Adhyaya 57

Verse 1

द्विजा ऊचुः । कीर्तिर्धर्मोथ लोकेषु सर्वाणि प्रवराणि च । वद नो मुनिशार्दूल यदि नोऽस्ति त्वनुग्रहः

ਦੁਵਿਜਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਸਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਤੇ ਸਭ ਉੱਤਮ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ—ਜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।

Verse 2

व्यास उवाच । यस्य खाते वने गावस्तृप्यंति मासमेव च । यद्वा सप्तदिनात्पूतः सर्वदेवैः स पूजितः

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੋਦੇ ਹੋਏ ਖੱਡੇ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਾਂਵਾਂ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿਣ, ਜਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

पुष्करिण्या विशेषेण पूता या यज्ञकर्मणा । यत्फलं जलदानेन सर्वमत्रास्यि तच्छृणु

ਸੁਣੋ: ਯਜ્ઞ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ) ਇੱਥੇ ਜਲ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 4

हायने हायने चैव कल्पं कल्पं विधीयते । दानात्स्वर्गमवाप्नोति तोयदः सर्वदो भुवि

ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ, ਯੁਗ ਦਰ ਯੁਗ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਲ-ਦਾਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

मेघे वर्षति खाते च जायंते ये तु शीकराः । तावद्वर्षसहस्राणि दिवमश्नाति मानवः

ਜਦੋਂ ਮੇਘ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਿਆਂ ਛਿਟੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਬੂੰਦ-ਕਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿੰਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 6

तोयैरन्नादिपाकैश्च प्रसन्नो मानवो भवेत् । प्राणानां च विनान्नैश्च धारणन्नैव जायते

ਜਲ ਅਤੇ ਅੰਨ ਆਦਿ ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਕਦੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 7

पितॄणां तर्पणं शौचं रूपं वै गंध्यनाशनम् । बीजं त्विहार्जितं सर्वं सर्वं तोये प्रतिष्ठितम्

ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ, ਸ਼ੌਚ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਗੰਧ ਦਾ ਨਾਸ—ਇੱਥੇ ਉਪਜਿਆ ਹਰ ਬੀਜ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 8

वस्त्रस्य धावनं रुच्यं भाजनानां तथैव च । तेनैव सर्वकार्यं च पानीयं मेध्यमेव च

ਇਸ ਨਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਧੋਣਾ ਰੁਚਿਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਵੀ; ਉਸੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 9

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वापीकूपतटाककम् । कारयेच्च बलैः सर्वैस्तथा सर्वधनेन च

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ, ਕੂਏਂ, ਬਾਵੜੀਆਂ, ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਬਣਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਧਨ ਨਾਲ।

Verse 10

ततो विनिर्जले देशो यो ददाति जलाशयम् । वासरे वासरे तस्य कल्पं स्वर्गं विनिर्दिशेत्

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਰਜਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਾਸ਼ਯ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਕਲਪ-ਪਰਯੰਤ ਸਵਰਗ-ਵਾਸ ਦਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 11

त्रिविष्टपाच्च्युतो विप्रो वेदशास्त्रार्थपारगः । लोकबंधुः स धर्मात्मा तपस्तप्त्वा दिवं व्रजेत्

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸੁਰਲੋਕ) ਤੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋਵੇ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਉਪਕਾਰਕ, ਧਰਮਾਤਮਾ—ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 12

एवं जन्माष्टकं प्राप्य एकस्याक्षयमिष्यते । क्षत्त्रियाणां कुले जातः सार्वभौमो भवेन्नृपः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ/ਵਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਅਖੰਡ (ਅਕਸ਼ਯ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਰਾਜਾ ਸਰਵਭੌਮ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 13

विशोऽक्षयं धनं विद्याज्जन्मजन्मसु यत्प्रियम् । शूद्रादयोन्त्यजाश्चान्ये लभंते स्वर्गतिं मुहुः

ਵੈਸ਼੍ਯ ਲਈ ਅਖੰਡ ਧਨ ਉਹ ਜਾਣੋ ਜੋ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਿਯ ਰਹੇ। ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਤ੍ਯਜ ਆਦਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 14

चतुर्हस्तप्रमाणं तु कूपं खनति यः पुमान् । परोपकारकं नित्यं कल्पं स्वर्गं तु हायने

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਹੱਥ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾ ਕੂਆਂ ਖੋਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ (ਇੱਕ) ਵਰ੍ਹੇ ਲਈ ਭੀ ਸੁਰਗ-ਪੁੰਨ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 15

द्विगुणे द्विगुणं विद्याच्छतं चैव चतुर्गुणे । विंशत्किष्कुप्रमाणां तु दद्यात्पुष्करिणीं तु यः

ਜਾਣੋ ਕਿ ਜੇ ਮਾਪ ਦੋਹਰਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫਲ ਵੀ ਦੋਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਚੌਗੁਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਵੀਹ ਕਿਸ਼ਕੂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ—ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ—ਦਾਨ ਕਰਵਾਏ/ਬਣਵਾਏ, ਉਹ—

Verse 16

विष्णोर्धाम लभेत्सोपि दिव्यभोगं तथैव च । अनंतरं नृपो जातो धनी वागीश्वरो भवेत्

ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ—ਵਕਤਾ—ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

एवं द्विस्त्रिश्चतुर्वापि गुणतो भोग्यमिष्यते । विस्तीर्णे प्रचुरं विद्धि सहस्रेणाच्युतो दिवः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਭੋਗ ਦੋ ਵਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਤੱਕ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਸਤਾਰਵਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ।

Verse 18

सहस्राद्द्विगुणेनैव सुरपूज्यो भवेन्नरः । जंतवस्तत्र ये संति यावंतो जीवनं ययुः

ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਆਯੁ-ਕਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 19

तत्संख्याका जनास्तस्य किंकराः पृष्टलग्नकाः । भवंति सततं गेहे पुरे जनपदेषु च

ਉਸ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਘਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

विहाय पितरं भोग्या धने क्षीणे यथा वनम् । पक्षिणस्सूकरश्चैव महिषी करिणी तथा

ਜਿਵੇਂ ਧਨ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜੀਵ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਧਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਭੋਗੀ ਜਨ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਪੰਛੀ, ਸੂਅਰ, ਅਤੇ ਇਉਂ ਹੀ ਮਹਿਸੀ ਤੇ ਹਥਣੀ ਵੀ।

Verse 21

उपदेष्टा च कर्त्ता च षडेते स्वर्गगामिनः । दिव्यं च पक्षिणां चैव शतं स्वर्गं विनिर्दिशेत्

ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਰਤਾ—ਇਹ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਨ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ‘ਦਿਵ੍ਯ’ ਸਵਰਗ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੌ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 22

क्रोडो वर्षसहस्रं तु महिष्ययुतहायनम् । देवरूपं समास्थाय करिण्या लक्षमुच्यते

‘ਕ੍ਰੋਡ’ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਮਹਿਸ਼ੀਯੁਤ’ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਥਣੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਮਾਪ ਨੂੰ ‘ਲਕ੍ਸ਼’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

कोट्येकमुपदेष्टुश्च कर्तुरक्षयमेव च । पुरा धनिसुतेनैव कृतः ख्यातो जलाशयः

ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਇਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੁੰਨ ਇਕ ਕਰੋੜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਲਈ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਖੰਡ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਧਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਲਾਸ਼ਯ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।

Verse 24

अयुतधनव्ययेनैव प्राणेनैव बलेन च । सर्वसत्वोपकाराय शिवश्रद्धायुतेन च

ਅਯੁਤ ਧਨ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵੀ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ—ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 25

कालेन कियता चापि क्षीणवित्तोऽभवत्किल । कश्चिदर्थी धनी तस्य मूल्यदानाय चोद्यतः

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਇਕ ਧਨੀ ਪਰ ਅਰਥੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 26

विमृश्य धनिना चोक्तं व्याहारं शृणुताधुना । दीनारस्यायुतं वा ते दास्याम्यस्याश्च कारणात्

ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਧਨਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀਨਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ।”

Verse 27

लब्धं ते पुष्करिण्याश्च पुण्यं लाभात्प्रमन्यसे । शक्त्या दत्वाथ मूल्यं तां स्वीयां कर्तुं व्यवस्थितः

ਤੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਲਾਭ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਲ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹੈਂ।

Verse 28

एवमुक्ते स तं प्राह वासरेप्ययुतं पुनः । फलं भवति वै नित्यं पुण्यं पुण्यविदो विदुः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਇੱਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ—ਸਦਾ ਪੁੰਨ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਨ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।”

Verse 29

एतस्मिन्निर्जले देशे शिवं खातं कृतं च मे । स्नानपानादिकं कर्म सर्वे कुर्वंत्यभीष्टतः

ਇਸ ਨਿਰਜਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਕੂਆਂ ਖੁਦਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬਣਵਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਲੋਕ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 30

तस्मान्मेप्ययुतार्थस्य नैत्यकं फलमिष्यते । ततस्तस्याभवद्धास्यं तथैव च सभासदाम्

“ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ—ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ—ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇਗਾ।” ਤਦ ਉਹ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਦੱਸ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ।

Verse 31

ह्रिया च पीडितः सोपि वाक्यमेतदुवाच ह । सत्यमेतद्वचोस्माकं परीक्षां कुरु धर्मतः

ਲਾਜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ: “ਸਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਸੱਚ ਹੈ—ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੀ ਪਰਖ ਕਰੋ।”

Verse 32

मत्सरात्स तु तं प्राह शृणु मे वचनं पितः । दीनारायुत मे तत्ते दत्वा चानीय प्रस्तरम्

ਪਰ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀਨਾਰ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਿਲ ਲਿਆਓ।”

Verse 33

पातयिष्यामि ते खाते यथायोगं प्रमज्जतु । उन्मज्जति च यत्काले प्रस्तरः संतरत्यपि

“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋਵੇ ਤਿਵੇਂ ਡੁੱਬ ਜਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਵੀ ਤਰ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ।”

Verse 34

क्षयं यास्यति नो वित्तं नोचेन्मे धर्मतो हि सा । बाढमुक्त्वायुतं तस्य गृहीत्वा स्वगृहं गतः

“ਮੇਰਾ ਧਨ ਘਟੇਗਾ ਨਹੀਂ—ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੈ।” “ਠੀਕ ਹੈ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮੁੜ ਗਿਆ।

Verse 35

साक्षिणामग्रतस्तेन प्रस्तरः पातितस्तथा । पुष्करिण्यां महत्यां च दृष्टं नरसुरासुरैः

ਸਾਕਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਿਲ ਸੁੱਟਵਾਈ; ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵੇਖੀ।

Verse 36

ततो धर्मतुलायां तु तुलितं धर्मसाक्षिणा । दीनारायुतदानस्य पुष्करिण्या जलस्य तु

ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੀ ਤਰਾਜੂ ਉੱਤੇ, ਧਰਮ ਆਪ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀਨਾਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਪੁੰਨ ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 37

न समं तु दिनैकं तु जलस्य धर्मतो भृशम् । धनिनो मानसं दुःखं मोघार्थं च परेऽहनि

ਪਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਨਵਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 38

शिलोच्चयोऽभवत्तीर्णो द्वीपवच्च जलोपरि । ततः कोलाहलः शब्दो जनानां समुपस्थितः

ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਜਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਟਾਪੂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੋਲਾਹਲ—ਭੀੜ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ—ਚੌਫੇਰੋਂ ਉੱਠ ਪਿਆ।

Verse 39

तच्छ्रुत्वाद्भुतवाक्यं च मुदा तौ चागतौ ततः । दृष्ट्वा शैलं तथाभूतं कृतं तेनायुतं तथा

ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸੇ ਨੇ ਓਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

Verse 40

ततः खाताधिपेनैव शैलं दूरे निपातितम् । पुण्यं खातस्य चोत्खाते प्रलुप्तस्य सुतेन हि

ਫਿਰ ਖਾਤਾਧਿਪਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਖਾਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁੰਨ—ਖੋਦਾਈ/ਉਤਖਨਨ ਦੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ—ਪ੍ਰਲੁਪਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 41

सोपि नाकं समारुह्य जन्मजन्मसु निर्वृतः । गोत्रमातृगणानां च नृपाणां सुहृदां तथा

ਉਹ ਭੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਆਨੰਦਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰ-ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 42

सखीनां चोपकर्तॄणां खातं खात्वाऽक्षयं फलम् । तपस्विनामनाथानां ब्राह्मणानां विशेषतः

ਸਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀ, ਅਨਾਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਕੂਆਂ ਜਾਂ ਤਾਲਾਬ ਖੋਦਿਆਂ ਅਖੰਡ (ਅਕਸ਼ਯ) ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

खातं तु जनयित्वा तु स्वर्गं चाक्षयमश्नुते । तस्मात्खातादिकं विप्राः शक्तितो यः करिष्यति

ਜਲਾਸ਼ਯ (ਕੂਆਂ/ਤਾਲਾਬ) ਬਣਵਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਕਸ਼ਯ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਦਾਈ ਆਦਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰੇਗਾ…

Verse 44

सर्वपापक्षयात्पुण्यं मोक्षं यायान्न संशयः । य इदं श्रावयेल्लोके धर्माख्यानं महोत्कटम्

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਥਾ ਸੁਣਵਾਏ…

Verse 45

सर्वखातप्रदानस्य फलमश्नाति धार्मिकः । ग्रहणे भास्करस्यैव भागीरथ्यां तटे वरे

ਧਰਮੀ ਪੁਰਸ਼ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਉੱਤਮ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

गवां कोटिप्रदानस्य फलं श्रुत्वा लभेन्नरः । न च दारिद्रतामेति न शोकं व्याधिसंचयम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਹੀ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ।

Verse 57

असंमानं महद्दुःखमुभयोर्नाधिगच्छति । इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे खातादिकीर्तनंनाम सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਅਪਮਾਨ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਖਾਤਾਦਿਕੀਰਤਨ’ ਨਾਮਕ ਸਤਾਵੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।