Adhyaya 23

Verse 1

भीष्म उवाच । वैष्णवा ये तु वै धर्मा यान्रुद्रः प्रोक्तवानिह । तान्मे कथय विप्रेंद्र कीदृशास्ते फलं तु किम्

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ ਦੱਸੋ ਜੋ ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਚਾਰੇ ਹਨ—ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा रथंतरे कल्पे परिपृष्टो महात्मना । मंदरस्थो महादेवः पिनाकी ब्रह्मणा स्वयम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਥੰਤਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਮਹਾਦੇਵ ਪਿਨਾਕੀ—ਪਿਨਾਕ ਧਨੁ ਦੇ ਧਾਰੀ—ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 3

कथमारोग्यमैश्वर्यमनंतममरेश्वर । अल्पेन तपसा देव भवेन्मोक्षः सदा नृणां

ਹੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਆਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਐਸ਼ਵਰਯ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ? ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵ! ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ?

Verse 4

किं तज्ज्ञानं महादेव त्वत्प्रसादादधोक्षज । अल्पकेनापि तपसा महाफलमिहोच्यते

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਧੋක්ෂਜ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

Verse 5

इति पृष्टस्स विश्वात्मा ब्रह्मणा लोकभावनः । उमापतिरुवाचेदं मनसः प्रीतिकारकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਸ਼ਿਵ—ਉਮਾਪਤੀ—ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 6

ईश्वर उवाच । अस्माद्रथंतरात्कल्पाद्भूयो विंशतिमो यदा । वाराहो भविता कल्पस्तदा मन्वंतरे शुभे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਰਥੰਤਰ ਕਲਪ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗਿਣਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਕਲਪ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ਉਹ ਵਰਾਹ ਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 7

वैवस्वताख्ये संप्राप्ते सप्तमे सप्तलोकधृक् । द्वापराख्यं युगं तस्मिन्सप्तविंशतिमं यदा

ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਨਾਮਕ ਸੱਤਵਾਂ ਮਨਵੰਤਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਹੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ—ਉਸੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਤਾਈਵਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਆਇਆ…

Verse 8

तस्यां ते तु महातेजा वासुदेवो जनार्दनः । भारावतरणार्थाय त्रिधा विष्णुर्भविष्यति

ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਜਨਾਰਦਨ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 9

द्वैपायन ऋषिस्तत्र रौहिणेयोथ केशवः । कंसारिः केशिमथनः केशवः क्लेशनाशनः

ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੌਹਿਣੇਯ (ਬਲਰਾਮ) ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਵੀ—ਕੰਸ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਕੇਸ਼ੀ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਕੇਸ਼ਵ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 10

पुरीं द्वारवतीं नाम सांप्रतं या कुशस्थली । दिव्यानुभावसंयुक्तामधिवासाय शार्ङ्गिणः

ਉਹ ਨਗਰੀ ਜੋ ਹੁਣ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਕਹਾਂਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਸੀ—ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਰੰਗਿਨ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਬਣੀ।

Verse 11

त्वष्टा तदाज्ञया ब्रह्मन्करिष्यति जगत्पतेः । तस्यां कदाचिदासीनः सभायां सोऽमितद्युतिः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਉਸ ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਾਰਜ ਕਰੇਗਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਸ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ।

Verse 12

भार्याभिर्वृष्णिविद्वद्भिभूरिभिर्भूरिदक्षिणैः । कुरुभिर्देवगंधर्वैरन्वितः कैटभार्दनः

ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਦਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਕੈਟਭ-ਵਧਕ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 13

प्रवृत्तासु पुराणासु धर्मसंबधधिनीषु च । कथासु भीमसेनेन परिपृष्टः प्रतापवान्

ਜਦ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਰਣਨਾਂ ਵਿਚ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 14

त्वया पृष्टस्य धर्मस्य वक्ष्यत्यस्य च भेददृक् । भविता स तदा ब्रह्मन्कर्ता चैव वृकोदरः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਜਿਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧਰਮ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਪੁੱਛੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 15

प्रवर्तकोऽस्य धर्मस्य पांडुसूनुर्महाबलः । यस्य तीक्ष्णो वृको नाम जठरे हव्यवाहनः

ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਜਠਰ ਵਿਚ ‘ਵ੍ਰਿਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਖਾ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨਿ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

संभाष्यते स धर्मात्मा तेन चासौ वृकोदरः । अतीव स्वादशीलश्च नागायुत बलो महान्

ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਸੀ—ਅਤਿ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਰਸੀਲਾ, ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਪਾਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ।

Verse 17

धार्मिकस्याप्यशक्तस्य तीव्राग्नित्वादुपोषणे । इदं व्रतमशेषाणां व्रतानामधिकं यतः

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਤੀਖੀ ਜਠਰਾਗਨੀ ਕਾਰਨ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 18

कथयिष्यति विश्वात्मा वासुदेवो जगद्गुरुः । अशेषयज्ञफलदमशेषाघविनाशनम्

ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਗਤ-ਗੁਰੂ, ਇਸ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ—ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

अशेषदुष्टशमनमशेषसुरपूजितम् । पवित्राणां पवित्रं यन्मगलानां च मंगलम् । भविष्यं च भविष्याणां पुराणानां पुरातनम्

ਇਹ ਸਭ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ; ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ; ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ‘ਭਵਿੱਖ’ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ।

Verse 20

वासुदेव उवाच । यद्यष्टमी चतुर्द्दश्योर्द्वादशीषु च भारत । अन्येष्वपि दिनर्क्षेषु नशक्तस्त्वमुपोषितुम्

ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਅੱਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈਂ,

Verse 21

ततस्त्वग्र्यामिमां भीम तिथिं पापप्रणाशिनीम् । उपोष्य विधिनानेन गच्छ विष्णोः परं पदं

ਤਾਂ ਹੇ ਭੀਮ, ਇਸ ਅਗ੍ਰਯ ਤਿਥੀ ਨੂੰ—ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 22

माघमासस्य दशमी यदा शुक्ला भवेत्तदा । घृतेनाभ्यंजनं कृत्वा तिलैः स्नानं समाचरेत्

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਮੀ ਜਦੋਂ ਆਵੇ, ਤਦ ਘਿਉ ਨਾਲ ਦੇਹ ਦਾ ਅਭ੍ਯੰਗ ਕਰਕੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 23

तथैव विष्णुमभ्यर्चेन्नमो नारायणाय च । कृष्णाय पादौ संपूज्य शिरः कृष्णात्मनेति च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਹੇ, “ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣਾਯ।” ਫਿਰ “ਨਮਃ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਯ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, “ਨਮਃ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਤ੍ਮਨੇ” ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 24

वैकुंठायेति वैकंठमुरः श्रीवत्सधारिणे । शंखिने गदिने चैव चक्रिणे वरदाय वै

“ਵੈਕੁੰਠਾਯ ਨਮਃ”—ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ।

Verse 25

सर्वं नारायणन्त्वेवं संपूज्यावाहनक्रमात् । दामोदरायेत्युदरं कटिं पंचजनाय वै

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵਾਹਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ “ਦਾਮੋਦਰਾਯ ਨਮਃ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਦਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ “ਪੰਚਜਨਾਯ ਨਮਃ” ਨਾਲ ਕਟੀ ਨੂੰ ਅਰਪੇ।

Verse 26

ऊरूसौभाग्यनाथाय जानुनी भूतधारिणे । नमो नीलाय वै जंघे पादौ विश्वभुजे पुनः

ਜੰਘਾਂ ਨੂੰ—ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ—ਨਮਸਕਾਰ; ਘੁੱਟਣਾਂ ਨੂੰ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ ਨੂੰ—ਨਮਨ। ਨੀਲ ਵਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮੋ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।

Verse 27

नमो देव्यै नमः शांत्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै । नमस्तुष्ट्यै नमः पुष्ट्यै धृत्यै व्युष्ट्यै नमो नमः

ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 28

नमो विहंगनाथाय वायुवेगाय पक्षिणे । विषप्रमथनायेति गरुडं चाभिपूजयेत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: “ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹਵਾ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਪੱਖੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”

Verse 29

एवं संपूज्य गोविंदमुमापतिविनायकौ । गंधैर्माल्यैस्तथा धूपैर्भक्ष्यैर्नानाविधैरपि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ, ਉਮਾਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ (ਗਣੇਸ਼) ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 30

गव्येन पयसा सिक्तां कृसरामथ पायसम् । सर्पिषा सह भुक्त्वा तु गत्वा स्थानांतरं पुनः

ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਕ੍ਰਿਸਰਾ ਅਤੇ ਪਾਇਸ, ਘੀ ਸਮੇਤ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 31

नैयग्रोधं दंतकाष्ठमथवा खादिरं बुधः । गृहीत्वा धावयेद्दंतानाचांतः प्रागुदङ्मुखः

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨਿਆਗ੍ਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਜਾਂ ਖਦਿਰ ਦਾ ਦਾਤਨ ਲੈ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰੇ।

Verse 32

ब्रूयात्सायंतनीं कृत्वा संध्यामस्तमिते रवौ । नमो नारायणायेति त्वामहं शरणं गतः

ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ-ਵਿਧੀ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹੇ: “ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

Verse 33

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य च केशवम् । तां रात्रिं सकलां स्थित्वा शेषपर्यंकशायिनम्

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਹਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ੇਸ਼-ਪਰਯੰਕ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 34

सर्पिषा विश्वदहनं हुत्वा ब्राह्मणपुंगवैः । सहैव पुंडरीकाक्षं द्वादश्यां क्षीरभोजनम्

ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਉ ਨਾਲ ਸਰਵਭਸਮ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ੍ਸ਼ (ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਸਮੇਤ ਦੁੱਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 35

करिष्यामि यथात्मानं निर्विघ्नेनास्तु तच्च मे । एवमुक्त्वा स्वपेद्भूमावितिहासकथां पुनः

“ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰਾ ਉਹ ਕੰਮ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਿਧ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ-ਕਥਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਲਾਇਆ।

Verse 36

श्रुत्वा प्रभाते संजाते नदीं गत्वा विशांपते । स्नानं कृत्वा मुदा तद्वत्पाषण्डानभिवर्जयेत्

ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਤੀ, ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ (ਨਿਯਤ ਪਾਠ) ਸੁਣ ਕੇ ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਸ਼ੰਡੀਆਂ (ਵੇਦ-ਵਿਰੋਧੀ ਮਤਾਂ) ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਰਹੇ।

Verse 37

उपास्य सन्ध्यां विधिवत्कृत्वा च पितृतर्पणम् । प्रणम्य च हृषीकेशं शेषपर्यङ्कशायिनम्

ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼-ਪਰਯੰਕ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 38

गृहस्य पुरतो भक्त्या मण्डपं कारयेद्बुधः । चतुर्हस्तां शुभां कुर्याद्वेदीमरिनिषूदन

ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੰਡਪ ਬਣਵਾਏ; ਅਤੇ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ, ਚਾਰ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵੇਦੀ-ਮੰਚ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 39

चतुर्हस्तप्रमाणं तु विन्यसेत्तत्र तोरणम् । मध्ये च कलशं तत्र माषमात्रेण संयुतम्

ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ ਤੋਰਨ (ਦੁਆਰ-ਧਨੁਸ਼) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਲਸ਼ ਰੱਖੇ, ਜੋ ਮਾਸ਼ਾ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।

Verse 40

छिद्रेण जलसंपूर्णमधः कृष्णाजिने स्थितः । तस्य धारां च शिरसा धारयेत्सकलां निशाम्

ਛੋਟੇ ਛਿਦਰ ਵਾਲੇ ਜਲ-ਭਰੇ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਜਲ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਧਾਰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰੇ।

Verse 41

धाराभिर्भूरिभिर्भूरि फलं वेदविदो विदुः । यस्मात्तस्मात्कुरुश्रेष्ठ कारयेत्प्रयतो द्विजः

ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਕਰਮ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ।

Verse 42

दक्षिणे चार्धचंद्रं तु पश्चिमे वर्तुलं तथा । अश्वत्थपत्राकारं च उत्तरेण तु कारयेत्

ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਣਾਏ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣੇ; ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਅਸ਼ਵੱਥ (ਪੀਪਲ) ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਰਚੇ।

Verse 43

मध्ये तु पद्माकारं च कारयेद्वैष्णवो द्विजः । पूर्वतो वेदिकां स्थो न स्थो न याम्ये च कल्पयेत्

ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਮਲ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਵਾਏ। ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਕਦੇ ਨਾ ਰੱਖੇ।

Verse 44

पानीयधारां शिरसि धारयेद्विष्णुतत्परः । द्वितीया वेदी देवस्य तत्र पद्मं सकर्णिकम्

ਵਿਸ਼ਣੁ-ਪਰਾਇਣ ਭਕਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾਏ। ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵੇਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਕੇਸਰ-ਸਹਿਤ ਕਮਲ (ਕਰਨਿਕਾ ਵਾਲਾ) ਹੈ।

Verse 45

तस्य मध्ये स्थितं देवं कुर्याद्वै पुरुषोत्तमम् । हस्तमात्रं च तत्कुंडं कृत्वा तत्र त्रिमेखलम्

ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੰਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਥ ਮਾਪ ਦਾ ਬਣਾਕੇ, ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ-ਮੇਖਲਾ (ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ) ਰਚੇ।

Verse 46

योनिवक्त्रं ततस्तस्मिन्ब्राह्मणैर्यवसर्पिषी । तिलांश्च विष्णुदेवत्यैर्मंत्रैरेवानले हुनेत्

ਫਿਰ ਉਸ ਯੋਨੀ-ਆਕਾਰ ਅਗਨਿ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੌ ਅਤੇ ਘੀ, ਅਤੇ ਤਿਲ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੁ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਹੁਣਨ।

Verse 47

कृत्वा तु वैष्णवं सम्यग्यागं तत्र प्रकल्पयेत् । आज्यधारा मध्यमे तु कुंडे दद्यात्तु यत्नतः

ਉਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਨ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਾਗ ਰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੱਧਲੇ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 48

क्षीरधारां देवदेवे वारिधारात्मनोपरि । निष्पावार्धप्रमाणां वै धारामाज्यस्य पातयेत्

ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਲਧਾਰਾ ਦੇ ਉਪਰ ਦੇਵਦੇਵ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾਏ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਾਵ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵੀ ਡਾਲੇ।

Verse 49

स्वेच्छया क्षीरजलयोरविच्छिन्नां च शर्वरीं । जलकुंभान्महावीर्य स्थापयित्वा त्रयोदश

ਹੇ ਮਹਾਵੀਰਯ! ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਜਲਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਵਿਚ্ছਿੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਜਲਕੁੰਭ ਲੈ ਕੇ ਤੇਰਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 50

भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तान्सितवस्त्रैरलंकृतान् । प्रतानौदुंबरैः पात्रैः पंचरत्नसमन्वितैः

ਉਹ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਛਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦੁੰਬਰ-ਕਾਠ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸਨ।

Verse 51

चतुर्भिर्बह्वृचैर्होमः कार्यस्तत्र उदङ्मुखैः । रुद्रजाप्यश्चतुर्भिश्च यजुर्वेदपरायणैः

ਉਥੇ ਉੱਤਰਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਬਹ੍ਵ੍ਰਿਚ (਋ਗਵੇਦੀ ਪਾਠਕ) ਹੋਮ ਕਰਣ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜੁਰਵੇਦ-ਪਰਾਇਣ ਚਾਰ ਜਣ ਰੁਦ੍ਰ-ਜਪ ਵੀ ਕਰਨ।

Verse 52

वैष्णवानि च सामानि चतुर्भिः सामवेदिभिः । एवं द्वादश वै विप्रान्वस्त्रमाल्यानुलेपनैः

ਚਾਰ ਸਾਮਵੇਦੀ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਭਜਨ ਪਾਠ ਕੀਤੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 53

पूजयेदंगुलीयैश्च कटकैर्हेमसूत्रकैः । वासोभिः शयनीयैश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः

ਧਨ ਵਿਚ ਕਪਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਕੜੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਾਗੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਯਨ-ਸਾਮਗਰੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 54

एवं क्षपातिवाह्या वै गीतमङ्गलनिःस्वनैः । उपाध्यायस्य च पुनर्द्विगुणं सर्वमेव तु

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਾਤ ਭਰ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੰਗਲ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਧੁਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਉਪਾਧਿਆਇ ਲਈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਹਰ ਦਾਨ ਦੋਹਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 55

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय त्रयोदश । गावो देयाः कुरुश्रेष्ठ सौवर्णशृंगसंवृताः

ਫਿਰ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਣ।

Verse 56

पयस्विन्यः शीलवत्यः कांस्यदोहसमन्विताः । रौप्यखुराः सवत्साश्च चंदनेनाभिभूषिताः

ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਸਾਧੁ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਦੁੱਧ-ਦੋਹਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਨ; ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਬੱਛੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।

Verse 57

तास्तु तेषां ततो दत्वा भक्ष्यभोज्येन तर्पितान् । कृत्वा वै ब्राह्मणान्सर्वान्छत्रैर्नानाविधैस्तथा

ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਭੱਖਣ-ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 58

भुक्त्वा चाक्षारलवणमात्मना च विसर्जयेत् । अनुगम्य पदान्यष्टौ पुत्रभार्यासमन्वितः

ਖਾਰ-ਲਵਣ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕਰੇ; ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅੱਠ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਅਨੁਗਮਨ ਕਰੇ।

Verse 59

प्रीयतामत्र देवेशः केशवः क्लेशनाशनः । एवं गुर्वाज्ञया कुंभान्गाश्चैव शयनानि च

ਇੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ—ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸਕ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੰਭ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਯਨ ਵੀ ਸਜਾਏ ਗਏ।

Verse 60

वासांसि चैव सर्वेषां गृहाणि प्रापयेद्बुधः । अभावे बहुशय्यानामेकामपि सुसंस्कृताम्

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸਭ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਯਨ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸੁਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸੁਚੱਜੀ ਸ਼ਯਿਆ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 61

शय्यां दद्याद्गृही भीम सर्वोपस्करसंयुताम् । इतिहासपुराणानि वाचयित्वा तु वाहयेत्

ਹੇ ਭੀਮ! ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਸਭ ਉਪਸਕਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਸ਼ਯਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਵਾਹਨ ਕਰਵਾਏ (ਅਰਥਾਤ ਯਥੋਚਿਤ ਢੋਆਇਆ/ਪਹੁੰਚਾਇਆ) ਜਾਵੇ।

Verse 62

तद्दिनं कुरुशार्दूल य इच्छेद्विपुलां श्रियम् । तस्मात्त्वं सत्त्वमालंब्य भीमसेन विमत्सरः

ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਵਿਪੁਲ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪਦਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਸੱਤਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਨਿਰਮਤਸਰ ਰਹੁ।

Verse 63

कुरु व्रतमिदं सम्यक्स्नेहाद्गुह्यं मयोदितम् । त्वया कृतमिदं वीर त्वन्नाम्ना च भविष्यति

ਇਹ ਵਰਤ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ; ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰੇਂਗਾ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 64

सा भीमद्वादशी ह्येषा सर्वपापहरा शुभा । या तु कल्याणिनी नाम पुरा कल्पेषु पठ्यते

ਇਹੀ ਭੀਮ-ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਕਲਿਆਣਿਨੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 65

त्वं चादिकर्ता भव सौकरेस्मिन्कल्पे महावीर वरप्रधान । यस्याः स्मृतेः कीर्तनतोप्यशेषं पापं प्रणष्टं त्रिदशाधिपस्य

ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਸੌਕਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਕਰਤਾ ਬਣ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦਾ ਵੀ ਸਾਰਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

दृष्ट्वा च तामप्सरसामभीष्टां वेश्याकृतामन्यभवांतरेषु । जाताथ सा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी

ਉਸ ਮਨਭਾਉਣੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਿਆ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ—ਉਹ ਫਿਰ ਵੈਸ਼੍ਯ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਅਤੇ ਪੁਰੁਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

Verse 67

तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया संप्रति सत्यभामा । कृतं पुरा मंगलमेतदेव द्विजात्मजा वेदवती बभूव

ਉਥੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇਹੀ ਸੇਵਿਕਾ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਧੀ ਵੇਦਵਤੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ।

Verse 68

अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान्सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः । स्नातः पुरा मंडलमेत्य तद्वत्तेजोमयं खेटपतिर्बभूव

ਅਤੇ ਇਸ ਕਲਿਆਣਮਈ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵਿਵਸਵਾਨ—ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ—ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਲੌਟਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇਜ ਦਾ ਦੇਵਲੋਕ-ਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕਿਆ।

Verse 69

इदमेवकृतं महेंद्रमुख्यैर्बहुभिर्देवसुरारिकोटिभिश्च । फलमस्येह न शक्यते हि वक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः

ਇਹੀ ਕਰਮ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਕਰੋੜਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਜੀਭਾਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 70

कलिकलुषविदारिणीमनंतामपि कथयिष्यति यादवेंद्रसूनुः । अथ नरकगतान्पितॄनथैषा ह्यलमुद्धर्तुमिहैव यः करोति

ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਕਲੀ ਦੇ ਕਲੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਜੋ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਰਕਗਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰਨ ਲਈ ਪਰਯਾਪਤ ਹੈ।

Verse 71

इदमनघशृणोति वक्ति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः । इह पंकजनाभभक्तिमान्भवेदथ शक्रस्य सपूज्यतामुपैति

ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ, ਉਚਾਰਦਾ ਜਾਂ ਪਰਉਪਕਾਰ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੰਕਜਨਾਭ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਭਗਤ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਪੂਜਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

कल्याणिनी नाम पुरा विसर्गे या द्वादशी माघसितेभिपूज्या । सा पांडुपुत्रेण कृता भविष्यत्यंनतपुण्यानघभीमपूर्वा

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ‘ਕਲਿਆਣਿਨੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ-ਵਿਧੀ ਸੀ—ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ, ਜੋ ਪੂਜਾ-ਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭੀਮ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 73

ब्रह्मोवाच । वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः । सदाचारश्च भगवान्धर्मशास्त्रांगविस्तरैः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ-ਸਮਾਨ ਸਦਾਚਾਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਵਸ਼੍ਯ ਧਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 74

पण्यस्त्रीणां समाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः । ईश्वर उवाच । तस्मिन्नेव पुरे ब्रह्मन्सहस्राणि तु षोडश

“ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪਣਯ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ (ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ) ਦੇ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸੇ ਹੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ …”

Verse 75

वासुदेवस्य नारीणां भविष्यंत्यंबुजोद्भव । ताभिर्वसंतसमये कोकिलालिकुलाकुले

ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੀਆਂ; ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਵੱਸਣਗੀਆਂ।

Verse 76

पुष्पितोपवने फुल्लकल्हारसरसस्तटे । निर्भरं सहपत्नीभिः प्रशस्ताभिरलंकृतः

ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਸਫੈਦ ਕਲ੍ਹਾਰ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਿਹਾ—ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 77

रमयिष्यति विश्वात्मा कृष्णो यदुकुलोद्वहः । कुरंगनयनः श्रीमान्मालतीकृतशेखरः

ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਯਦੁਕੁਲ ਦਾ ਉਜਲਾ ਮਾਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਮਾਵੇਗਾ—ਹਿਰਣ-ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮੌਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 78

गच्छन्समीपमार्गेण सांबो जांबवतीसुतः । साक्षात्कंदर्परूपेण सर्वाभरणभूषितः

ਨੇੜਲੇ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਜਾਂਬਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂਬ ਨਿਕਲਿਆ—ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਕੰਦರ್ಪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਰਗਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 79

अनंगशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः । प्रबुद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि

ਅਨੰਗ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੱਕਣਗੀਆਂ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੰਮਥ ਜਾਗ ਪਵੇਗਾ।

Verse 80

तदवेक्ष्य जगन्नाथस्सर्वज्ञो ध्यानचक्षुषा । स्वयंप्रभुर्वक्ष्यति ता वो हरिष्यंति दस्यवः

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਗਤਨਾਥ ਸਰਵਜ੍ਞ ਧਿਆਨ-ਨੇਤਰ ਨਾਲ, ਸਵਯੰ ਪ੍ਰਭੂ ਕਹੇਗਾ: “ਡਾਕੂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।”

Verse 81

अपरोक्षं यतस्त्वेवं स्निग्धमेतद्विचिंतितम् । ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत्

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਦੇਵ—ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇਗਾ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਮਝਾਵੇਗਾ।

Verse 82

ताभिः शापाभितप्ताभिर्भगवान्भूतभावनः । उत्तराश्रितदाशानामुद्धर्ता ब्राह्मणप्रियः

ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਭੂਤ-ਭਾਵਨ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ—ਉੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੱਛੀਰੇਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰਕ ਬਣੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ।

Verse 83

उपदेक्ष्यत्यनंतात्मा भावि कल्याणकारकम् । भवतीनामृषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति

ਅਨੰਤ-ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਗੇ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾਲਭ੍ਯ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਰਤ (ਵ੍ਰਤ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਗੇ।

Verse 84

इत्युक्त्वा ताः परित्यज्य गतोन्तर्धानमीश्वरः । ततः कालेन महता भारावतरणे कृते

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਵਤਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ,

Verse 85

निवृत्ते मौसले तद्वत्केशवे दिवमागते । शून्ये यदुकुले सर्वे चोरैरपि जितेर्जुने

ਜਦ ਮੌਸਲ-ਯੁੱਧ (ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਾਰ) ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਯਦੁ-ਕੁਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਚੋਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਤੱਕ ਹਾਰ ਗਿਆ।

Verse 86

हृतासु कृष्णपत्नीषु दाशभोग्यासु चार्बुदे । तिष्ठंतीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख

ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ ਵਿੱਚ ਦਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਦੀਆਂ।

Verse 87

आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्योनाम महातपाः । तास्तमर्घ्येण संपूज्य प्रणिपत्य पुनःपुनः

ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਦਾਲਭ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਆਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।

Verse 88

लालप्यमाना बहुशो वाष्पपर्याकुलेक्षणाः । स्मरंत्यो विविधान्भोगान्दिव्यमाल्यानुलेपनान्

ਉਹ ਵਾਰੰਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਭੋਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਯਾਦ ਕੀਤੇ।

Verse 89

भर्त्तारं जगतामीशमनंतमपराजितम् । दिव्यानुभावां च पुरींनानारत्नगृहाणि च

ਉਸ ਨੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਨੰਤ—ਅਜਿਤ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਅਦਭੁਤ ਪੁਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਨ।

Verse 90

द्वारकावासिनः सर्वान्देवरूपान्कुमारकान् । प्रश्नमेतं करिष्यंति मुनेरभिमुखंस्थिताः

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸਰੂਪ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਕ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣਗੇ।

Verse 91

दस्युमिर्भगवन्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् । स्वधर्मश्च्यावितोस्माकमस्मिन्नः शरणं भवान्

ਹੇ ਭਗਵਨ! ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਬਲਪੂਰਵਕ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹੋ।

Verse 92

आदिष्टोसि पुरा ब्रह्मन्केशवेन च धीमता । कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਈਸ਼ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆਵ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀ?

Verse 93

वेश्यानामपि यो धर्मस्तं नो ब्रूहि तपोधन । कथयिष्ये वदत्तासां यद्दाल्भ्यश्चैकितायनः

ਹੇ ਤਪ-ਧਨ! ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਧਰਮ-ਮਰਯਾਦਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦਾਲਭ੍ਯ ਅਤੇ ਚੈਕਿਤਾਯਨ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 94

दाल्भ्य उवाच । जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे । भवतीनां सगर्वाणां नारदोभ्याशमागतः

ਦਾਲਭ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸੀ; ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 95

हुताशनसुताः सर्वा भवत्योप्सरसः पुरा । अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਹुतਾਸ਼ਨ (ਅਗਨੀ) ਦੀਆਂ ਪੁਤਰੀਆਂ—ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸੀ। ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਯੋਗ-ਵਿਦ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 96

कथं नारायणोस्माकं भर्त्ता स्यादित्युपादिश । तस्माद्वरप्रदानं च शापश्चायमभूत्पुरा

ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ: “ਸਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਡਾ ਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 97

शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः । सुवर्णोपस्करोत्संगं द्वादश्यां शुक्लपक्षतः

ਮਧੁ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦੋ ਸ਼ਯਿਆਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਵਰਨ ਦੇ ਉਪਸਕਰਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 98

भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि । यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात्

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

Verse 99

परिपृष्टोस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति । चोरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ

ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਆਵੇਗਾ। ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਜਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੇ।

Verse 100

एवं नारदशापेन केशवस्य च शापतः । वेश्यात्वमागताः सर्वा भवत्यः काममोहिताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈਆਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।

Verse 101

इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छ्रणुध्वं वरांगनाः । पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः

ਹੁਣ ਵੀ, ਹੇ ਵਰਾਂਗਨੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੁਣੋ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ,

Verse 102

दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः । तेषां दारसहस्राणि शतशोथ सहस्रशः

ਦਾਨਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਤਨੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ—ਫਿਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 103

परिणीतानि यानि स्युर्बलाद्भुक्तानि यानि वै । तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਬਲਪੂਰਵਕ ਭੋਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 104

वेश्याधर्मेण वर्तध्वमधुना नृपमंदिरे । भक्तिमत्यो वरारोहास्तथा देवकुलेषु च

“ਹੁਣ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਿਆ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੋ; ਅਤੇ ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ, ਦੇਵ-ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹੋ।”

Verse 105

राजतः स्वामिनश्चापि जीविकां च प्रलप्स्यथ । भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः

ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੀਆਂ; ਅਤੇ ਇਸ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਸੁਭਾਗ ਉਪਜੇਗਾ।

Verse 106

यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा । निश्छद्मनैवोपचर्यः प्रीतिभावैरदांभिकैः

ਜੋ ਕੋਈ ਭੇਟ/ਸ਼ੁਲਕ ਲੈ ਕੇ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਸ਼ਛਲਤਾ ਨਾਲ ਕਰੋ—ਸੱਚੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ।

Verse 107

देवतानां पितॄणां च पुण्येह्नि समुपस्थिते । गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि च शक्तितः

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਪੁੰਨਮਈ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂ, ਭੂਮੀ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 108

यद्व्रतं चोपदेक्ष्यामि तत्कुरुध्वं च सर्वशः । संसारोत्तारणायालमेतद्वेदविदो विदुः

ਜੋ ਵਰਤ ਮੈਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰੋ; ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥ ਹੈ।

Verse 109

यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो वाथ पुनर्वसुः । भवेत्सर्वौषधिस्नानं सम्यक्नारी समाचरेत्

ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹਸਤ, ਪੁਸ਼੍ਯ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੁਨਰਵਸੁ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 110

तदा पंचशरात्मा तु हरिस्सन्निधिमेष्यति । अर्चयेत्पुंडरीकाक्षमनंगस्यानुकीर्तनैः

ਤਦੋਂ ਪੰਜ-ਸ਼ਰ-ਸਰੂਪ ਹਰੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ। ਅਨੰਗ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 111

कामाय पादौ संपूज्य जंघे वै मोहकारिणे । मेढ्रं कंदर्पनिधये कटिं प्रीतिमते नमः

ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਲਿੰਗ—ਕੰਦರ್ಪ ਦੀ ਨਿਧੀ—ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਟੀ—ਆਨੰਦ ਦਾ ਆਸਨ—ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 112

नाभिं सौख्यसमुद्राय वामनाय तथोदरम् । हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे

ਉਸ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਸੁਖ-ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ; ਵਾਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਦਰ ਨੂੰ ਵੀ। ਹਿਰਦੇਸ਼੍ਵਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਨਮਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 113

उत्कंठायेति वै कंठमास्यमानंदकारिणे । वामांसं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्

“ਉਤਕੰਠਾ ਲਈ,” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਠ ਅਲਿੰਗਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਖੱਬਾ ਮੋਢਾ ਪੁਸ਼ਪ-ਧਨੁਧਾਰੀ ਕਾਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਮੋਢਾ ਪੁਸ਼ਪ-ਬਾਣ ਕਾਮ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 114

मानसायेति वै मालि विलोलायेति मूर्द्धजम् । सर्वात्मने शिरस्तद्वद्देवदेवस्य पूजयेत्

ਹੇ ਮਾਲਾ-ਧਾਰੀ, ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ “ਮਾਨਸਾਯ” ਕਹੋ; ਕੇਸਾਂ (ਲਟਾਂ) ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ “ਵਿਲੋਲਾਯ” ਕਹੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ “ਸਰਵਾਤਮਾ” ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜੋ।

Verse 115

नमः शिवाय शांताय पाशांकुशधराय च । गदिने पीतवस्त्राय शंखचक्रधराय च

ਸ਼ਾਂਤ ਸ੍ਵਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਗਦਾ-ਧਾਰੀ, ਪੀਤ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 116

नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः । नमः शांत्यै नमः प्रीत्यै नमारेत्यै नमः श्रियै

“ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣਾਯ” ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਾਮਦੇਵ-ਸ੍ਵਰੂਪ (ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਮ) ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 117

नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसंपदे । एवं संपूज्य गोविंदमनंगात्मकमीश्वरम्

ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਤੇ ਸੰਪੱਤਾ ਦੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਗ-ਸਰੂਪ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ (ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।

Verse 118

गंधमाल्यैस्तथा धूपैर्नैवेद्येन च भामिनी । तत आहूय धर्मज्ञं ब्राह्मणं वेदपारगम्

ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਧੂਪ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ (ਭੋਗ) ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

Verse 119

अव्यंगमथ संपूज्य गंधपुष्पार्चनादिभिः । शालेयतंडुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम्

ਫਿਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਮੀ ਦੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਪ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸਮੇਤ (ਦਾਨ ਲਈ) ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 120

तस्मै विप्राय वै दद्यान्माधवः प्रीयतामिति । यथेष्टाहारसंभुक्तमेनं द्विजमनुत्तमम्

ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, “ਮਾਧਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।” ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਦ ਉਹ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 121

रत्यर्थं कामदेवोयमिति चित्ते च धारयेत् । यद्यदिच्छति विप्रेंद्रस्तत्तत्कुर्याद्विलासिनी

ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨ ਕਰੇ ਕਿ “ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਰਤੀ-ਸੁਖ ਲਈ ਹੈ”; ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਇਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਹ ਕਰੇ।

Verse 122

सर्वभावेन चात्मानमर्पयेत्स्मितभाषिणी । एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत्

ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰੇ।

Verse 123

तंडुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश । ततस्त्रयोदशे मासि संप्राप्ते चास्य भामिनी

ਤੇਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਚਾਵਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਜਦ ਤੇਰਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਮਿਨੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈ।

Verse 124

विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विचक्षणा । सोपधानां सविन्यासां स्वास्तरावरणां शुभाम्

ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸ਼ਯਿਆ ਦਾਨ ਕਰੇ—ਤਕੀਆ ਸਮੇਤ, ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਾਦਰ ਤੇ ਢੱਕਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ।

Verse 125

दीपिकोपानहच्छत्र पादुकासनसंयुताम् । सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्रांगुलीयकैः

ਦੀਵਾ, ਜੁੱਤੀ, ਛਤਰੀ, ਪਾਦੁਕਾ ਅਤੇ ਆਸਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਏ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ।

Verse 126

सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर्धूपमाल्यानुलेपनैः । कामदेवं सपत्नीकं गुडकुंभोपरिस्थितम्

ਸੂਖਮ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਧੂਪ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ, ਗੁੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪੂਜਿਆ।

Verse 127

ताम्रपात्रासनगतं हेमनेत्रपटावृतम् । सुकांस्यभाजनोपेतमिक्षुदंडसमन्वितम्

ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਸੁਵਰਨ-ਨੇਤਰ ਵਰਗੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ; ਸੁੰਦਰ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਸਮਨਵਿਤ।

Verse 128

दद्यादनेन मंत्रेण तथैकां गां पयस्विनीम् । यथांतरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा

ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਾਮ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਾ ਵੇਖਾਂ।

Verse 129

तथैव सर्वकामाप्तिरस्तु विप्र सदा मम । तथा च कांचनं देवं प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸੁਵਰਨ ਮੂਰਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ…”

Verse 130

कोदात्कामोदादिति वैदिकं मंत्रमुदीरयेत् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसृज्य द्विजपुंगवम्

ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ: “ਕੌਣੋਂ? ਕਾਮ ਤੋਂ।” ਫਿਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਦਵਿਜ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇ।

Verse 131

शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत् । ततः प्रभृति योऽन्योपि रत्यर्थं गेहमागतः

ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ਯਿਆ, ਆਸਨ ਆਦਿ ਸਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਰਤੀ-ਅਰਥ ਘਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਾਵ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 132

सम्मान्य सूर्यवारेण स संपूज्यो भवेत्सदा । एवं त्रयोदशं यावन्मासमेकं द्विजोत्तमम्

ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ; ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਤੇਰਾਂ ਵਾਰ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਇਹ ਵਰਤ ਨਿਭਾਓ।

Verse 133

तर्पयित्वा यथाकामं प्रेषयेच्चैव मंदिरम् । तदनुज्ञया रूपवंतं यावदस्यागमो भवेत्

ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਵਿਦਾ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਰੱਖੋ।

Verse 134

आत्मनोपि यदा विघ्नं गर्भसूतकराजकम् । दैवं वा मानुषं वा स्यादुपरागेण वा ततः

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਉੱਠੇ—ਗਰਭ, ਪ੍ਰਸਵ ਜਾਂ ਰਾਜਕਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੈਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ, ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਦ (ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।

Verse 135

सावारा नष्टपंचाशद्यथाशक्ति समर्पयेत् । एतद्धि कथितं सम्यग्भवतीनां विशेषतः

ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸਾਵਾਰਾ’ ਅਤੇ ‘ਨਸ਼ਟਪੰਚਾਸ਼ਤ’ (ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦਾਨ/ਦੱਖਿਣਾ) ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 136

स्वधर्मोयं यतो भाव्यो वेश्यानामिह सर्वदा । शय्यया त्यज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान्

ਇਹੀ ਇੱਥੇ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਨਿਭਾਉਣਯੋਗ ਧਰਮ ਹੈ: ਹੇ ਦੇਵ, ਸ਼ਯਿਆ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਆਗਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ—ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 137

शय्या ममाप्यशून्येयं तथास्तु मधुसूदन । गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कारयेत्

“ਮੇਰੀ ਸ਼ਯਿਆ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ—ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਲਈ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਧੁਨ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।”

Verse 138

एतद्वः कथितं सर्वं वेश्याधर्ममशेषतः । पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया

“ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਘਾਟ ਦੇ, ਵੈਸ਼ਿਆ-ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਦਾਨਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।”

Verse 139

तदिदं सांप्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते । सर्वपापप्रशमनमनंतफलदायकम्

“ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 140

कल्याणिनीनां कथितं तदेतद्दुश्चरं व्रतम् । करोति याऽशेषमुदग्रमेतत्कल्याणिनी माधवलोकसंस्था

“ਕਲਿਆਣਿਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਦੁਸ਼ਚਰ ਵ੍ਰਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਉੱਚੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ‘ਕਲਿਆਣਿਨੀ’ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸਾ ਪਾਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 141

सा पूजिता देवगणैरशेषैरानंदकृत्स्थानमुपैति विष्णोः । तपोधनः सोप्यभिधाय चैतदनंगदानव्रतमंगनानाम्

“ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੇ ਸਭ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਦਾਇਕ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਪੋਧਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਅਨੰਗ (ਕਾਮ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ‘ਅਨੰਗਦਾਨ-ਵ੍ਰਤ’ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।”

Verse 142

स्वस्थानमेष्यंति समस्तमित्थं व्रतं करिष्यंति च देवयोने

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਜਾਣਗੇ, ਹੇ ਦੇਵ-ਯੋਨੀ! ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਵਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰਨਗੇ।