Adhyaya 89

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਮਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਸਦਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਮਹਰਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁਖ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਸਮਝਾ ਕੇ ‘ਯੋਗ੍ਯ ਪੁੱਤਰ’ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਸੱਚਾਈ, ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ, ਦਾਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਭਕਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਰਮ-ਨਿਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਲੋਭ, ਦਾਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਉਪੇਖਾ, ਅਤੇ ਕਠਿਨਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦਾ ਸੁਖ, ਪਤਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਕੁਲ-ਵ੍ਰਿਧੀ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ (ਪ੍ਰਸਾਦ) ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।