Adhyaya 95

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਰਾਜਾ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਹੀ ਧਰਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ—ਕੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਕਿਵੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ/ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਪ੍ਰਾਤಃਕਾਲ ਨਦੀ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਲ ਮਿਲੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੇਸ਼-ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨ; ਸੰਕਲਪ, ਗੰਗਾ-ਆਹਵਾਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ (ਉਪਵੀਤ/ਨੀਵੀਤ/ਅਪਸਵ੍ਯ/ਸਵ੍ਯ) ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਦੇ ਕੇ ਸੂਰ੍ਯ-ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮਾਧਵ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਵੈਦਿਕ, ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਮਾ-ਭੇਦ, ਨਿਆਸ, ਕਲਸ਼-ਸੰਸਕਾਰ, ਉਪਚਾਰ, ਹੋਮ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਉਦਵਾਸ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰੂਪਵਤੀ/ਧਰਮਵਤੀ ਨਾਮਕ ਪੂਰਵ ਗਣਿਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਨਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਸ਼ਯਾ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਦੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਉੱਚ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ-ਮੁਖੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਿਤ ਉਪਾਸਨਾ ਭਕਤੀ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਣਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।