

Verse 52

एकवस्त्रो महाबाहुर्वज्राक्षस्तारकस्तथा । असिलोमा पुलोमा च विकुर्वाणो महासुरः

ਏਕਵਸਤ੍ਰ ਸੀ, ਮਹਾਬਾਹੁ—ਮਹਾਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ; ਵਜ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਭੀ; ਅਤੇ ਅਸਿਲੋਮਾ ਤੇ ਪੁਲੋਮਾ—ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਕੁਰਵਾਣ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ।

Verse 53

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च एवमाद्या दनोस्सुताः । स्वर्भानोः सुप्रभा कन्या शची चैव पुलोमजा

ਸਵਰਭਾਨੁ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವਾ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ—ਦਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸਵਰਭਾਨੁ ਤੋਂ ਕੁਆਰੀ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਜੰਮੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਪੁਲੋਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

Verse 54

उपदानवी मयस्यासीत्तथा मंदोदरी कुहूः । शर्मिष्ठा सुंदरी चैव चंडा च वृषपर्वणः

ਉਪਦਾਨਵੀ ਮਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਮੰਦੋਦਰੀ ਤੇ ਕੁਹੂ ਭੀ; ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਸੁੰਦਰੀ, ਅਤੇ ਚੰਡਾ—ਇਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವਣ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ।

Verse 55

पुलोमा कालका चैव वैश्वनरसुते उभे । बह्वपत्यो महासत्वो मारीचस्य परिग्रहः

ਪੁਲੋਮਾ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ—ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪੁਤਰੀਆਂ—ਮਹਾਸੱਤਵ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਮਰੀਚੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋਈਆਂ।

Verse 56

तयोः षष्टिसहस्राणि दानवानां पुराभवन् । पौलोमान्कालखंजांश्च मारीचोजनयत्पुरा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਪੌਲੋਮ ਅਤੇ ਕਾਲਖੰਜ ਵੀ ਜਣੇ।

Verse 57

अवध्या ये नराणां वै हिरण्यपुरवासिनः । चतुर्मुखाल्लब्धवरा ये हता विजयेन तु

ਹਿਰਣ੍ਯਪੁਰ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਵਧ੍ਯ ਸਨ ਅਤੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ—ਉਹੀ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਜਯਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।

Verse 58

विप्रचित्तिः सिंहिकायां नव पुत्रानजीजनत् । हिरण्यकशिपोर्येवै भागिनेयास्त्रयोदश

ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਤੋਂ ਨੌਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ; ਇਹ (ਪੁੱਤਰ) ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਭਾਣਜੇ ਸਨ।

Verse 59

कंसः शंखश्च राजेन्द्र नलो वातापिरेव च । इल्वलो नमुचिश्चैव खसृमश्चांजनस्तथा

ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਕংস ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਨਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਪੀ; ਇਲਵਲ ਅਤੇ ਨਮੁਚੀ, ਅਤੇ ਖਸ੍ਰਿਮ ਤੇ ਅੰਜਨ—ਇਹ ਨਾਮ ਗਿਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 60

नरकः कालनाभश्च परमाणुस्तथैव च । कल्पवीर्यश्च विख्यातो दनुवंशविवर्द्धनः

ਨਰਕ, ਕਾਲਨਾਭ ਅਤੇ ਤਥਾ ਪਰਮਾਣੁ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਪਵੀਰ੍ਯ—ਦਨੁ-ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ।

Verse 61

संह्लादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले । अवध्याः सर्वदेवानां गंधर्वोरगराक्षसाम्

ਦੈਤ੍ਯ ਸੰਹ੍ਲਾਦ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਤਕਵਚ ਜਨਮੇ—ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਅਵਧ੍ਯ।

Verse 62

ये हता बलमाश्रित्य अर्जुनेन रणाजिरे । षट्कन्या जनयामास ताम्रा मारीचवीर्यतः

ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਤਾਮ੍ਰਾ ਨੇ ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਵੀਰ੍ਯ ਨਾਲ ਛੇ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ।

Verse 63

शुकीं श्येनीं च भासीं च सुगृध्रीं गृध्रिकां शुचिम् । शुकी शुकानुलूकांश्च जनयामास धर्मतः

ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਕੀ, ਸ਼੍ਯੇਨੀ, ਭਾਸੀ, ਸੁਗ੍ਰਿਧ੍ਰੀ, ਗ੍ਰਿਧ੍ਰਿਕਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੁਚੀ ਨੂੰ ਜਣਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਤੋਤਿਆਂ ਤੇ ਉੱਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਣਿਆ।

Verse 64

श्येनी श्येनांश्च भासी च कुररानप्यजीजनत् । गृध्री गृध्रान्सुगृध्री च पारावतविहंगमान्

ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਨੇ ਬਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ; ਭਾਸੀ ਨੇ ਵੀ ਕੁਰਰ ਪੰਛੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਗ੍ਰਿਧ੍ਰੀ ਨੇ ਗਿਧਾਂ ਨੂੰ ਜਣਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰਿਧ੍ਰੀ ਨੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 65

हंस सारस कारंड प्लवान्शुचिरजीजनत् । एते ताम्रासुताः प्रोक्ता विनताया निशामय

ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਕਾਰੰਡ, ਪਲਵ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿਰਜੀ ਪੰਛੀ—ਇਹ ਸਭ ਤਾਮਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਨਤਾ, ਸੁਣ।

Verse 66

गरुडः पतगश्रेष्ठोऽरुणश्चेशः पतत्रिणाम् । सौदामिनी तथा कन्या येयं नभसि विश्रुता

ਗਰੁੜ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਪੱਖਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਦਾਮਿਨੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ।

Verse 67

संपातिश्च जटायुश्च अरुणस्य सुतावुभौ । संपातिपुत्रो बभ्रुश्च शीघ्रगश्चातिविश्रुतः

ਸੰਪਾਤੀ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ—ਦੋਵੇਂ ਅਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸੰਪਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਭ੍ਰੁ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗ ਵੀ (ਉਲੇਖਿਤ ਹੈ)।

Verse 68

जटायोः कर्णिकारश्च शतगामी च विश्रुतौ । तेषामसंख्यमभवत्पक्षिणां पुत्रपौत्रकम्

ਜਟਾਯੂ ਦੇ (ਪੁੱਤਰ) ਕਰ੍ਣਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਤਗਾਮੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਤਾਨ—ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

Verse 69

सुरसायां सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा । सहस्रशिरसां कद्रूः सहस्रं प्राप सुव्रता

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪ ਜਣੇ; ਅਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਕਦ੍ਰੂ—ਅਨੇਕ-ਫਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ—ਨੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।

Verse 70

प्रधानास्तेषु विख्याता ष्षड्विंशतिररिन्दम । शेषवासुकिकर्कोट शंखैरावतकंबलाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਦਮਨ, ਛੱਬੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਸ਼ੇਸ਼, ਵਾਸੁਕੀ, ਕਰਕੋਟ, ਸ਼ੰਖ, ਐਰਾਵਤ ਅਤੇ ਕੰਬਲ।

Verse 71

धनंजय महानील पद्माश्वतर तक्षकाः । एलापत्र महापद्म धृतराष्ट्र बलाहकाः

ਧਨੰਜਯ, ਮਹਾਨੀਲ, ਪਦਮਾਸ਼ਵਤਰ ਅਤੇ ਤਕਸ਼ਕ; ਐਲਾਪਤ੍ਰ, ਮਹਾਪਦਮ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਬਲਾਹਕ—ਇਹ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।

Verse 72

शंखपाल महाशंख पुष्पदंष्ट्रं शुभाननाः । शंखरोमा च नहुषो रमणः पणिनस्तथा

ਸ਼ੰਖਪਾਲ, ਮਹਾਸ਼ੰਖ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਸ਼ਟ੍ਰ, ਸ਼ੁਭਾਨਨ; ਸ਼ੰਖਰੋਮਾ, ਨਹੁਸ਼, ਰਮਣ ਅਤੇ ਪਣਿਨ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।

Verse 73

कपिलो दुर्मुखश्चापि पतंजलिमुखास्तथा । एषामनंतमभवत्सर्वेषां पुत्रपौत्रकम्

ਕਪਿਲ, ਦੁਰਮੁਖ ਅਤੇ ਪਤੰਜਲੀ ਆਦਿ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਅਨੰਤ ਹੀ ਵੰਸ਼-ਮੂਲ ਬਣਿਆ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਰਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

Verse 74

प्रायशो यत्पुरादग्धं जनमेजयमंदिरे । रक्षोगणं क्रोधवशा सुनामानमजीजनत्

ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਮੰਦਰ/ਯਜ੍ਞ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਗਣ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ‘ਸੁਨਾਮਾਨ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।

Verse 75

दंष्ट्रिणां नियुतं तेषां भीमसेनादगात्क्षयम् । दंष्ट्रि गोमायु काकादीन्महिषीर्गोवराङ्गनाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੂਹ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰੀ ਨੇ ਗੋਮਾਯੂ (ਗਿੱਦੜ), ਕਾਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ—ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਿਸੀਆਂ, ਗੋਵਰਾਂਗਨਾਵਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਗੋਪ-ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 76

सुरभिर्जनयामास कश्यपात्त्त्रितयं पुरा । मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜਣਿਆ; ਅਤੇ (ਉਸ ਨੇ) ਇੱਕ ਮੁਨੀ, ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਣ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਗਣ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 77

तथा किन्नरगंधर्वानरिष्टा जनयद्बहून् । तृणवृक्षलता गुल्ममिरा सर्वमजीजनतत्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਜਣੇ; ਅਤੇ ਇਰਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ—ਤ੍ਰਿਣ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਲਤਾ ਅਤੇ ਗੁਲਮ (ਝਾੜੀਆਂ) ਆਦਿ।

Verse 78

खसा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः । एते कश्यपदायादाः शतशोथ सहस्रशः

ਖਸਾ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਕੋਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਣੇ। ਇਹ ਸਭ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ—ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।

Verse 79

एष मन्वंतरे भीष्म सर्गः स्वारोचिषे स्मृतः । ततस्त्वेकोनपंचाशन्मरुतः कश्यपाद्दितिः । जनयामास धर्मज्ञ सर्वानमरवल्लभान्

ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ! ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ ਮਨਵੰਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਦੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਹੇ ਧਰਮ-ਜਾਣਨਹਾਰ! ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਉਨੰਜਾ ਮਰੁਤ ਜਣੇ—ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ।