Adhyaya 4

Verse 1

भीष्म उवाच । क्षीराब्धौ तु तथा लक्ष्मीः किलोत्पन्ना मया श्रुता । ख्यात्यां भृगोः समुत्पन्ना एतदाह कथं भवान्

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖ੍ਯਾਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋ?”

Verse 2

कथं च दक्षदुहिता देहं त्यक्तवती शुभा । मेनायां गर्भसंभूतिमुमाया जन्म एव च

ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਧੀ ਨੇ ਦਿਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਗਿਆ? ਅਤੇ ਉਮਾ ਨੇ ਮੇਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ?

Verse 3

किमर्थं देवदेवेन पत्नी हैमवती कृता । विरोधं चाथ दक्षेण भगवांस्तु ब्रवीतु मे

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਦੱਸੋ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਹੈਮਵਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ? ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਿਵੇਂ ਉੱਠਿਆ?

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । इदं च शृणु भूपाल यत्पृष्टोहमिह त्वया । श्रीसंबंधो मयाप्येष श्रुत आसीत्पितामहात्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ; ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਕਥਾ ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ।

Verse 5

अत्रिपुत्रस्तु दुर्वासाः परिभ्राम्यन्महीमिमाम् । विद्याधरीकरेमालां दृष्ट्वा सौगन्धिकीं शुभाम्

ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਿਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਭ ਮਾਲਾ ਵੇਖੀ।

Verse 6

याचयामास मे देहि जटाजूटे करोम्यहम् । इति विद्याधरी तेन पृष्टा सा ऋषिणा तथा

ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 7

ददौ तस्मै मुदायुक्ता तां मालां स तदा नृप । गृहीत्वा सुचिरं कालं शिरोमालां बबंध ह

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਲਾ ਦੇ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਿਰਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰੱਖਿਆ।

Verse 8

उन्मत्त प्रेतवद्विप्रः शोभमानोब्रवीदिदम् । इयं विद्याधरी कन्या पीनोन्नत पयोधरा

ਉਨਮੱਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਸਦਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਬੋਲਿਆ: “ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਕੁਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਤਨ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਹਨ।”

Verse 9

शोभालंकारसौभाग्यैर्युक्ता दृष्टा ततो मनः । क्षोभमायाति मे चाद्य नाहं कामे विचक्षणः

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਸੁੰਦਰਤਾ, ਅਲੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਰੰਤ ਖਲਬਲਾ ਉਠਿਆ; ਪਰ ਕਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਾਹ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ ਨਾਹ ਪਰਖੀ।”

Verse 10

व्रजामि तावदन्यत्र सौभाग्यं स्वं प्रदर्शयन् । एवमुक्त्वा स राजेंद्र परिबभ्राम मेदिनीम्

“ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੇਲੇ ਲਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ।

Verse 11

ऐरावतं समारूढं राजानं त्रिदिवौकसाम् । त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं भ्राजमानं शचीपतिम्

ਉਹਨੇ ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਨੂੰ—ਵੇਖਿਆ।

Verse 12

तामात्मशिरसो मालां भ्रमदुन्मत्तषट्पदाम् । आदायामरराजाय चिक्षेपोन्मत्तवन्मुनिः

ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਹ ਮਾਲਾ ਉਤਾਰ ਕੇ—ਜਿਸ ਦੇ ਗੇੜੇ ‘ਚ ਮੱਤੇ ਭੌਰੇ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ—ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਆਪ ਵੀ ਉਨਮੱਤ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।

Verse 13

गृहीत्वा देवराजेन माला सा गजमूर्द्धनि । मुक्ता रराज सा माला कैलासे जाह्नवी यथा

ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਉਹ ਮਾਲਾ ਚੁੱਕੀ; ਗਜ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਛੁੱਟਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਮਾਲਾ ਐਸੇ ਚਮਕੀ ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਰ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੀ ਧਾਰਾ।

Verse 14

मदांधकारिताक्षोसौ गंधाघ्राणेन वारणः । करेणादाय चिक्षेप तां मालां पृथिवीतले

ਮਦ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋਏ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੇ ਸੁਗੰਧ ਸੁੰਘੀ; ਫਿਰ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਮਾਲਾ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 15

ततश्चुक्रोध भगवान्दुर्वासा मुनिपुंगवः । राजेंद्रदेवराजानं क्रुद्धश्चेदमुवाच ह

ਤਦ ਮুনੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਵਾਨ ਦੁਰਵਾਸਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 16

ऐश्वर्यमददुष्टात्मन्नतिस्तब्धोसि वासव । श्रियोधामस्रजं यस्मान्मद्दत्तान्नाभिनंदसि

ਹੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ), ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਦੇ ਮਦ ਨੇ ਤੇਰਾ ਅੰਤਹਕਰਨ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਭਾਗ੍ਯ-ਧਾਮ ਮਾਲਾ ਦਾ ਤੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 17

त्रैलोक्यश्रीरतो मूढ विनाशमुपयास्यति । मद्दत्ता भवता माला क्षिप्ता यस्मान्महीतले

ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੀ ਮਾਲਾ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਵਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 18

तस्मात्प्रणष्टलक्ष्मीकं त्रैलोक्यं ते भविष्यति । यस्य संजातकोपस्य भयमेति चराचरम्

ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਹੀਣ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਜਿਸ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਗ ਪਏ, ਉਸ ਤੋਂ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਭੈ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

तं मां त्वमतिगर्वेण देवराजावमन्यसे । महेंद्रो वारणस्कंधादवतीर्य त्वरान्वितः

ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ, ‘ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ।’ ਤਦ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 20

प्रसादयामास मुनिं दुर्वाससमकल्मषम् । प्रसाद्यमानः स तदा प्रणिपातपुरःसरम्

ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਮਲ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

Verse 21

नाहं क्षमिष्ये बहुना किमुक्तेन शतक्रतो । इत्युक्त्वा प्रययौ विप्रो देवराजोपि तं पुनः

‘ਮੈਂ ਇਹ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ?’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵੀ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 22

आरुह्यैरावतं नागं प्रययावमरावतीम् । ततः प्रभृति निःश्रीकं सशक्रं भुवनत्रयम्

ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਨਿਸ਼੍ਰੀਕ, ਅਰਥਾਤ ਤੇਜ-ਹੀਣ ਹੋ ਗਏ।

Verse 23

न यज्ञाः संप्रवर्तंते न तपस्यंति तापसाः । न च दानानि दीयंते नष्टप्रायमभूज्जगत्

ਯਜ્ઞਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਤਪਸਵੀ ਤਪ ਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਦਾਨ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ—ਜਗਤ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

Verse 24

एवमत्यंतनिःश्रीके त्रैलोक्ये सत्त्ववर्जिते । देवान्प्रतिबलोद्योगं चक्रुर्दैतेयदानवाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਅਤਿ ਨਿਰਧਨ, ਸ਼੍ਰੀਹੀਨ ਅਤੇ ਸਤ੍ਵ-ਗੁਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਤਦ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਲ-ਪ੍ਰਤਿਬਲ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ।

Verse 25

विजितास्त्रिदशा दैत्यैरिंद्राद्याः शरणं ययुः । पितामहं महाभागं हुताशनपुरोगमाः

ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਤ੍ਰਿਦਸ਼—ਇੰਦਰ ਆਦਿ—ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਮਹਾਭਾਗ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਗਏ, ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਅਗਨੀ ਸੀ।

Verse 26

यथावत्कथिते देवैर्ब्रह्मा प्राह तथा सुरान् । क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम सहितः सुरैः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਯਥਾਵਤ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਕਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਖੀਰਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 27

गत्वा जगाद भगवान्वासुदेवं पितामहः । उत्तिष्ठ विष्णो शीघ्रं त्वं देवतानां हितं कुरु

ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਉੱਠੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ! ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰੋ।”

Verse 28

त्वया विना दानवैस्तु जिताः सर्वे पुनःपुनः । इत्युक्तः पुंडरीकाक्षः पुरुषः पुरुषोत्तमः

“ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।” ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 29

अपूर्वरूपसंस्थानान्दृष्ट्वा देवानुवाच ह । तेजसो भवतां देवाः करिष्याम्युपबृंहणम्

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੂਰਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 30

वदाम्यहं यत्क्रियतां भवद्भिस्तदिदं सुराः । आनीय सहिता दैत्यैः क्षीराब्धौ सकलौषधीः

ਹੇ ਸੁਰੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਦੈਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਔਖਧੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ।

Verse 31

मंथानं मंदरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा च वासुकिम् । मथ्यताममृतं देवाः सहाये मय्यवस्थिते

ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਮਥਾਣੀ ਬਣਾਕੇ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਰੱਸਾ ਬਣਾਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਮਥਨ ਕਰੋ—ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ।

Verse 32

सामपूर्वं च दैतेयांस्तत्र सम्भाष्य कर्मणि । समानफलभोक्तारो यूंय चात्र भविष्यथ

ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਫਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹੋਵੋਗੇ।

Verse 33

मथ्यमाने च तत्राब्धौ यत्समुत्पद्यतेऽमृतम् । तत्पानाद्बलिनो यूयममराः संभविष्यथ

ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮਥਨ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੋਂ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਪਜੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਅਤੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ।

Verse 34

तथैवाहं करिष्यामि यथा त्रिदशविद्विषः । न प्राप्स्यंत्यमृतं देवाः केवलं क्लेशभागिनः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ (ਅਸੁਰ) ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾ ਪਾ ਸਕਣ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕਲੇਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇ।

Verse 35

इत्युक्ता देवदेवेन सर्व एव ततः सुराः । संधानमसुरैः कृत्वा यत्नवंतोऽमृतेभवन्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਰਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜੁਟ ਗਏ।

Verse 36

सर्वौषधीः समानीय देवदैतेयदानवाः । क्षिप्त्वा क्षीराब्धिपयसि शरदभ्रामलत्विषि

ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੁੱਧ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 37

मंथानं मंदरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा च वासुकिम् । ततो मथितुमारब्धा राजेंद्र तरसामृतम्

ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਮਥਾਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਨੇਤਰ (ਰੱਸੀ) ਬਣਾ ਕੇ, ਫਿਰ—ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 38

विबुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः स्थिताः । विष्णुना वासुकेर्द्दैत्याः पूर्वकाये निवेशिताः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਪੁੱਛ ਸੀ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਅੱਗਲੇ ਭਾਗ, ਸਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਠਹਿਰਾਇਆ।

Verse 39

ते तस्य प्राणवातेन वह्निना च हतत्त्विषः । निस्तेजसोऽसुराः सर्वे बभूवुरमरद्युते

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਝੁਲਸ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਗਵਾ ਬੈਠੇ; ਹੇ ਦੇਵ-ਸਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਤੇਜ ਹੋ ਗਏ।

Verse 40

तेनैव मुखनिःश्वासवायुनाथ बलाहकैः । पुच्छप्रदेशे वर्षद्भिस्तदा चाप्पयिताः सुराः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ-ਨਿਃਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਹੰਕਾਏ ਬੱਦਲ ਪੁੱਛ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹੇ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਜਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਗਏ।

Verse 41

क्षीरोदमध्ये भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । महादेवो महातेजा विष्णुपृष्ठनिवासिनौ

ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜੀ ਮਹਾਦੇਵ—ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 42

बाहुभ्यां मंदरं गृह्य पद्मवत्स परंतपः । शृंखले च तदा कृत्वा गृहीत्वा मंदराचलम्

ਤਦ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਦਾਹਕ ਪਦਮਵਤਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 43

देवानां दानवानां च बलमध्ये व्यवस्थितः । क्षीरोदमध्ये भगवान्कूर्मरूपी स्वयं हरिः

ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਆਪ ਕੂರ್ಮ (ਕੱਛੂਏ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਸਥਿਤ ਹੋਏ।

Verse 44

अन्येन तेजसा देवानुपबृंहितवान्हरिः । मथ्यमाने ततस्तस्मिन्क्षीराब्धौ देवदानवैः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ, ਤਦ ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 45

हविर्धान्यभवत्पूर्वं सुरभिः सुरपूजिता । जग्मुर्मुदं तदा देवा दानवाश्च महामते

ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਭਿ ਹਵਿ-ਧਾਨ੍ਯ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣੀ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋਈ; ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 46

व्याक्षिप्तचेतसः सर्वे बभूवुस्तिमितेक्षणाः । किमेतदिति सिद्धानां दिवि चिंतयतां तदा

ਤਦ ਸਭ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਖਰ ਗਏ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਿੱਧ ਗਣ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ—“ਇਹ ਕੀ ਹੈ?”

Verse 47

बभूव वारुणी देवी मदाघूर्णितलोचना । कृतावर्त्ता ततस्तस्मात्प्रस्खलंती पदे पदे

ਤਦ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਮਦ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਲੜਖੜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਫਿਸਲਦੀ ਫਿਰਣ ਲੱਗੀ।

Verse 48

एकवस्त्रा मुक्तकेशी रक्तांतस्तब्धलोचना । अहं बलप्रदा देवी मां वा गृह्णन्तु दानवाः

ਇੱਕੋ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਰਕਤ-ਰੰਗੀ ਟੱਕ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਬੋਲੀ: “ਮੈਂ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹਾਂ—ਦਾਨਵ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣ।”

Verse 49

अशुचिं वारुणीं मत्वा त्यक्तवंतस्तदा सुराः । जगृहुस्तां तदा दैत्या ग्रहणान्तेसुराभवत्

ਵਾਰੁਣੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਸਵੀਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ।

Verse 50

मंथने पारिजातोभूद्देव श्रीनंदनो द्रुमः । रूपौदार्य्यगुणोपेतास्ततश्चाप्सरसां गणाः

ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਪਾਰਿਜਾਤ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਨੰਦਨ ਦ੍ਰੁਮ। ਫਿਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਰੂਪ, ਔਦਾਰ੍ਯ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 51

षष्टिकोट्यस्तदा जातास्सामान्या देव दानवैः । सर्वास्ताः कृतपूर्वास्तु सामान्याः पुण्यकर्मणा

ਤਦ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ‘ਸਾਮਾਨ੍ਯ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ। ਉਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ‘ਸਾਮਾਨ੍ਯ’ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

Verse 52

ततः शीतांशुरभवद्देवानां प्रीतिदायकः । ययाचे शंकरो देवो जटाभूषणकृन्मम

ਤਦ ਸ਼ੀਤ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣੇ।

Verse 53

भविष्यति न संदेहो गृहीतोयं मया शशी । अनुमेने च तं ब्रह्मा भूषणाय हरस्य तु

ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੈਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਵਾਸਤੇ ਸੀ।

Verse 54

ततो विषं समुत्पन्नं कालकूटं भयावहं । तेन चैवार्दितास्सर्वे दानवाः सह दैवतैः

ਤਦੋਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਉੱਭਰਿਆ—ਕਾਲਕੂਟ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਨਾਲ ਦੈਤਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 55

महादेवेन तत्पीतं विषं गृह्य यदृच्छया । तस्य पानान्नीलकंठस्तदा जातो महेश्वरः

ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਗ੍ਯ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ। ਉਸ ਪਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤਦੋਂ ‘ਨੀਲਕੰਠ’—ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਕਹਲਾਏ।

Verse 56

पीतावशेषं नागास्तु क्षीराब्धेस्तु समुत्थितम् । ततो धन्वंतरिर्जातः श्वेतांबरधरः स्वयम्

ਫਿਰ ਨਾਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰੇ ਪੀਣ-ਯੋਗ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਤਦੋਂ ਉਸ ਮਥਨ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਆਪ ਜਨਮੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ।

Verse 57

बिभ्रत्कमंडलुं पूर्णममृतस्य समुत्थितः । ततः स्वस्थमनस्कास्ते वैद्यराजस्य दर्शनात्

ਉੱਭਰ ਕੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਮੰਡਲੁ ਧਾਰੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੈਦ-ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੁਸਥਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 58

ततश्चाश्वः समुत्पन्नो नागश्चैरावतस्तथा । तत स्फुरत्कांतीमतिविकासि कमलेस्थिता

ਤਦੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸ਼ਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਨਾਮਕ ਨਾਗ-ਸਮਾਨ ਗਜ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਆਸਨ ਧਾਰੇ, ਪੂਰਨ ਖਿੜੀ ਹੋਈ, ਤੇਜੋਮਈ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 59

श्रीर्द्देवी पयसस्तस्मादुत्थिता धृतपंकजा । तां तुष्टवुर्मुदायुक्ताः श्रीसूक्तेन महर्षयः

ਉਸ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਉਤਥਿਤ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਧਾਰੇ। ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 60

विश्वावसुमुखास्तस्या गंधर्वाः पुरतो जगुः । घृताचीप्रमुखास्तत्र ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਦਿ ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉੱਥੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 61

गंगाद्याः सरितस्तोयैः स्नानार्थमुपतस्थिरे । दिग्गजा हेमपात्रस्थमादाय विमलं जलम्

ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਸਰਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿਗ੍ਗਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਆਏ।

Verse 62

स्नापयांचक्रिरे देवीं सर्वलोकमहेश्वरीम् । क्षीरोदस्तु स्वयं तस्यै मालामम्लानपंकजाम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਇਆ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ। ਅਤੇ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ।

Verse 63

ददौ विभूषणान्यंगे विश्वकर्मा चकार ह । दिव्यमाल्यांबरधरां स्नातां भूषणभूषिताम्

ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਧਰਾਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ—ਸਨਾਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਤੇ ਅੰਬਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 64

इंद्राद्याश्चामरगणा विद्याधरमहोरगाः । दानवाश्च महादैत्या राक्षसाः सह गुह्यकैः

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ; ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ, ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 65

कन्यामभिलषन्ति स्म ततो ब्रह्मा उवाच ह । वासुदेव त्वमेवैनां मया दत्तां गृहाण वै

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਲੱਗੇ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਵਾਸੁਦੇਵ, ਤੂੰ ਹੀ—ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।”

Verse 66

देवाश्च दानवाश्चैव प्रतिषिद्धा मया त्विह । तुष्टोहं भवतस्तावदलौल्येनेह कर्मणा

ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਜੋ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ।

Verse 67

सा तु श्रीर्ब्रह्मणा प्रोक्ता देवि गछस्व केशवं । मया दत्तं पतिं प्राप्य मोदस्व शाश्वतीः समाः

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲ ਜਾ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਨੰਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਕਰ।”

Verse 68

पश्यतां सर्वदेवानां गता वक्षस्थलं हरेः । ततो वक्षस्थलं प्राप्य देवं वचनमब्रवीत्

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ-ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਵਕਸ਼ਸਥਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਵਕਸ਼ਸਥਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 69

नाहं त्याज्या सदा देव सदैवादेशकारिणी । वक्षस्थले निवत्स्यामि सर्वस्य जगतः प्रिय

ਹੇ ਦੇਵ! ਮੈਂ ਕਦੇ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਕਸ਼ਸਥਲ ਉੱਤੇ ਵਸਾਂਗੀ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ।

Verse 70

ततोवलोकिता देवा विष्णुवक्षस्थलस्थया । लक्ष्म्या राजेंद्र सहसा परां निर्वृतिमागताः

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਵਕਸ਼ਸਥਲ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 71

उद्वेगं च परं जग्मुर्द्दैत्या विष्णुपराङ्मुखाः । त्यक्तास्तु दानवा लक्ष्म्या विप्रचित्तिपुरोगमाः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਮੁਖ ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਅਤਿ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਭਾਗ੍ਯ) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਗਏ।

Verse 72

ततस्ते जगृहुर्दैत्या धन्वंतरिकरस्थितम् । अमृतं तन्महावीर्य्या दैत्याः पापसमन्विताः

ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਤਿਆ—ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਪਰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ—ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੀਨ ਲਿਆ।

Verse 73

मायया लोभयित्वा तु विष्णुः स्त्रीरूपसंश्रयः । आगत्य दानवान्प्राह दीयतां मे कमंडलुः

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲਾ ਕੇ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਰੂਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਦਾਨਵਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੋਲੇ—“ਮੈਨੂੰ ਕਮੰਡਲੁ (ਜਲ-ਘੜਾ) ਦੇ ਦਿਓ।”

Verse 74

युष्माकं वशगा भूत्वा स्थास्यामि भवतां गृहे । तां दृष्ट्वा रूपसंपन्नां नारीं त्रैलोक्यसुंदरीम्

“ਤੁਹਾਡੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹਾਂਗੀ।” ਉਸ ਰੂਪ-ਸੰਪੰਨ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰੀ ਸੀ—

Verse 75

प्रार्थयानास्सुवपुषं लोभोपहतचेतसः । दत्त्वामृतं तदा तस्यै ततोपश्यन्त तेग्रतः

ਲੋਭ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ (ਫਲ) ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਲਿਆ।

Verse 76

दानवेभ्यस्तदादाय देवेभ्यः प्रददेमृतं । ततः पपुः सुरगणाः शक्राद्यास्तत्तदामृतम्

ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੁਰਗਣਾਂ ਨੇ ਉਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ।

Verse 77

उद्यतायुधनिस्त्रिंशा दैत्यास्तांस्ते समभ्ययुः । पीतेमृते च बलिभिर्जिता दैत्यचमूस्ततः

ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤ੍ਯ-ਦਾਨਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੈਤ੍ਯ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਦ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 78

वध्यमाना दिशो भेजुः पातालं विविशुश्च ते । ततो देवा मुदायुक्ताः शंखचक्रगदाधरम्

ਜਦ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਪਏ; ਕਈ ਤਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਤਦ ਦੇਵਤਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 79

प्रणिपत्य यथापूर्वं प्रययुस्ते त्रिविष्टपम् । ततःप्रभृति ते भीष्म स्त्रीलोला दानवाभवन्

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਉਹ ਦਾਨਵ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

Verse 80

अपध्यातास्तु कृष्णेन गतास्ते तु रसातलम् । ततः सूर्यः प्रसन्नाभः प्रययौ स्वेन वर्त्मना

ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਦ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 81

जज्वाल भगवांश्चोच्चैश्चारुदीप्तिर्हुताशनः । धर्मे च सर्वभूतानां तदा मतिरजायत

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਅਗਨੀ ਉੱਚੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ। ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਜਾਗ ਪਈ।

Verse 82

श्रियायुक्तं च त्रैलोक्यं विष्णुना प्रतिपालितं । देवास्तु ते तदा प्रोक्ता ब्रह्मणा लोकधारिणा

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਦ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 83

भवतां रक्षणार्थाय मया विष्णुर्नियोजितः । उमापतिश्च देवेशो योगक्षेमं करिष्यतः

ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਮਾਪਤੀ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗ-ਖੇਮ—ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ—ਕਰਣਗੇ।

Verse 84

उपास्यमानौ सततं युष्मत्क्षेमकरौ यतः । ततः क्षेम्यौ सदा चैतौ भविष्येते वरप्रदौ

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਖੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਹੀ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਵਰ ਦਾਤਾ ਹੋਣਗੇ।

Verse 85

एवमुक्त्वा तु भगवान्जगाम गतिमात्मनः । अदर्शनं गते देवे सर्वलोकपितामहे

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵ—ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ—ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ,

Verse 86

देवलोकं गते शक्रे स्वं लोकं हरिशंकरौ । प्राप्तौ तु तत्क्षणाद्देवौ स्थानं कैलासमेव च

ਜਦੋਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਰਿ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਏ; ਉਸੇ ਪਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਕੈਲਾਸ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

Verse 87

ततस्तु देवराजेन पालितं भुवनत्रयम् । एवं लक्ष्मीर्महाभागा उत्पन्ना क्षीरसागरात्

ਤਦੋਂ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਭੁਵਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਖੀਰਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

Verse 88

पुनः ख्यात्यां समुत्पन्ना भृगोरेषा सनातनी । श्रिया सह समुत्पन्ना भृगुणा च महर्षिणा

ਫਿਰ ਖਿਆਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਨਾਤਨੀ ਦੇਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ; ਅਤੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।

Verse 89

स्वनाम्ना नगरी चैव कृता पूर्वं सरित्तटे । नर्मदायां महाराज ब्रह्मणा चानुमोदिता

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

Verse 90

लक्ष्मीः पुरं स्वपित्रे स्वं सह कुञ्चिकयाऽप्य च । आगता देवलोकं साऽयाचतागत्य वै पुनः

ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਗਈ, ਕੁੰਜੀ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ। ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਰੱਖੀ।

Verse 91

लोभान्न दत्तं तु पुरं प्रार्थयाना यदा पुनः । भृगोः सकाशान्नावाप तदा चैवाह केशवम्

ਪਰ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਗਰੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 92

परिभूता तु पित्राहं गृहीतं नगरं मम । तस्य हस्तात्त्वमाक्षिप्य पुरं तच्चानय स्वयम्

“ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਨਗਰੀ ਛੀਨ ਲਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਨਗਰ ਖੋਹ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਆ।”

Verse 93

तं गत्वा पुंडरीकाक्षो देवश्चक्रगदाधरः । भृगुं सानुनयं प्राह कन्यायै पुरमर्पय

ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ—ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ—ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਗਰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇ।”

Verse 94

कुञ्चिकातालिके चोभे दीयेतां च प्रसादतः । भृगुस्तं कुपितः प्राह नार्पयिष्याम्यहं पुरम्

“ਕੁੰਜੀ ਤੇ ਤਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।” ਪਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਨਗਰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਾਂਗਾ।”

Verse 95

न लक्ष्म्यास्तत्पुरं देव मया चेदं स्वयं कृतम् । भगवन्नैव दास्यामि त्यजाक्षेपं तु केशव

ਹੇ ਦੇਵ! ਇਹ ਨਗਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਮੈਂ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਆਪਣਾ ਉਲਾਹਣਾ ਛੱਡ ਦੇ।

Verse 96

तं प्राह देवो भूयोपि लक्ष्म्यास्तत्पुरमर्पय । सर्वथा तु त्वया त्याज्यं वचनान्मे महामुने

ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: “ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਉਹ ਨਗਰ ਅਰਪਣ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਕਰੀਂ।”

Verse 97

ततः कोपसमाविष्टो भृगुरप्याह केशवम् । पक्षपातेन मां साधो भार्याया बाधसेधुना

ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਸਾਧੂ! ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਹੈ।”

Verse 98

नृलोके दशजन्मानि लप्स्यसे मधुसूदन । भार्यायास्ते वियोगेन दुःखान्यनुभविष्यसि

ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਦਸ ਜਨਮ ਧਾਰੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰਿਆ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 99

एवं शापं ददौ तस्मै भृगुः परमकोपनः । विष्णुना च पुनस्तस्य दत्तः शापो महात्मना

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵੀ ਉਲਟ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 100

न चापत्यकृतां प्रीतिं प्राप्स्यसे मुनिपुंगव । शापं दत्त्वा ऋषेस्तस्य ब्रह्मलोकं जगाम ह

“ਹੇ ਮੁਨਿਪੁੰਗਵ, ਤੂੰ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ।” ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 101

पद्मजन्मानमाहेदं दृष्ट्वा देवस्तु केशवः । भगवंस्तव पुत्रोसौ भृगुः परमकोपनः

ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੈ।”

Verse 102

निष्कारणं च तेनाहं शप्तो जन्मानि मानुषे । लप्स्यसे दशधा त्वं हि ततो दुःखान्यनेकशः

ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਨਿਰਕਾਰਣ ਕਰਤੱਬ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਦਸ ਗੁਣਾ ਭੋਗੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਦੁੱਖ ਉੱਠਣਗੇ।

Verse 103

भार्यावियोगजा पीडा बलपौरुषनाशिनी । त्यत्क्वा चाहमिमं लोकं शयिष्ये च महोदधौ

ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਬਲ ਅਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਲੇਟ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 104

देवकार्येषु सर्वेषु पुनश्चावाहनं क्रियाः । तथा ब्रुवंतं तं देवं ब्रह्मा लोकगुरुस्तदा

ਸਾਰੇ ਦੇਵਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹਵਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਮੁੜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਇਉਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਲੋਕਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਥੇ ਸੀ।

Verse 105

प्रसादनार्थं विष्णोस्तु स्तुतिमेतां चकार ह । त्वया सृष्टं जगदिदं पद्मं नाभौ विनिःसृतम् । तत्र चाहं समुत्पन्नस्तव वश्यश्च केशव

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸ্তুਤੀ ਰਚੀ: “ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਇਆ; ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਕਮਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਕਮਲ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।”

Verse 106

त्वं त्राता सर्वलोकानां स्रष्टा त्वं जगतः प्रभो । त्रैलोक्यं न त्वया त्याज्यमेष एव वरो मम

ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕਰੀਂ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।

Verse 107

दशजन्ममनुष्येषु लोकानां हितकाम्यया । स्वयं कर्त्ता न ते शक्तः शापदानाय कोपि वा

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰਤਾ ਬਣਨ ਲਈ ਅਸਮਰਥ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਬਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

Verse 108

कोयं भृगुः कथं तेन शक्यं शप्तुं जनार्दन । मानयस्व सदा विप्रान्ब्राह्मणास्ते तनुस्स्वयम्

ਇਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ? ਸਦਾ ਵਿਪ੍ਰਾਂ—ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ—ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਤਨ ਹਨ।

Verse 109

योगनिद्रामुपास्व त्वं क्षीराब्धौ स्वपि हीश्वर । कार्यकाले पुनस्त्वां तु बोधयिष्यामि माधव

ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾ; ਦੁੱਧ-ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰ, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ। ਜਦ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਜਗਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਾਧਵ।

Verse 110

भगवन्नेष तावत्तु त्वच्छक्त्या चोपबृंहितः । सर्वकार्यकरः शक्रस्तवैवांशेन शत्रुहा

ਹੇ ਭਗਵਨ, ਇਹ ਇੰਦਰ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 111

त्रैलोक्यं पालयन्नेव त्वदाज्ञां स करिष्यति । एवं स्तुतस्तदा विष्णुर्ब्रह्माणमिदमुक्तवान्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਿਸਚਿਤ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 112

सर्वमेतत्करिष्यामि यन्मां ज्ञापयसे प्रभो । अदर्शनं गतो देवो ब्रह्मा तं नाभिजज्ञिवान्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ।

Verse 113

गते देवे तदा विष्णौ ब्रह्मा लोकपितामहः । भूयश्चकार वै सृष्टिं लोकानां प्रभवः प्रभुः

ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ, ਤਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 114

तं दृष्ट्वा नारदः प्राह वाक्यं वाक्यविदां वरः । सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । सर्वव्यापी भुवः स्पर्शादध्यतिष्ठद्दशांगुलम्

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਰਦ—ਵਾਣੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਇਉਂ ਬੋਲੇ: “ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਹਸ੍ਰ ਸ਼ਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਹਸ੍ਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਹਸ੍ਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਉੱਪਰ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਖੜਾ ਹੈ।”

Verse 115

यद्भूतं यच्च वै भाव्यं सर्वमेव भवान्यतः । ततो विश्वमिदं तात त्वत्तो भूतं भविष्यति

ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 116

त्वत्तो यज्ञः सर्वहुतः पृषदाज्यं पशुर्द्विधा । ऋचस्त्वत्तोथ सामानि त्वत्त एवाभिजज्ञिरे

ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਰਵਹੂਤ ਨਾਮਕ ਯਜ੍ਞ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਦਹੀਂ-ਘਿਉਂ ਮਿਲੀ ਆਹੁਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਯਜ੍ਞ-ਪਸ਼ੂ ਵੀ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਚਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮ-ਗਾਨ ਜਨਮੇ—ਹਾਂ, ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 117

त्वत्तो यज्ञास्त्वजायंत त्वत्तो श्वाश्चैव दंतिनः । गावस्त्वत्तः समुद्भूताः त्वत्तो जातावयोमृगाः

ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਜਨਮੇ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਭੇੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਮ੍ਰਿਗ ਜਨਮੇ।

Verse 118

त्वन्मुखाद्ब्राह्मणा जातास्त्वत्तः क्षत्रमजायत । वैश्यास्तवोरुजाः शूद्रास्तव पद्भ्यां समुद्गताः

ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਖੱਤਰੀ ਵਰਣ ਜਨਮਿਆ। ਤੇਰੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼੍ਯ ਨਿਕਲੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 119

अक्ष्णोः सूर्योनिलः श्रोत्राच्चंद्रमा मनसस्तव । प्राणोंतः सुषिराज्जातो मुखादग्निरजायत

ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਪਵਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ। ਤੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਮਹਾਮਨ (ਕੌਸਮਿਕ ਮਨ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਸ਼ਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

Verse 120

नाभितो गगनं द्यौश्च शिरसः समवर्त्तत । दिशः श्रोत्रात्क्षितिः पद्भ्यां त्वत्तः सर्वमभूदिदम्

ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਦਿਉਲੋਕ (ਸਵਰਗ) ਬਣਿਆ। ਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ। ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ, ਤੈਥੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 121

न्यग्रोधः सुमहानल्पे यथा बीजे व्यवस्थितः । ससर्ज्ज विश्वमखिलं बीजभूते तथा त्वयि

ਜਿਵੇਂ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬੀਜ-ਸਰੂਪ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਅਖਿਲ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈਂ।

Verse 122

बीजांकुरसमुद्भूतो न्यग्रोधः समुपस्थितः । विस्तारं च यथा याति त्वत्तः सृष्टौ तथा जगत्

ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਉਗ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।

Verse 123

यथा हि कदली नान्या त्वक्पत्रेभ्योऽभिदृश्यते । एवं विश्वमिदं नान्यत्त्वत्स्थमीश्वर दृश्यते

ਜਿਵੇਂ ਕੇਲੇ ਦਾ ਪੌਦਾ ਆਪਣੀ ਛਾਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 124

ह्लादिनी त्वयि शक्तिस्सा त्वय्येका सहभाविनी । ह्लादतापकरीमिश्रा त्वयि नो गुणवर्जिते

ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਲਾਦਿਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਸਹ-ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ।

Verse 125

पृथग्भूतैकभूताय सर्वभूताय ते नमः । व्यक्तं प्रधानं पुरुषो विराट्सम्राट्तथा भवान्

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੈਂ, ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਭੂਤ-ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਜਗਤ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੁਰੁਸ਼, ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਸਮਰਾਟ ਵੀ ਹੈਂ।

Verse 126

सर्वस्मिन्सर्वभूतस्त्वं सर्वः सर्वस्वरूपधृक् । सर्वं त्वत्तः समुद्भूतं नमः सर्वात्मने ततः

ਤੂੰ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਹੈਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 127

सर्वात्मकोसि सर्वेश सर्वभूतस्थितो यतः । कथयामि ततः किं ते सर्वं वेत्सि हृदिस्थितं

ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸਰਵੇਸ਼, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹਰ ਭੂਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।

Verse 128

यो मे मनोरथो देव सफलः स त्वया कृतः । तप्तं सुतप्तं सफलं यद्दृष्टोसि जगत्पते

ਹੇ ਦੇਵ! ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਫਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੀ ਹੋਈ—ਫਲਵੰਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 129

ब्रह्मोवाच । तपसस्तत्फलं पुत्र यद्दृष्टोहं त्वयाधुना । मद्दर्शनं हि विफलं नारदेह न जायते

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ ਲਈ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 130

वरं वरय तस्मात्त्वं यथाभिमतमात्मनः । सर्वं संपद्यते तात मयि दृष्टिपथं गते

ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਵਰ ਮੰਗ—ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਬੱਚੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਪਥ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 131

नारद उवाच । भगवन्सर्वभूतेश सर्वस्यास्ते भवान्हृदि । किमज्ञातं तव स्वामिन्मनसा यन्मयेप्सितम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਨ, ਹੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

Verse 132

कृता त्वया यथा सृष्टिर्मया दृष्टा तथा विभो । तेन मे कौतुकं जातं दृष्ट्वा देवर्षिदानवान्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਭੋ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੌਤੁਹਲ ਜਾਗਿਆ ਹੈ।

Verse 133

पुलस्त्य उवाच । नारदस्य पिता तुष्टो ब्रह्मा देवो दिवस्पतिः । नारदाय वरं प्रादादृषीणामुत्तमो भवान्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਿਵਲੋਕ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਰਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ—“ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋਵੇਂਗਾ।”

Verse 134

भविता मत्प्रसादेन कलिकेलिकथाप्रियः । गतिश्च तेऽप्रतिहता दिवि भूमौ रसातले

ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਲੀ ਦੇ ਲੀਲਾਮਈ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਅਪਰਤਿਹਤ ਰਹੇਗੀ—ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 135

यज्ञोपवीतसूत्रेण योगपट्टावलंबिका । छत्रिका च तथा वीणा अलंकाराय तेनघ

ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਦਾ ਸੂਤਰ ਰੱਸੇ ਵਾਂਗ, ਯੋਗ-ਪੱਟਾ ਲਟਕਦਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਤੇ ਵੀਣਾ ਵੀ—ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਅਲੰਕਾਰ ਲਈ ਸਨ।

Verse 136

विष्णोः समीपे रुद्रस्य तथा शक्रस्य नारद । द्वीपेषु पार्थिवानां तु सदा प्रीतिं च लप्स्यसे

ਹੇ ਨਾਰਦ! ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੀਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 137

वर्णानां तु भवान्शास्तावरोदत्तोमयातव । तिष्ठ पुत्र यथाकामं सेव्यमानः सुरैर्द्दिवि

ਤੂੰ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਇਹ ਵਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ, ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ।