
Agastya’s Instruction to Raghunātha (Rāma): Sin, Remorse, and the Aśvamedha Remedy
ਸ਼ੇਸ਼–ਵਾਤਸ੍ਯਾਯਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ-ਫਰੇਮ ਵਿਚ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਉਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਹਨ। ਕੁੰਭਜਨਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਕਾਮ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਭੁੱਲ ਅਤੇ ਪੂਜਨੀਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰੋਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਰਕ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰੰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਲ ਜੜ੍ਹ ਦੱਸ ਕੇ ਧਰਮ-ਤੱਤਵ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਅਗਸਤ੍ਯ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰੀ ਕਾਰਜ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਚਿਪਕੇਗਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਰਾਮ ਇਰਾਦਤਨ ਅਤੇ ਅਨਿਚ্ছਤ ਪਾਪ ਵਿਚ ਭੇਦ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ (ਵਾਜਿਮੇਧ) ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ, ਮਨੁ, ਸਗਰ, ਮਰੁੱਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸੌ ਯਜ੍ਞਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ—ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਨਰੁੱਥਾਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
Verse 1
शेष उवाच । वात्स्यायनमुनिश्रेष्ठ कथा पापप्रणाशिनी । ब्रह्मण्यदेवदेवस्य सर्वधर्मैकरक्षितुः
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਕਤਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਧਰਮ ਦੇ ਏਕਮਾਤ੍ਰ ਸੰਰਕਸ਼ਕ ਬਾਰੇ ਹੈ।
Verse 2
राजानं मूर्च्छितं दृष्ट्वा कुंभजन्मा तपोनिधिः । शनैःशनैः करेणाशु पस्पर्शाश्रु जगाद च
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਘੜੇ-ਜਨਮਾ ਤਪੋਨਿਧਿ ਮੁਨੀ ਨੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ; ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
Verse 3
भो रामाश्वसिहि क्षिप्रं किमर्थमवसीदसि । भवान्दैत्यकुलच्छेत्ता महाविष्णुः सनातनः
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੁਰੰਤ ਧੀਰਜ ਧਾਰ; ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਵਿਸਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਦੈਤ੍ਯ ਕੁਲ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਸਨਾਤਨ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਹੈਂ।
Verse 4
भूतं भव्यं भवच्चैव जगत्स्थास्नु चरिष्णु च । त्वदृते नास्ति संचारी किमर्थमिह मूर्च्छितः
ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ—ਇਹ ਜਗਤ ਵੀ, ਅਚਲ ਤੇ ਚਲਾਇਮਾਨ—ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਮੂਰਛਿਤ ਪਿਆ ਹੈਂ?
Verse 5
श्रुत्वा वाक्यं महाराजः कुंभजन्मसमीरितम् । उत्तस्थौ विगलन्नेत्र बाष्पपूरितसन्मुखः
ਕੁੰਭਜਨਮਾ ਦੇ ਉਚਾਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਨੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਸੂ ਵਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਖ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।
Verse 6
उवाच दीनदीनं च विस्पष्टाक्षरविस्तरम् । त्रपाभर नमन्मूर्तिर्ब्रह्मद्रोहपराङ्मुखः
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰ ਤੇ ਕਰੁਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲਾ, ਅੱਖਰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ; ਲੱਜਾ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦੇਹ ਝੁਕੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ (ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨਾਲ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁੜ ਗਿਆ।
Verse 7
श्रीराम उवाच । अहो मे पश्यता ज्ञानं विमूढस्य दुरात्मनः । यद्ब्राह्मणकुले रूढं हतवान्कामलोलुपः
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾਏ! ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ—ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਦੁਰਾਤਮਾ—ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਇਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਬੈਠਾ।
Verse 8
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे रघनाथस्यागस्त्योपदेशोनामाष्टमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਤਸਿਆਯਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ 'ਅਗਸਤਿ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼' ਨਾਮਕ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 9
इक्ष्वाकूणां कुले जातु ब्राह्मणो न दुरुक्तिभाक् । ईदृशं कुर्वता कर्म मयैतत्सुकलंकितम्
ਇਛਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਠੋਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦਾਗ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
Verse 10
ये ब्राह्मणास्तु पूजार्हा दानसम्मानभोजनैः । ते मया निहता विप्राः शरसंघातसंहितैः
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਦਾਨ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਪੂਜਨੀਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 11
कांल्लोकान्नु गमिष्यामि कुंभीपाकोऽपि दुःसहः । न तादृशं तीर्थमस्ति यन्मां पावयितुं क्षमम्
ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵੀ ਅਸਹਿ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ।
Verse 12
न यज्ञो न तपो दानं न वा चैव व्रतादिकम् । यत्तु वै ब्राह्मणद्रोग्धुर्ममपावनतारकम्
ਨਾ ਯੱਗ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ, ਨਾ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਰਤ ਆਦਿ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦੋਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
Verse 13
यैः कोपितं ब्रह्मकुलं नरैर्निरयगामिभिः । ते नरा बहुशो दुःखं भोक्ष्यंति निरयं गताः
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਰਕਗਾਮੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣਗੇ।
Verse 14
वेदा मूलं तु धर्माणां वर्णाश्रमविवेकिनाम् । तन्मूलं ब्राह्मणकुलं सर्ववेदैकशाखिनः
ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੇਦ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਦਿਕ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਹੈ—ਜੋ ਵੇਦ ਦੀ ਇਕ ਹੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਹਨ।
Verse 15
मूलच्छेत्तुर्ममौद्धत्यात्को लोकोनु भविष्यति । किमद्यकरणीयं वै येन मे हि शिवं भवेत्
ਮੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮੂਲ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਲੋਕ ਹੋਵੇਗਾ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਕਿਰਪਾ ਰੂਪ ਮੰਗਲ ਉਤਰ ਆਵੇ?
Verse 16
शेष उवाच । विलपंतं भृशं रामं राजेंद्रं रघुपुंगवम् । मायामनुष्यवपुषं कुंभजन्माब्रवीद्वचः
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਘੜੇ-ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
Verse 17
अगस्त्य उवाच । मा विषादं महाधीर कुरु राजन्महामते । न ते ब्राह्मणहत्या स्याद्दुष्टानां नाशमिच्छतः
ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਧੀਰ, ਹੇ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਸਾਦ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ।
Verse 18
त्वं पुराणः पुमान्साक्षादीश्वरः प्रकृतेः परः । कर्ता हर्ताऽविता साक्षी निर्गुणः स्वेच्छया गुणी
ਤੂੰ ਹੀ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਤੂੰ ਕਰਤਾ, ਸੰਹਾਰਕ, ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈਂ; ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗੁਣਵਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
Verse 19
सुरापो ब्रह्महत्याकृत्स्वर्णस्तेयी महाघकृत् । सर्वे त्वन्नामवादेन पूताः शीघ्रं भवंति हि
ਮਦਿਰਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਪੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਛੇਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 20
इयं देवी जनकजा महाविद्या महामते । यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्ता यास्यंति सद्गतिम्
ਇਹ ਦੇਵੀ—ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ—ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਮਹਾਵਿਦਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤ ਜਨ ਸਦਗਤੀ, ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 21
रावणोऽपि न वै दैत्यो वैकुंठे तव सेवकः । ऋषीणां शापतोऽवाप्तो दैत्यत्वं दनुजांतक
ਰਾਵਣ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਦਨੁਜਾਂਤਕ, ਉਸਨੇ ਦੈਤਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
Verse 22
तस्यानुग्रहकर्ता त्वं न तु हंता द्विजन्मनः । एवं संचिंत्य मा भूयो निजं शोचितुमर्हसि
ਤੂੰ ਉਸ ਦਵਿਜ ਦਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੰਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਫਿਰ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 23
इति श्रुत्वा ततो वाक्यं रामः परपुरंजयः । उवाच मधुरं वाक्यं गद्गदस्वरभाषितम्
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ—ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ—ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲੇ; ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰ ਆਇਆ ਸੀ।
Verse 24
श्रीराम उवाच । पातकं द्विविधं प्रोक्तं ज्ञाताज्ञातविभेदतः । ज्ञातं यद्बुद्धिपूर्वं हि अज्ञातं तद्विवर्जितम्
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਾਪ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੇ। ਜੋ ਬੁੱਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਉਹ ‘ਜਾਣਿਆ’; ਜੋ ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਵੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
Verse 25
बुद्धिपूर्वं कृतं कर्म भोगेनैव विनश्यति । नश्येदनुशयादन्यदिदं शास्त्रविनिश्चितम्
ਬੁੱਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਭੋਗ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੋਰ ਇਕ ਕਰਮ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚਿਤ ਮਤ ਹੈ।
Verse 26
कुर्वतो बुद्धिपूर्वं मे ब्रह्महत्यां सुनिंदिताम् । न मे दुःखापनोदाय साधुवादः सुसंमतः
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬੁੱਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਜਿਹਾ ਅਤਿ ਨਿੰਦਿਤ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।
Verse 27
प्रब्रूहि तादृशं मह्यं यादृशं पापदाहकम् । व्रतं दानं मखं किंचित्तीर्थमाराधनं महत्
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ ਜੋ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦੇਵੇ—ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਯਜ੍ਞ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ।
Verse 28
येन मे विमला कीर्तिर्लोकान्वै पावयिष्यति । पापाचाराप्तकालुष्यान्ब्रह्महत्याहतप्रभान्
ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਕੀਰਤੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇਗੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋ ਪਾਪਾਚਾਰ ਨਾਲ ਮੈਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
Verse 29
शेष उवाच । इत्युक्तवंतं तं रामं जगाद स तपोनिधिः । सुरासुरनमन्मौलि मणिनीराजितांघ्रिकम्
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ—ਉਸ ਰਾਮ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਮਣੀਆਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਅੱਗੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਦੋਵੇਂ ਨਿਵਦੇ ਹਨ।
Verse 30
शृणु राम महावीर लोकानुग्रहकारक । विप्रहत्यापनोदाय तव यद्वचनं ब्रुवे
ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ ਮਹਾਵੀਰ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਬਚਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਉਚਾਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Verse 31
सर्वं स पापं तरति योऽश्वमेधं यजेत वै । तस्मात्त्वं यज विश्वात्मन्वाजिमेधेन शोभिना
ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤਮਾ, ਤੂੰ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਵਾਜਿਮੇਧ (ਅਸ਼ਵ-ਯਜ੍ਞ) ਕਰ।
Verse 32
सप्ततंतुर्महीभर्त्रा त्वया साध्यो मनीषिणा । महासमृद्धियुक्तेन महाबलसुशालिना
ਹੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਮਹਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਹਾਬਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ—ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਰਤਾ (ਰਾਜਾ) ਲਈ ‘ਸੱਤ-ਤੰਤੂ’ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।
Verse 33
स वाजिमेधो विप्राणां हत्यायाः पापनोदनः । कृतवान्यं महाराजो दिलीपस्तव पूर्वजः
ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਿਲੀਪ—ਤੇਰਾ ਪੂਰਵਜ—ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Verse 34
शतक्रतुः शतं कृत्वा क्रतूनां पुरुषर्षभः । पदमापामरावत्यां देवदैत्यसुसेवितम्
ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਸਮਾਨ, ਸੌ ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਕੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।
Verse 35
मनुश्च सगरो राजा मरुत्तो नहुषात्मजः । एते ते पूर्वजाः सर्वे यज्ञं कृत्वा पदं गताः
ਮਨੁ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ; ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
Verse 36
तस्मात्त्वं कुरु राजेंद्र समर्थोऽसि समंततः । भ्रातरो लोकपालाभा वर्तंते तव भावुकाः
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਕਰਮ ਕਰ—ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮਰਥ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀਭਾਵ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ।
Verse 37
इत्युक्तमाकर्ण्य मुनेः स भाग्यवान् रघूत्तमो ब्राह्मणघातभीतः । पप्रच्छ यागे सुमतिं चिकीर्षन्विधिं पुरावित्परिगीयमानः
ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੂਮਤੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।