Adhyaya 56

Verse 1

श्रीभगवानुवाच । पुरा शर्वः स्त्रियो दृष्ट्वा युवती रूपशालिनीः । गंधर्वकिन्नराणां च मनुष्याणां च सर्वतः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ, ਯੁਵਤੀਆਂ—ਰੂਪਵਤੀ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 2

मंत्रेण ताः समाकृष्य त्वतिदूरे विहायसि । तपोव्याजपरो देवस्तासु संगतमानसः

ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੇਵ, ਮਨੋਂ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अतिरम्यां कुटीं कृत्वा ताभिः सह महेश्वरः । क्रीडां चकार सहसा मनोभव पराभवः

ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਕੁਟੀਆ ਬਣਾਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੋਭਵ (ਕਾਮ) ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ—ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕਾਏ ਹੀ ਉੱਥੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 4

एतस्मिन्नंतरे गौर्याश्चित्तमुद्भ्रांततां गतम् । अपश्यद्ध्यानयोगेन क्रीडंतं जगदीश्वरम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੌਰੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਿਆ।

Verse 5

स्त्रीभिरंतर्गतं ज्ञात्वा रोषस्य वशगाभवत् । ततः क्षेमंकरी रूपा भूत्वा च प्रविवेश सा

ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੱਸਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਕ੍ਸ਼ੇਮੰਕਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 6

व्योमैकांतेतिदूरे च कामदेव समप्रभम् । वामातिमध्यगं शुभ्रं पुरुषं पुरुषोत्तमम्

ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ—ਕਾਮਦੇਵ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਦਿਪਤਿਮਾਨ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੱਧ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਸੀ।

Verse 7

स्त्रीभिः सह समालिग्य प्रक्रीडंतं मुहुर्मुहुः । चुंबंतं निर्भरं देवं हरं रागप्रपीडितम्

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਰਾਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਵ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਦਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 8

वृत्तं क्षेमंकरी दृष्ट्वा निपपाताग्रतस्तदा । तासां केशेषु चाकृष्य चकार चरणाहतिम्

ਤਦ ਵ੍ਰਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਮੰਕਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 9

त्रपया पीडितश्शर्वः पराङ्मुखमवस्थितः । केशेष्वाकृष्य रोषात्ताः पातयामास भूतले

ਲਾਜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

स्त्रियः सर्वाधरां प्राप्य सहसा विकृताननाः । उमाशापप्रदग्धांगा म्लेच्छानां वशमागताः

ਸਰਵਾਧਰਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੜੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਮਲੇੱਛਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈਆਂ।

Verse 11

ताश्चांडालस्त्रियः ख्याता अधवा धवसंयुताः । अद्याप्युमाकृतं शापं सर्वास्ताश्च समश्नुयुः

ਉਹ ਚਾਂਡਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ, ਜਾਂ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹ ਸਭ ਉਮਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਸ਼ਾਪ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 12

अथोमा शतधा रूपं कृत्वेशं संगता तदा । एवं प्रभावं जानीहि कामस्य सततं द्विज

ਤਦ ਉਮਾ ਨੇ ਸੌ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆਈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮ (ਇੱਛਾ) ਦੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ।

Verse 13

ततश्चिरात्तया सार्द्धं गतः कैलासमंदिरं । अतः क्षेमंकरीं दृष्ट्वा येभिनंदंति मानवाः

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਸਦਨ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਸ਼ੇਮੰਕਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 14

तेषां वित्तर्द्धि विभवा भवंतीह परत्र च । कुंकुमारक्तसर्वांगि कुंदेन्दुधवलानने

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਨ-ਸੰਪੱਤਾ, ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਭਵ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੁੰਕੁਮ-ਰੰਗੇ ਸਰਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਧਵਲ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁਖ ਵਾਲੀ!

Verse 15

सर्वमंगलदे देवि क्षेमंकरि नमोस्तु ते । योगिनीसाम्यं तेनैव संमुखा विमुखापि वा

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਰਵ ਮੰਗਲ ਦੀ ਦਾਤੀ, ਹੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮੰਕਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਕਰ ਕੇ ਵੀ।

Verse 16

दृष्ट्वा तां नाभिवंदेद्यस्तस्य युद्धे पराजयः । राजगृहेषु विद्यायां नमस्काराज्जयो भवेत्

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਜਯ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਜ-ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 17

एवं कामस्य माहात्म्यं भवो मोहवशं गतः । अयं देवासुराणां च क्षमया प्रभुतां गतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮ (ਇੱਛਾ) ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਹੈ—ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਭੀ ਮੋਹ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਇਹ (ਕਸ਼ਮਾ) ਖ਼ਿਮਾ-ਧੀਰਜ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 18

अस्यैव सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति । रामामङ्कस्थितां रम्यां क्षमातल्पगतेन च

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗੀ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਹੋਈ, ਨਾ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਹੈ—ਰਾਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲਪ (ਸ਼ੈਯਾ) ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 19

त्यक्त्वैव साधिता लोकास्सुरासुरसुदुर्लभाः । एवं वैष्णवमुख्यश्च सुरासुरगणार्चितः

ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਲਈ ਭੀ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਗਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

यो नो ददाति भुक्त्यग्र्यं शेषं च स्वयमश्नुते । एवमभ्यासधैर्येण दीर्घकाले सुखंगते

ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਆਪ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ-ਧੀਰਜ ਨਾਲ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

प्राक्संगमात्स्वभार्यां च दृष्ट्वा मां प्रददौ मुदा । द्वादशाब्दं प्रसंकल्प्य प्राग्भोगो मयि वेशितः

ਸਾਡੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਭੋਗ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 22

तेन तस्य गृहे नित्यं तिष्ठामि गृहरक्षणात् । तथा धात्रीफलस्यापि सदा स्वर समीहते

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿੱਤ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਮਲਕੀ) ਦਾ ਫਲ ਭੀ ਸਦਾ ਸੁਰਲੋਕ, ਅਰਥਾਤ ਸਵਰਗ-ਧਾਮ, ਨੂੰ ਲੋਚਦਾ ਹੈ।

Verse 23

तस्मादुक्तो मयान्येषां वैष्णवानां च वैष्णवः । पुरा ये विप्र मे भक्तास्सुरा मत्पथगामिनः

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਭਕਤ ਸਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਸਨ।

Verse 24

तैरेव न कृतं यच्च तदनेन कृतं परम् । तस्माद्वैष्णवसर्वस्वं नाम रम्यं मया कृतम्

ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਉਹ ਇਸ ਨੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ “ਵੈਸ਼ਨਵ-ਸਰਵਸਵ” ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਰਮਣੀਕ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵਤਾ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।

Verse 25

अस्य वेश्मनि तिष्ठामि मुहूर्तं न चलाम्यहम् । अतो ये चैवमद्भक्तास्तेष्वहं सुलभो द्विज

ਮੈਂ ਇਸ ਭਕਤ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਜੋ ਐਸੇ ਮੇਰੇ ਭਕਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਸੌਖੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 26

अस्माकं पदवीं तेभ्यो ह्यद्य दद्मि स्वकारणम् । आवयोर्विप्रसौजन्यं स्वप्नभोज्यादिकं समम्

ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੁਜਨਤਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੋਗਿਆ ਭੋਜਨ ਆਦਿਕ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ—ਅਰਥਾਤ ਅਸਾਰ।

Verse 27

सायुज्यं च सखित्वं च पश्य भूदेवनांतरम् । ततो मूकादयः सर्वे स्वागता हरिमीश्वरम्

ਹੇ ਭੂਦੇਵੋ, ਦੇਖੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਭੇਦ ਹੈ—ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ (ਏਕਤਾ) ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਉਸ ਨਾਲ ਸਖ੍ਯ (ਮਿੱਤਰਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਮੂਕ ਆਦਿ ਸਭ ਨੇ ਹਰਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।

Verse 28

गंतुकामा दिवं पुण्यास्सदाराः सपरिच्छदाः । ये च तेषां गृहाभ्याशेप्यात्मनो गृहगोधिकाः

ਉਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਜਨ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ ਚਲੇ; ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਰ-ਗੋਧਿਕਾਂ (ਛਿਪਕਲੀਆਂ) ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗਈਆਂ।

Verse 29

नाना कीटादयो ये च तेषामनुययुः सुराः । व्यास उवाच । एतस्मिन्नंतरे देवाः सिद्धाश्च परमर्षयः

ਉਥੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੀਟ ਆਦਿ ਜੋ ਜੀਵ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸੀ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਮਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 30

प्रचक्रुः पुष्पवर्षाणि साधुसाध्वित्यनादयन् । देवदुंदुभयो नेदुर्विमानेषु वनेषु च

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!’ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਾਈ; ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ—ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਤੇ ਵਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ।

Verse 31

समारुह्य रथं स्वं स्वं हरिवीथीपुरं ययुः । तदद्भुतं समालोक्य विप्रोऽवोचज्जनार्दनम्

ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਹਰਿਵੀਥੀਪੁਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 32

उपदेशं च देवेश ब्रूहि मे मधुसूदन । श्रीभगवानुवाच । गच्छ स्वपितरौ तात शोकविक्लवमानसौ

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।” ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹਨ।”

Verse 33

समाराध्य प्रयत्नेन मद्गृहं प्राप्स्यसेऽचिरात् । पितृमातृसमा देवा न तिष्ठंति सुरालये

ਜੇ ਤੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਗਤੀ-ਸੇਵਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਸਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਸੁਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

Verse 34

याभ्यां सुगर्हितं देहं शिशुत्वे पालितं सदा । अज्ञानदोषसहितं प्रपुष्टं चापि वर्धितम्

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੇਹ ਭਾਵੇਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ—ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ; ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਿਆ ਤੇ ਵਧਾਇਆ।

Verse 35

याभ्यां तयोस्समं नास्ति त्रैलोक्ये सचराचरे । ततो देवगणास्सर्वे पंचभिस्तैर्मुदान्विताः

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਮੇਤ—ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਗਣ ਸਭ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 36

माधवं संस्तुवंतश्च गतास्ते हरिमंदिरम् । खचितां च पुरीं रम्यां विश्वकर्मविनिर्मिताम्

ਮਾਧਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਗਏ—ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 37

रत्नाढ्यामिष्टसंपूर्णां कल्पवृक्षादिभिर्युताम् । शातकुम्भमयैर्गेहैस्सर्वरत्नैस्सकर्बुराम्

ਉਹ ਨਗਰੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਛਟਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।

Verse 38

वज्रवैडूर्यसोपानां स्वर्णदीतोयसंयुताम् । गीतवाद्यादिसंपूर्णां सर्वदुर्गसमाकुलाम्

ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਵੈਡੂਰਯ ਮਣੀ ਦੇ ਸੋਪਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਜਲ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਸਨ; ਗੀਤ, ਵਾਜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 39

कोकिलालापबहुलां सिद्धगंधर्वसेविताम् । रूपाढ्यैः सुजनैः पूर्णां प्रयांतीमिव खे पुरीम्

ਉਹ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ, ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਤੇ ਸੁਜਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ ਹੋਵੇ।

Verse 40

ततः स्थित्वाऽच्युताः सर्वे सर्वलोकोर्ध्वतो भृशम् । द्विजोपि पितरौ गत्वा समाराध्य प्रयत्नतः

ਫਿਰ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਭਗਤ ਉਹ ਸਭ ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 41

अचिरेणैव कालेन सकुटुंबो हरिं ययौ । पंचाख्यानमिदं पुण्यं मया ते समुदाहृतम्

ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੁਣਾਈ ਹੈ।

Verse 42

यः पठेच्छृणुयाद्वापि तस्य नास्तीह दुर्गतिः । ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्न लिप्येत कदाचन

ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 43

गवां कोटिप्रदानेन यत्फलं लभते नरः । तत्फलं समवाप्नोति पंचाख्यानावगाहनात्

ਕੋਟਿ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਪੰਜ ਆਖਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

स्नानेन पुष्करे नित्यं भागीरथ्यां च सर्वदा । यत्फलं तदवाप्नोति सकृच्छ्रवणगोचरात्

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

दुःस्वप्नं नाशयेत्क्षिप्रं तथारोग्यं प्रयच्छति । लक्ष्म्यारोग्यकरं चैव तस्माच्छ्रोतव्यमेव हि

ਇਹ ਦੁੱਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 56

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे पंचाख्यानंनाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਪੰਚਾਖਿਆਨ” ਨਾਮਕ ਛੱਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।