Adhyaya 83

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ‘ਭਾਵ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਮਾਰਗ’ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਨਿੱਤ ਲੀਲਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਕੋਲ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਇਸ ਭੇਦ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਰਹੱਸ ਕਹਿ ਕੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਰਾਧਾ ਦੀ ਦਿਨਚਰਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਜਾਗਣਾ, ਸਿੰਗਾਰ, ਭੋਜਨ, ਗਊ-ਚਰਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ, ਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ, ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ, ਖੇਡਾਂ (ਪਾਸੇ), ਹਾਸ-ਪਰਿਹਾਸ, ਆਲਿੰਗਨ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਜ ਵਾਪਸੀ, ਸਾਂਝ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਮਿਲਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ। ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਾਧਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਨੂੰ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੇਵਕ-ਪਛਾਣ ਧਾਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮ-ਮੁਹੂਰਤ ਤੋਂ ਅੰਤਰਿਕ ਤੇ ਬਾਹ੍ਯ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਣਨ-ਪਾਠ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰੰਪਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ → ਰੁਦ੍ਰ → ਨਾਰਦ → ਅੱਗੇ ਵਕਤਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।