Adhyaya 28

Verse 1

भीष्म उवाच । पादपानां विधिं ब्रह्मन्यथावद्विस्तराद्वद । विधिना येन कर्त्तव्यं पादपारोपणं बुधैः

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਬ੍ਰਿੱਛਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਜਿਸ ਨਿਯਮਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿੱਛ ਲਗਾਉਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 2

ये च लोकाः स्मृता येषां तानिदानीं वदस्व मे । पुलस्त्य उवाच । पादपानां विधिं वक्ष्ये तथैवोद्यानभूमिषु

“ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਮਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਬ੍ਰਿੱਛਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਨ-ਭੂਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।”

Verse 3

तटाकविधिवत्सर्वं समाप्य जगतीश्वर । ऋत्विङ्मंडपसंभारमाचार्यं चापि तद्विधं

ਹੇ ਜਗਤੀਸ਼ਵਰ! ਤਟਾਕ (ਸਰੋਵਰ) ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਯਥਾਵਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਤ੍ਵਿਜਾਂ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ, ਯਜ੍ਞ-ਮੰਡਪ ਦੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

Verse 4

पूजयेद्ब्राह्मणांस्तद्वद्धेमवस्त्रानुलेपनैः । सर्वौषध्युदकैः सिक्तान्दध्यक्षतविभूषितान्

ਇਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ—ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਦਾਨ ਕਰਕੇ; ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰਕੇ।

Verse 5

वृक्षान्माल्यैरलंकृत्य वासोभिरभिवेष्टयेत् । सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्णवेधनं

ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ; ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਕਰਨ-ਵੇਧਨ (ਕੰਨ ਛੇਦਣ) ਕਰਵਾਓ।

Verse 6

अंजनं चापि दातव्यं तद्वद्धेमशलाकया । फलानि सप्त चाष्टौ वा कालधौतानि कारयेत्

ਅੰਜਨ (ਸੁਰਮਾ) ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਕਾ (ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਡੰਡੀ) ਵੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਫਲ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਓ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਚਮਕਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।

Verse 7

प्रत्येकं सर्ववृक्षाणां वेद्यांतान्यधिवासयेत् । धूपोत्र गुग्गुलुः श्रेष्ठस्ताम्रपात्रेष्वधिष्ठितान्

ਹਰ ਇਕ ਵ੍ਰਿੱਖ ਲਈ ਵੇਦੀ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਭੇਟਾਂ ਟਿਕਾਓ। ਉਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਲਈ ਗੁੱਗੁਲੁ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ—ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 8

सप्तधान्यस्थितान्कृत्वा वस्त्रगंधानुलेपनैः । कुंभान्सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वावनीश्वर

ਸੱਤ ਧਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੁੰਭ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਕੁੰਭ ਸਭ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।

Verse 9

पूजयित्वा दिनांते च कृत्वा बलिनिवेदनम् । यथावल्लोकपालानामिंद्रादीनां विधानतः

ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਲੀ-ਨਿਵੇਦਨ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ—ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ—ਦੀ ਯਥਾਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 10

वनस्पतेरधिवास एवं कार्यो द्विजातिभिः । ततः शुक्लांबरधरान्सौवर्णकृतमेखलान्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਵਾਸ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੇਖਲਾ (ਕਮਰਬੰਦ) ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 11

सकांस्यदोहां सौवर्णशृंगाभ्यामतिशालिनीं । पयस्विनीं वृक्षमध्यादुत्सृजेद्गामुदङ्मुखीम्

ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਕਸ਼-ਮੱਧ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅਤਿ-ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਛੱਡੀ ਜਾਵੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਦੁਹਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੋਣ।

Verse 12

ततोभिषेकमंत्रेण वाद्यमंगलगीतकैः । ऋग्यजुःसाममंत्रैश्च वारुणैरभितस्तदा

ਤਦ ਅਭਿਸੇਕ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਯਜੁ, ਸਾਮ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਰੁਣ-ਸੰਬੰਧੀ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

Verse 13

तैरेव कुंभैः स्नपनं कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः । स्नातः शुक्लांबरधरो यजमानोभिपूजयेत्

ਉਹੀ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨ ਸਨਾਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਵਾਉਣ। ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 14

गोभिर्विभवतः सर्वानृत्विजः ससमाहितान् । हेमसूत्रैः सकटकैरंगुलीयैः पवित्रकैः

ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਰਿਤਵਿਜ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦਾ, ਜੋ ਇਕਾਗ੍ਰ ਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸਨ, ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ, ਕੰਗਣਾਂ, ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਗੂਠੀ-ਛੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 15

वासोभिः शयनीयैश्च तथोपस्करपादुकैः । क्षीराभिषेचनं कुर्याद्यावद्दिनचतुष्टयम्

ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਸ਼ਯਨ-ਸਾਮਗਰੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਤੇ ਪਾਦੁਕਾਂ (ਚੱਪਲਾਂ) ਨਾਲ, ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 16

होमश्च सर्पिषा कार्यो यवैः कृष्णतिलैरपि । पलाशसमिधः शस्ताश्चतुर्थेऽह्नि तथोत्सवः

ਘੀ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੌਂ ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਪਲਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਉੱਤਮ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 17

दक्षिणा च पुनस्तद्वद्देया तत्रापि शक्तितः । यद्यदिष्टतमं किचित्तत्तद्दद्यादमत्सरी

ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ—ਕੋਈ ਮਨਪਸੰਦ ਵਸਤੂ—ਉਹੀ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 18

आचार्ये द्विगुणं दत्त्वा प्रणिपत्य क्षमापयेत् । अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः

ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦੋਗੁਣਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਖ਼ਿਮਾ ਮੰਗੇ। ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵ੍ਰਿਕਸ਼-ਉਤਸਵ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

सर्वान्कामानवाप्नोति पदं चानन्तमश्नुते । यश्चैवमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेद्बुधः

ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇਸੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 20

सोपि स्वर्गे वसेद्राजन्यावदिंद्रायुतत्रयम् । भूतान्भव्यांश्च मनुजांस्तारयेद्रोमसंमितान्

ਹੇ ਰਾਜਾ! ਉਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਤਨਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ—ਦੇਹ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਜਿਤਨੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਤਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 21

परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम् । य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः

ਉਹ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੜ ਆਵਾਗਮਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਇਹੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

सोपि संपूज्यते देवैर्ब्रह्मलोके महीयते । अपुत्रस्य च पुत्रित्वं पादपा एव कुर्वते

ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰਵਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਰੁੱਖ ਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

तीर्थेषु पिंडदानादीन्रोपकाणां ददंति ते । यत्नेनापि च राजेंद्र अश्वत्थारोपणं कुरु

ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿੰਡਦਾਨ ਆਦਿ ਦਾਨ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ਵਤੱਥ (ਪੀਪਲ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਰੋਪਣ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਤੱਬ ਬਣਾਓ।

Verse 24

स ते पुत्रसहस्रस्य कृत्यमेकः करिष्यति । धनी चाश्वत्थवृक्षेण अशोकः शोकनाशनः

ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਪਵਿੱਤਰ ਅਸ਼ਵਤ्थ (ਪੀਪਲ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ‘ਅਸ਼ੋਕ’—ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਕਹਾਵੇਗਾ।

Verse 25

प्लक्षो यज्ञप्रदः प्रोक्तः क्षीरी चायुःप्रदः स्मृतः । जंबुकी कन्यकादात्री भार्यादा दाडिमी तथा

ਪਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਖੀਰੀ ਨੂੰ ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਬੂਕੀ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਡਿਮੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 26

अश्वत्थो रोगनाशाय पलाशो ब्रह्मदस्तथा । प्रेतत्वं जायते पुंसो रोपयेद्यो विभीतकम्

ਅਸ਼ਵਤ्थ (ਪੀਪਲ) ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਭੀਤਕ ਦਾ ਰੋਪਣ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ-ਭਾਵ (ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अंकोले कुलवृद्धिस्तु खादिरेणाप्यरोगिता । निंबप्ररोहकाणां तु नित्यं तुष्येद्दिवाकरः

ਅੰਕੋਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਕੁਲ ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਖਦੀਰ ਨਾਲ ਰੋਗ-ਰਹਿਤਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਨੀਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜਦੇਵ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 28

श्रीवृक्षे शंकरो देवः पाटलायां तु पार्वती । शिंशपायामप्सरसः कुंदे गंधर्वसत्तमाः

ਸ਼੍ਰੀ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਪਾਟਲਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੰਦ (ਚੰਬੇਲੀ) ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਦੇ ਹਨ।

Verse 29

तिंतिडीके दासवर्गा वंजुले दस्यवस्तथा । पुण्यप्रदः श्रीप्रदश्च चंदनः पनसस्तथा

ਤਿੰਤਿਡੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਸਵਰਗ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਵੰਜੁਲਾ ਵਿੱਚ ਭੀ ਦੱਸਯੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਪਨਸ (ਕਠਲ)।

Verse 30

सौभाग्यदश्चंपकश्च करीरः पारदारिकः । अपत्यनाशकस्तालो बकुलः कुलवर्द्धनः

ਚੰਪਕ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਰੀਰ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਲ ਸੰਤਾਨ-ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਬਕੁਲ ਕੁਲ ਦੀ ਵਾਧਾ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

बहुभार्या नारिकेला द्राक्षा सर्वांगसुंदरी । रतिप्रदा तथा कोली केतकी शत्रुनाशिनी

‘ਬਹੁਭਾਰ੍ਯਾ’, ‘ਨਾਰਿਕੇਲ’ (ਨਾਰੀਅਲ), ‘ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾ’ (ਅੰਗੂਰ), ‘ਸਰਵਾਂਗਸੁੰਦਰੀ’ (ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸਭ ਸੁੰਦਰ), ‘ਰਤਿਪ੍ਰਦਾ’ (ਆਨੰਦ-ਦਾਤਰੀ), ਅਤੇ ‘ਕੋਲੀ’ ਤੇ ‘ਕੇਤਕੀ’ (ਕੇਵੜਾ/ਪਾਂਡਨਸ)—ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਨਾਮ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 32

एवमादि नगाश्चान्ये ये नोक्तास्तेपि दायकाः । प्रतिष्ठां ते गमिष्यंति यैस्तु वृक्षाः प्ररोपिताः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਭੀ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਉਚਾਰੇ ਨਹੀਂ ਗਏ—ਦਾਤਾ, ਪੁੰਨ-ਪ੍ਰਦ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਰੋਪੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਖਿਆਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।