Adhyaya 24
Srishti KhandaAdhyaya 2461 Verses

Adhyaya 24

The Aśūnyaśayanā Vow (Unempty Bed) and the Aṅgāraka Caturthī Observance

ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤ/ਵ੍ਰਤ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ, ਰੋਗ, ਭਯ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੇ। ਸ਼ਿਵ (ਈਸ਼ਵਰ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨਾ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੇਸ਼ਵ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਪੂਜਾ, ਘਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ (ਸੁਹਾਗ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ, ਅਗਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ), ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਘੰਟੀ, ਉਪਵਾਸ/ਆਹਾਰ-ਨਿਯਮ, ਅਤੇ ਮਹਾਦਾਨ—ਸੁਸਜਜਿਤ ਸ਼ਯਿਆ (ਪਲੰਗ-ਬਿਸਤਰਾ) ਦਾ ਦਾਨ—ਇੱਕ ਯੋਗ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਵਿਰੋਚਨ ਨੂੰ ਅੰਗਾਰਕ ਚਤੁਰਥੀ (ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਤਿਥੀ) ਦਾ ਵਰਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੌਮ/ਮੰਗਲ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਆਰੋਗਤਾ, ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀ ਸਵਰਗਿਕ ਮਾਨ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । भगवन्पुरुषस्येह स्त्रियाश्च वरदायकम् । शोकव्याधिभयं दुःखं न भवेद्येन तद्वद

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਇੱਥੇ ਪੁਰਖਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਵਰ-ਦਾਇਕ ਉਪਾਯ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ, ਰੋਗ, ਭਯ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 2

शंकर उवाच । श्रावणस्य द्वितीयायां कृष्णायां मधुसूदनः । क्षीरार्णवे सपत्नीकः सदा वसति केशवः

ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਾਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਮਧੁਸੂਦਨ—ਕੇਸ਼ਵ—ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।

Verse 3

तस्यां संपूज्य गोविंदं सर्वान्कामानवाप्नुयात् । गोभूहिरण्यदानादि सप्तकल्पशतानुगम्

ਉਸ ਦਿਨ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗਾਂ, ਭੂਮੀ, ਹਿਰਣ੍ਯ ਆਦਿ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਸੱਤ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

आवाहनादिकां पूजां पूर्ववत्परिकल्पयेत् । अशून्यशयना नाम द्वितीयासौ प्रकीर्तिता

ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਰਤ ‘ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ‘ਸ਼ਯਨ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਨਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਵਰਤ’।

Verse 5

तस्यां संपूजयेद्विष्णुमेभिर्मंत्रैर्विधानतः । श्रीवत्सधारिन्श्रीकांत श्रीपते श्रीधराव्यय

ਉਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ: “ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਣਹਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ।”

Verse 6

गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदं । अग्नयो मा प्रणश्यंतु देवताः पुरुषोत्तम

ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨਾਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ—ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ, ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ।

Verse 7

पितरो मा प्रणश्यंतु मम दांपत्यभेदतः । लक्ष्म्या वियुज्यते देवो न कदाचिद्यथा हरिः

ਮੇਰੇ ਵਿਆਹਿਕ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਕਦੇ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ (ਉਸ ਤੋਂ) ਕਦੇ ਵੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 8

तथा कलत्रसंबंधो देव मा मे वियुज्यतां । लक्ष्म्या न शून्यं वरद यथा ते शयनं सदा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰਾ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਮੇਰਾ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ—ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਸ਼ਯਨ ਸਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथैव मधुसूदन । गीतवादित्रनिर्घोषान्देवदेवस्य कारयेत्

“ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਯਿਆ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਲਈ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਧੁਨ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।”

Verse 10

घंटा भवेदशक्तस्य सर्ववाद्यमयो यतः । एवं संपूज्य गोविंदमश्नीयात्तैलवर्जितम्

ਜੋ ਅਨੇਕ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਨ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਘੰਟੀ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਾਜਿਆਂ ਦਾ ਫਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇਲ-ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ।

Verse 11

नक्तमक्षारलवणं यावत्तु स्याच्चतुष्टयं । ततः प्रभाते संजाते लक्ष्मीपतिसमन्विताम्

ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਰ-ਲੂਣ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਚਾਰ ਮਾਪਾਂ ਤੱਕ ਲਵੇ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ (ਵਿਧੀ) ਕਰੇ/ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 12

दीपान्नभाजनैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विलक्षणाम् । पादुकोपानहच्छत्र चामरासन संयुताम्

ਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ-ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਯਿਆ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪਾਦੁਕਾ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ, ਚੌਰੀ-ਪੱਖਾ ਅਤੇ ਆਸਨ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਣ।

Verse 13

अभीष्टोपस्करैर्युक्तां शुक्लपुष्पांबरावृताम् । अव्यंगाय च विप्राय वैष्णवाय कुटुंबिने

ਇੱਛਿਤ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ (ਉਹ ਦਾਤ) ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇ—ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋਵੇ।

Verse 14

दातव्या वेदविदुषे न वंध्यापतये क्वचित् । तत्रोपवेश्य दांपत्यमलंकृत्य विधानतः

ਇਹ ਦਾਨ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਬਾਂਝ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 15

पत्न्यास्तु भाजनं दद्याद्भक्ष्यभोज्यसमन्वितम् । ब्राह्मणस्यापि सौवर्णीमुपस्करसमन्विताम्

ਉਹ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਖਾਣਯੋਗ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਉਪਕਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਅਰਪੇ।

Verse 16

प्रतिमां देवदेवस्य सोदकुंभां निवेदयेत् । एवं यस्तु पुमान्कुर्यादशून्यशयनं हरेः

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਸਮੇਤ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਸ਼ਯਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ੂਨ੍ਯ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

वित्तशाठ्येन रहितो नारायणपरायणः । न तस्य पत्न्या विरहः कदाचिदपि जायते

ਧਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਛਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ।

Verse 18

नारी वा विधवा ब्रह्मन्यावच्चंद्रार्कतारकं । न विरूपौ न शोकार्तौ दंपती भवतः क्वचित्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਾਰੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ—ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਟਿਕੇ ਹਨ—ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਦੰਪਤੀ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 19

न पुत्रपशुरत्नानि क्षयं यांति पितामह । सप्तकल्पसहस्राणि सप्तकल्पशतानि च

ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ, ਨਾ ਰਤਨ-ਧਨ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੀ।

Verse 20

कुर्वन्नशून्यशयनं विष्णुलोके महीयते । ब्रह्मोवाच । कथमारोग्यमैश्वर्यं मतिर्धर्मस्थितिस्सदा

ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਯਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ੂਨ੍ਯ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲੇ: “ਆਰੋਗ੍ਯ ਤੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ?”

Verse 21

अव्यंगाथ परे भक्तिर्विष्णौ चापि भवेत्कथम् । ईश्वर उवाच । साधु ब्रह्मंस्त्वया पृष्टमिदानीं कथयामि ते

“ਫਿਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜੇ?” ਈਸ਼ਵਰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਯਥਾਰਥ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 22

विरोचनस्य संवादं भार्गवस्य च धीमतः । प्रह्लादस्य सुतं दृष्ट्वा द्विरष्टपरिवत्सरम्

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਜੋ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੀਰੋਚਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣਿਆ।

Verse 23

तस्य रूपमिदं ब्रह्मन्सोहसद्भृगुनंदनः । साधुसाधु महाबाहो विरोचन शिवं तव

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਵੀਰੋਚਨ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਿਵਤਾ ਤੇ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।”

Verse 24

तत्तथा हसितं तस्य पप्रच्छ सुरसूदनः । ब्रह्मन्किमर्थमेतत्ते हास्यं वै मामकं कृतम्

ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਸਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਰਸੂਦਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹਾਸਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?”

Verse 25

साधुसाध्विति मामेवमुक्तवांस्त्वं वदस्व मे । तमेवं वादिनं युक्तमुवाच वदतां वरः

“ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ!”—ਇਉਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਰੀਤ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਕਤਾ ਨੂੰ, ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 26

विस्मयाद्व्रतमाहात्म्याद्धास्यमेतत्कृतं मया । पुरा दक्षविनाशाय कुपितस्य त्रिशूलिनः

ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਬੈਠਾ ਸੀ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਿਆ ਸੀ।

Verse 27

अपतद्भीमवक्त्रस्य स्वेदबिंदुर्ललाटजः । भित्वा स सप्तपातालानदहत्सप्तसागरान्

ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪਸੀਨੇ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਹ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾ ਗਿਆ।

Verse 28

अनेकवक्त्रनयनोज्वलज्ज्वलन भीषणः । वीरभद्र इति ख्यातः करपादायुतैर्युतः

ਅਨੇਕ ਮੁਖਾਂ ਤੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਜ੍ਵਲੰਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ—ਉਹ ‘ਵੀਰਭਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 29

कृत्वा स यज्ञमथनं पुनर्भूतस्य संप्लवः । त्रिजगद्दहनाद्भूयः शिवेन विनिवारितः

ਉਸ ਨੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਮਥਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸੈਲਾਬ ਮੁੜ ਉੱਠਿਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

Verse 30

कृतं त्वया वीरभद्र दक्षयज्ञविनाशनं । इदानीमलमेतेन लोकदाहेन कर्मणा

ਹੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ! ਤੂੰ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬਸ ਕਰ।

Verse 31

शांतिप्रदानात्सर्वेषां ग्रहणां प्रथमो भव । प्रहृष्टाभिजनाः पूजां करिष्यंति कृतात्मनः

ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ, ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਹੋ ਜਾ। ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ।

Verse 32

अंगारक इति ख्यातिं गमिष्यसि धरात्मज । देवलोके द्वितीयं च तव रूपं भविष्यति

ਹੇ ਧਰਤੀਪੁਤ੍ਰ! ਤੂੰ ‘ਅੰਗਾਰਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 33

ये च त्वां पूजयिष्यंति चतुर्थ्यां तु दिने नराः । रूपमारोग्यमैश्वर्यं तेष्वनंतं भविष्यति

ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਤੁਰਥੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੂਪ, ਆਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 34

एवमुक्तस्ततः शांतिमगमत्कामरूपधृत् । स जातस्तत्क्षणाद्राजन्ग्रहत्वमगमत्पुनः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕਾਮਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸੇ ਪਲ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਗ੍ਰਹ ਬਣਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 35

स कदाचिद्भवांस्तस्य पूजार्घादिकमुत्तमं । दृष्टवान्क्रियमाणं च शूद्रेण त्वं व्यवस्थितः

ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਮ ਪੂਜਾ—ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਸਮੇਤ—ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 36

तेन त्वं रूपवान्जातो सुरः शत्रुकुलाशनिः । विविधा च रुचिर्जाता यस्मात्तव विदूरगा

ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ—ਦੇਵ-ਸਮਾਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲਾਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੜਕ ਵਰਗਾ। ਤੇਰੀ ਜੋਤੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

Verse 37

विरोचन इति प्राहुस्तस्मात् त्वां देवदानवाः । शूद्रेण क्रियमाणस्य व्रतस्य तव दर्शनात्

ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਤੈਨੂੰ “ਵਿਰੋਚਨ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 38

ईदृशी रूपसंपत्तिरिति विस्मितवानहम् । साधुसाध्विति तेनोक्तमहो माहात्म्यमुत्तमं

“ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ-ਸੰਪੱਤਾ!”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ! ਅਹੋ—ਇਹ ਉੱਤਮ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।”

Verse 39

पश्यतोपि भवेद्रूपमैश्वर्यं किमु कुर्वतः । यस्माच्च भक्त्या धरणीसुतस्य विनिंद्यमानेन गवादिदानम्

ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਰੂਪ ਤੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਉਪਜਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਜੇ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਿੰਦਣਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

आलोकितं तेन सुरारिगर्भे संभूतिरेषा तव दैत्य जाता । अथ तद्वचनं श्रुत्वा भार्गवस्य महात्मनः

‘ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਇਹ ਦੈਤ-ਜਨਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।’ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ…

Verse 41

प्रह्लादनंदनो वीरः पुनः पप्रच्छ भार्गवम् । विरोचन उवाच । भगवंस्तद्व्रतं सम्यक्श्रोतुमिच्छामि तत्वतः

ਤਦ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਵੀਰ ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਵਿਰੋਚਨ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 42

दीयमानं तु यद्दानं मया दृष्टं भवांतरे । माहात्म्यं च विधिं तस्य यथावद्वक्तुमर्हसि

“ਪਰ ਜੋ ਦਾਨ ਮੈਂ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਤ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।”

Verse 43

इति तद्वचनं श्रुत्वा विप्रः प्रोवाच सादरं । चतुर्थ्यंगारकदिने यदा भवति दानव

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਪ੍ਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦਾਨਵ, ਜਦੋਂ ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ ਮੰਗਲਵਾਰ (ਅੰਗਾਰਕ-ਦਿਨ) ਨੂੰ ਆ ਪਵੇ…”

Verse 44

मृदास्नानं तदा कुर्यात्पद्मरागविभूषितः । अग्निर्मूर्द्धादिवो मंत्रं जपेत्स्नात उदङ्मुखः

ਤਦ ਉਹ ਪਦਮਰਾਗ (ਲਾਲ ਮਾਣਕ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ‘ਅਗਨੀ ਮੂੜ੍ਹਾ…’ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ।

Verse 45

शूद्रस्तूष्णीं स्मरन्भौममास्तां भोगविवर्जितः । अथास्तमित आदित्ये गोमयेनानुलेपयेत्

ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਭੌਮ (ਮੰਗਲ) ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੈਠੇ; ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਉਪਰੰਤ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰੇ।

Verse 46

प्रांगणं पुष्पमालाभिरक्षताद्भिः समंततः । तदभ्यर्च्यालिखेत्पद्मं कुंकुमेनाष्टपत्रकम्

ਆੰਗਣ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ; ਫਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਏ।

Verse 47

कुंकुमस्याप्यभावेन रक्तचंदनमिष्यते । चत्वारः करकाः कार्याः भक्ष्यभोज्यसमन्विताः

ਜੇ ਕੇਸਰ ਨਾਹ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਕਰਕੇ (ਜਲ-ਘੜੇ) ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਜੋ ਭੱਖਯ-ਭੋਜਯ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ।

Verse 48

तंडुलै रक्तशालेयैः पद्मरागैश्च संयुताः । चतुःकोणेषु तान्कृत्वा फलानि विविधानि च

ਲਾਲ ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਦਮਰਾਗ (ਮਾਣਕ) ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕੋਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ; ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਰਖੇ।

Verse 49

गंधमाल्यादिकं सर्वं तथैव विनिवेशयेत् । सुवर्णशृंगां कपिलामथार्च्य रौप्यैः खुरैः कांस्यदोहां सवस्त्राम्

ਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਆਦਿਕ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ—ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਮੜੇ ਖੁਰਾਂ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੁੱਧ-ਦੋਹਣ ਪਾਤਰ, ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 50

धुरंधरं रक्तखुरं च सौम्यं धान्यानि सप्तांबरसंयुतानि । अंगुष्ठमात्रं पुरुषं तथैव सौवर्णमप्यायतबाहुदंडम्

ਲਾਲ ਖੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਧੁਰੰਧਰ ਭਾਰ-ਵਾਹਕ, ਸੁਭਾਵੋਂ ਕੋਮਲ; ਸੱਤ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਨ-ਧਾਨ; ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਤਨਾ ਇੱਕ ਪੁਰਖ; ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਵਰਨ ਮੂਰਤੀ ਵੀ।

Verse 51

चतुर्भुजं हेममयं च ताम्रपात्रे गुडस्योपरि सर्पियुक्तम् । सामस्वरज्ञाय जितेंद्रियाय वाग्रूपशीलान्वयसंयुताय

ਚਾਰ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁਵਰਨ ਮੂਰਤੀ—ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਗੁੜ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਈ ਹੋਈ—ਸਾਮ-ਵੇਦ ਦੇ ਸੁਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਬਾਣੀ, ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ, ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 52

दातव्यमेतत्सकलं द्विजाय कुटुम्बिने नैव तु दंभयुक्ते । भूमिपुत्र महाभाग स्वेदोद्भव पिनाकिनः

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੰਭ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਭਾਗ! ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ! ਹੇ ਸਵੇਦ-ਜਨਮ! ਹੇ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰਣਹਾਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸੇਵਕ!

Verse 53

रूपार्थी त्वां प्रपन्नोहं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते । मंत्रेणानेन दत्वार्घ्यं रक्तचंदनवारिणा

ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਲਾਲ ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਦੁਆਰਾ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਇਉਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 54

ततोर्चयेद्विप्रवरं रक्तमाल्यांबरादिभिः । दद्यात्तेनैव मंत्रेण भौमं गोमिथुनान्वितम्

ਫਿਰ ਰਕਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ-ਦੇਵੀ (ਭੌਮ) ਨੂੰ ਗੋ-ਜੋੜੇ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 55

शय्यां च शक्तिमान्दद्यात्सर्वोपस्करसंयुताम् । यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्य दयितं गृहे

ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੈਜਾ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਇੱਛਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 56

तत्तद्गुणवते देयं दत्तस्याक्षयमिच्छता । ततः प्रदक्षिणं कृत्वा विसृज्य द्विजसत्तमम्

ਜੋ ਦਾਨ ਦਾ ਅਖੰਡ ਫਲ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਇਹ ਦਾਨ ਉਸੇ ਗੁਣਵਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇ।

Verse 57

नक्तं क्षीराशनं कुर्यादेवं चांगारकाष्टकम् । चतुरो वाथ वातस्य यत्पुण्यं तद्वदामि ते

ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਦੁੱਧ ਹੀ ਆਹਾਰ ਕਰੇ—ਇਹੀ ਅੰਗਾਰਕ-ਅਸ਼ਟਕ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਵਾਤ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ।

Verse 58

रूपसौभाग्यसंपन्नः पुमान्जन्मनि जन्मनि । विष्णौ वाथ शिवे भक्तः सप्तद्वीपाधिपो भवेत्

ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ-ਸਮਰਾਟ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 59

सप्तकल्पसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । तस्मात्वमपि दैत्येंद्र व्रतमेतत्समाचर

ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਅਤੇ ਨਿਭਾ।

Verse 60

इत्येवमुक्तो भुगुनंदनेन चकार सर्वं व्रतमेव दैत्यः । त्वं चापि राजन्कुरु सर्वमेतद्यतोक्षयं वेदविदो वदंति

ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਦੈਤ ਨੇ ਪੂਰਾ ਵ੍ਰਤ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 61

शृणोति यश्चैनमनन्यचेतास्तस्यापि सर्वं भगवान्विधत्ते

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਅਨਨ੍ਯ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਸਫਲ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।