
The Rohiṇī–Candra Śayana Vow (Lunar Bed-Vow with Rohiṇī)
ਭੀਸ਼ਮ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਜੋ ਵਾਰੰਵਾਰ ਆਯੁ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉੱਚ ਕੁਲ-ਜਨਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ‘ਰੋਹਿਣੀ–ਚੰਦਰ-ਸ਼ਯਨ’ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ—ਸੋਮਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ; ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਰਸੋਂ ਸਮੇਤ ਪੰਚਗਵ੍ਯ, ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ, ਅਤੇ ਸੋਮ-ਤੱਤਵ ਨਾਲ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਚੰਦਰ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤੋਤ੍ਰ/ਨਿਆਸ-ਸਮਾਨ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੰਦਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਰੂਪ, ਇੰਦੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਹਾਰ-ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਿਸ਼੍ਯ, ਮਾਸ-ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ, ਧਰਮਕਥਾ-ਸ਼੍ਰਵਣ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਨ—ਸ਼ਯ੍ਯਾ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਦੀਆਂ ਸੁਵਰਨ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮੋਤੀ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਘੜਾ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਗੋ-ਦਾਨ—ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਵਰਗਿਕ ਅਧਿਕਾਰ, ਚੰਦਰਲੋਕ ਤੋਂ ਦੁਸ਼ਕਰ ਪ੍ਰਤਿਆਵਰਤਨ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਕਤ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ, ਅਤੇ ਪਾਠ/ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੁਧਾਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 1
भीष्म उवाच । दीर्घायुरारोग्यकुलातिवृद्धिभिर्युक्तः पुमान्रूपकुलान्वितः स्यात् । मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यक्व्रतं समाचक्ष्व च शीतरश्मेः
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੀਤ-ਰਸ਼ਮੀ ਵਾਲੇ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰੰਬਾਰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਨਿਰੋਗਤਾ, ਕੁਲ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿੱਧੀ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।”
Verse 2
पुलस्त्य उवाच । त्वया पृष्टमिदं सम्यगक्षयस्वर्गकारकम् । रहस्यं तु प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਕਹਾਂਗਾ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
Verse 3
रोहिणीचंद्रशयनं नामव्रतमिहोच्यते । तस्मिन्नारायणस्यार्चामर्चयेदिंदुनामभिः
ਇੱਥੇ ‘ਰੋਹਿਣੀ–ਚੰਦਰ-ਸ਼ਯਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਵਰਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇੰਦੂ (ਚੰਦਰਮਾ) ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।
Verse 4
यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पंचदशी क्वचित् । अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते
ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਕਦੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਬਣੇ, ਜਾਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਉਦਯ ਹੋਵੇ—
Verse 5
तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्येन सर्षपैः । आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः
ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ‘ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵ’ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅੱਠ ਸੌ ਵਾਰ ਜਪੇ।
Verse 8
शूद्रोपि परया भक्त्या पाषंडालापवर्जितः । सोमाय शांताय नमोस्तु पादावनंतधाम्नेति च जानुजंघे । ऊरुद्वयं चापि जलोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगधाम्ने
ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀ, ਜੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ) ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਹੇ—‘ਸ਼ਾਂਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’, (ਜੋ) ਅਨੰਤ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ; ਫਿਰ ਘੁੱਟਣਾਂ ਅਤੇ ਜੰਘਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਜਲੋਦਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਜਨਨੇੰਦ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ‘ਅਨੰਗ, ਕਾਮ ਦਾ ਧਾਮ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਪੂਜਨ ਕਰੇ।
Verse 9
नमोनमः कामसुखप्रदाय कटिः शशांकस्य सदार्चनीयः । तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशांकाय नमोभिपूज्या
ਨਮੋ ਨਮਹ—ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਮਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਸੁਖ ਦੇ ਆਨੰਦ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਉਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮੋ—ਭਕਤੀਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ।
Verse 10
नमोस्तु चंद्राय मुखं च नित्यं दंता द्विजानामधिपाय पूज्याः । हास्यं नमश्चंद्रमसेऽभिपूज्यमोष्ठौ तु कौमोदवनप्रियाय
ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੰਦ ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਂਗ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਨਮੋ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰਯੋਗ; ਅਤੇ ਓਠ ਕੌਮੁਦਵਨ (ਰਾਤ-ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ) ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ।
Verse 11
नासा च नाथाय वरौषधीनामानंदबीजाय पुनर्भ्रुवौ च । नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेंदोरिंदीवरव्यासकराय शौरेः
ਉਸ ਦੀ ਨਾਸਿਕਾ ਉੱਤਮ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਨਾਥ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੌਂਹਾਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਬਣੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਨੇਤਰ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਵੀ—ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ।
Verse 12
नमः समस्ताध्वरपूजिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय । ललाटमिंदोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः
ਨਮਸਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੈਤ-ਨਿਸੂਦਨ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮੋ। ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਲਲਾਟ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।
Verse 13
शिरः शशांकाय नमो मुरारेर्विश्वेश्वरायाथ नमः किरीटं । पद्मप्रिये रोहिणीनाम लक्ष्मि सौभाग्यसौख्यामृतसागराय
ਚੰਦਰ-ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਿਰ ਨੂੰ ਨਮੋ; ਮੁਰਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਮੁਕੁਟ ਨੂੰ ਨਮੋ। ਹੇ ਪਦਮ-ਪ੍ਰਿਯੇ—ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਮ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੂੰ ਸੌਭਾਗ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈਂ।
Verse 14
दैवीं च संपूज्य सुगंधिपुष्पैर्नैवेद्यधूपादिभिरिंदुपत्नीम् । सुप्त्वा तु भूमौ पुनरुत्थितो यः स्नात्वा च विप्राय हविष्यभुक्तः
ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੰਦੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਠੇ; ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਕਾਰ/ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਕੇਵਲ ਹਵਿਸ਼੍ਯ (ਸਾਦਾ ਯਜ੍ਞ-ਆਹਾਰ) ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ—ਜੋ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੇ…
Verse 15
देयः प्रभाते सहिरण्य वारिकुंभो नमः पापविनाशनाय । संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नमक्षारमष्टावथ विंशतिं च
ਸਵੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਹੇ, “ਪਾਪ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਫਿਰ ਗੋਮੂਤਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਮਾਸ-ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਤੇ ਵੀਹ ਮਾਪ ਅਨਾਜ ਵੀ (ਅਰਪਣ) ਕਰੇ।
Verse 16
ग्रासांश्च त्रीन्सर्पियुतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तं । कदंबनीलोत्पलकेतकानि जातिःसरोजं शतपत्रिका च
ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਘੀ ਮਿਲੇ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਾਸ ਲਵੇ; ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ/ਕਥਾ ਸੁਣੇ। ਕਦੰਬ, ਨੀਲਾ ਉਤਪਲ, ਕੇਤਕੀ, ਜਾਤੀ, ਸਰੋਜ (ਕਮਲ) ਅਤੇ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਿਕਾ (ਸੌ-ਪੰਖੁੜੀ ਵਾਲਾ) ਫੁੱਲ ਵੀ (ਅਰਪਣ ਯੋਗ) ਹਨ।
Verse 17
अम्लानपुष्पाण्यथ सिंदुवारं पुष्पं पुनर्भारतमल्लिकायाः । शुक्लं च पुष्पं करवीरपुष्पं श्रीचंपकं चंद्रमसे प्रदेयम्
ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੇ, ਨਾ-ਮੁਰਝਾਏ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਦੂਵਾਰ, ਭਾਰਤ-ਮੱਲਿਕਾ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼੍ਰੀਚੰਪਕ।
Verse 18
श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा । यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात्तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्
ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਆਦਿ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੁੱਲ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਆਦਿ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।
Verse 19
एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः । व्रतांते शयनं दद्याच्छयनोपस्करान्वितम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਬਿਸਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਯਨ-ਉਪਸਕਰ ਦਾਨ ਕਰੇ।
Verse 20
रोहिणीचंद्रमिथुनं कारयित्वा तु कांचनम् । चंद्रः षडंगुलः कार्यो रोहिणी चतुरंगुला
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾਈ ਜਾਵੇ; ਚੰਦਰਮਾ ਛੇ ਅੰਗੁਲ ਮਾਪ ਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਚਾਰ ਅੰਗੁਲ ਦੀ।
Verse 21
मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम् । क्षीरकुंभोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम्
ਅੱਠ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ‘ਅੱਖਾਂ’ (ਚਿੱਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਘੜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਵੀ ਹੋਣ।
Verse 22
दद्यान्मंत्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुताम् । श्वेतामथ सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम्
ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਚਾਵਲ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਸਮੇਤ (ਗਾਂ) ਦਾਨ ਕਰੇ—ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਖੁਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੋਣ।
Verse 23
सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शंखं च भाजनम् । भूषणैर्द्विजदाम्पत्यमलंकृत्य गुणान्वितं
ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਧੇਨੁ (ਗਾਂ) ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ।
Verse 24
चंद्रोयं विप्ररूपेण सभार्य इति कल्पयेत् । यथा ते रोहिणी कृष्ण शयनं न त्यजेदपि
ਇਸ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਐਸਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ; ਤਾਂ ਕਿ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੇਰੀ ਰੋਹਿਣੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਯਨ (ਸੰਗਤ) ਨਾ ਛੱਡੇ।
Verse 25
सोमरूपस्य वैतद्वन्न मे भेदो विभूतिभिः । यथा त्वमेव सर्वेषां परमानंदमुक्तिदः
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ-ਰੂਪ (ਚੰਦਰ) ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
Verse 26
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे रोहिणीचंद्रशयनव्रतं नाम षड्विंशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਰੋਹਿਣੀ–ਚੰਦਰ-ਸ਼ਯਨ ਵਰਤ’ ਨਾਮਕ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 27
रूपारोग्यायुषामेतद्विधायकमनुत्तमम् । इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं नृप
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਵਿਧਾਨ ਰੂਪ, ਆਰੋਗ੍ਯ ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹੀ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
Verse 28
त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् । चंद्रलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਤ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਚੰਦਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।
Verse 29
नारी वा रोहिणीचंद्रशयनं या समाचरेत् । सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਰੋਹਿਣੀ–ਚੰਦਰ-ਸ਼ਯਨ’ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜਨਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।
Verse 30
इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनमिंदुकीर्तनेन । मतिमपि च ददाति सोपि शौरेर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਇੰਦੂ-ਸਮ ਕੀਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ—ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੌਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।