Adhyaya 7

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथोग्रं स तपो दैत्यो दशवर्षसहस्रकम् । चकार भानुमक्ष्णा च पश्यन्नूर्ध्वपदे स्थितः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 2

कुंभकर्णोऽपि कृतवांस्तपः परमदुश्चरम् । विभीषणस्तु धर्मात्मा चचार परमं तपः

ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੇ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਪਰਮ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਪ ਅਭਿਆਸਿਆ।

Verse 3

तदा प्रसन्नो भगवान्देवदेवः प्रजापतिः । देवदानवयक्षादि मुकुटैः परिसेवितः

ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਦੇਵਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਸੇਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 4

ददौ राज्यं च सुमहद्भुवनत्रयभास्वरम् । वपुश्च कृतवान्रम्यं देवदानवसेवितम्

ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਭੇਟ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਰਚਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵ ਤੇ ਦਾਨਵ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 5

तदा संतापितो भ्राता धनदो धर्मबुद्धिमान् । विमानं तु ततो नीतं लंका च नगरी हठात्

ਤਦ ਧਰਮਬੁੱਧੀ ਧਨਦ—ਭਰਾ—ਅਤਿ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਵਿਮਾਨ ਛੀਨ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਹਠ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 6

भुवनं तापितं सर्वं देवाश्चैव दिवो गताः । हतवान्ब्राह्मणकुलं मुनीनां मूलकृंतनः

ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਭੁਵਨ ਤਪਾ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵਤਾ ਭੱਜ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ—ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ।

Verse 7

तदातिदुःखिता देवाः सेंद्रा ब्रह्माणमाययुः । स्तुतिं चक्रुर्महात्मानो दंडवत्प्रणतिं गताः

ਤਦੋਂ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਨਿਵੇ।

Verse 8

ते तुष्टुवुः सुराः सर्वे वाग्भिरर्थ्याभिरादृताः । ततः प्रसन्नो भगवान्किंकरोमीति चाब्रवीत्

ਸਾਰੇ ਸੁਰਗਣ ਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 9

ततो निवेदयांचक्रुर्ब्रह्मणे विबुधाः पुरः । दशग्रीवाच्च संकष्टं तथा निजपराभवम्

ਫਿਰ ਵਿਬੁਧਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਗਾਥਾ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੀ।

Verse 10

क्षणं ध्यात्वा ययौ ब्रह्मा कैलासं त्रिदशैः सह । तस्य शैलस्य पार्श्वे तु वैचित्र्येण समाकुलाः

ਇੱਕ ਪਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨੇੜੇ ਅਨੇਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ।

Verse 11

स्थिताः संतुष्टुवुर्देवाः शंभुं शक्रपुरोगमाः । नमो भवाय शर्वाय नीलग्रीवाय ते नमः

ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਦੇਵਤਾ—ਇੰਦਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ—ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: “ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਨੀਲਕੰਠ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”

Verse 12

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय बहुरूपाय ते नमः । इति सर्वमुखेनोक्तां वाणीमाकर्ण्य शंकरः

ਹੇ ਸਥੂਲ-ਸਰੂਪ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸੂਖਮ-ਸਰੂਪ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਬਹੁ-ਰੂਪੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਵਾਣੀ ‘ਹਰ ਮੂੰਹ ਤੋਂ’ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) …

Verse 13

प्रोवाच नंदिनं देवा नानयेति ममांतिकम् । एतस्मिन्नंतरे देवा आहूता नंदिना च ते

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨੰਦਿਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਓ।” ਇਸੀ ਵਿਚਕਾਰ ਨੰਦਿਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।

Verse 14

प्रविश्यांतःपुरे देवा ददृशुर्विस्मितेक्षणाः । ब्रह्मागत्य ददर्शाथ शंकरं लोकशंकरम्

ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸਮਿਤ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ (ਉਸ ਨੂੰ) ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 15

गणकोटिसहस्रैस्तु सेवितं मोदशालिभिः । नग्नैर्विरूपैः कुटिलैर्धूसरैर्विकटैस्तथा

ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਸਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮੂਹ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਆਨੰਦ-ਉਤਸਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ—ਨੰਗੇ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵੀ।

Verse 16

प्रणिपत्याग्रतः स्थित्वा सह देवैः पितामहः । उवाच देवदेवेशं पश्यावस्थां दिवौकसाम्

ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸੁਰਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵੇਖੋ।”

Verse 17

कृपां कुरु महादेव शरणागतवत्सल । दुष्टदैत्यवधार्थं त्वं समुद्योगं विधेहि भोः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰੋ।

Verse 18

सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा दैन्यशोकसमन्वितम् । त्रिदशैः सहितैः सर्वैराजगाम हरेः पदम्

ਉਹ ਵੀ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦੈਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 19

तुष्टुवुर्मुनयः सर्वे ससुरोरगकिन्नराः । जय माधव देवेश जय भक्तजनार्तिहन्

ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: “ਜੈ ਹੋ ਮਾਧਵ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਜੈ ਹੋ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਣ ਵਾਲੇ!”

Verse 20

विलोकय महादेव लोकयस्व स्वसेवकान् । इत्युच्चैर्जगदुः सर्वे देवाः शर्वपुरोगमाः

“ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਨਿਹਾਰੋ—ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰੋ!” ਇਉਂ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ।

Verse 21

इत्युक्तमाकर्ण्य सुराधिनाथो दृष्ट्वा सुरार्तिं परिचिंत्य विष्णुः । जगाद देवाञ्जलदोच्चया गिरा दुःखं तु तेषां प्रशमं नयन्निव

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਵਰਖਾ-ਮੇਘਾਂ ਦੇ ਘਣੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਵਰਗੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ।

Verse 22

भो ब्रह्मशर्वेंद्र पुरोगमामराः शृण्वंतु वाचं भवतां हितेरताम् । जाने दशग्रीवकृतं भयं वस्तन्नाशयाम्यद्य कृतावतारः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਮਰੋ! ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਕਹੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ (ਰਾਵਣ) ਵੱਲੋਂ ਉਠਿਆ ਜੋ ਭਯ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 23

पुरी त्वयोध्या रविवंशजातैर्नृपैर्महादानमखादिसत्क्रियैः । प्रपालिता भूतलमंडनीया विराजते राजतभूमिभागैः

ਇਹ ਅਯੋਧਿਆ ਪੁਰੀ, ਸੂਰਜ-ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੀ ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ, ਮਹਾਦਾਨ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਮਖ ਆਦਿ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਭੂ-ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ।

Verse 24

तस्यां दशरथो राजा निरपत्यः श्रियान्वितः । पालयत्यधुना राज्यं दिक्चक्रजयवान्विभुः

ਉਥੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ, ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੱਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅੱਜ ਰਾਜ ਪਾਲਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਭੂ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਬਲੀ ਸਮਰਾਟ ਹੈ।

Verse 25

स तु वंद्यादृष्यशृंगात्प्रार्थितात्पुत्रकाम्यया । पुत्रेष्ट्यां विधिना यज्वा महाबलसमन्वितः

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਵੰਦਨੀਯ ਰਿਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਮੁਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਤਰ-ਕਾਮਨਾ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰੈਸ਼ਟੀ ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਕੇ ਯਜਮਾਨ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਨਾਲ ਸਮਨਵਿਤ ਸੀ।

Verse 26

ततोऽहं प्रार्थितः पूर्वं तपसा तेन भोः सुराः । पत्नीषु तिसृषु प्रीत्या चतुर्धापि भवत्कृते

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮਵਸ਼ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 27

राम लक्ष्मण शत्रुघ्न भरताख्या समन्वितः । कर्तास्मि रावणोद्धारं समूल बलवाहनम्

ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨਾਮਕ ਸਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਮੂਲ ਉੱਧਾਰ ਕਰਾਂਗਾ—ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ।

Verse 28

भवंतोऽपि स्वकैरंशैरवतीर्य चरंत्विह । ऋक्षवानररूपेण सर्वत्र पृथिवीतले

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਉਤਰੋ; ਅਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀਤਲ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਚਰੋ।

Verse 29

इत्युक्त्वा विररामाशु नभसीरितवाङ्मुने । देवाः श्रुत्वा महद्वाक्यं सर्वे संहृष्टमानसाः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਵਾਣੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁਨੀ ਤੁਰੰਤ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਵਾਕ੍ਯ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮਨੋਂ-ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 30

ते चक्रुर्गदितं यादृग्देवदेवेन धीमता । स्वैःस्वैरंशैर्मही पूर्णा ऋक्षवानररूपिभिः

ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇਵਦੇਵ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 31

योऽसौ विष्णुर्महादेवो देवानां दुःखनाशकः । सत्वमेव महाराज भगवान्कृतविग्रहः

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਹੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹੈਂ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 32

भरतोऽयं लक्ष्मणश्च शत्रुघ्नश्च महामते । तावकांशाद्दशग्रीवो जनितश्च सुरार्द्दनः

ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਇਹ ਭਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਵੀ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਦਸਗ੍ਰੀਵ (ਰਾਵਣ), ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ, ਵੀ ਜਨਮਿਆ।

Verse 33

पूर्ववैरानुबंधेन जानकीं हृतवान्पुनः । स त्वया निहतो दैत्यो ब्रह्मराक्षसजातिमान्

ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਗੰਢ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਜਾਤਿ ਦਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

पुलस्त्यपुत्रो दैत्येंद्र सर्वलोकैककंटकः । पातितः पृथिवी सर्वा सुखमापमहेश्वर

ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਕਾਂਟਾ, ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।

Verse 35

ब्राह्मणानां सुखं त्वद्य मुनीनां तापसं बलम् । शिवानि सर्वतीर्थानि सर्वे यज्ञाः सुसंहिताः

ਅੱਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਹੈ, ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਬਲ ਹੈ। ਸਭ ਤੀਰਥ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਯਜ੍ਞ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 36

त्वयि राज्ञि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । सुखं प्रपेदे विश्वात्मञ्जगद्योने नरोत्तम

ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤਮਾ, ਹੇ ਜਗਤ-ਯੋਨੀ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ! ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 37

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ । उत्पत्तिश्च विपत्तिश्च मया मत्यनुसारतः

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ—ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਪੱਤੀ ਵੀ।

Verse 38

इत्थं निशम्य दितिजेंद्र कुलानुकारिवार्तां महापुरुष ईश्वरईशिता च । संरुद्धबाष्पगलदश्रुमुखारविंदो भूमौ पपात सदसि प्रथितप्रभावः

ਇਉਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਈ ਵਾਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਈਸ਼ਤਾ—ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਤੇ ਰੁਕੀਆਂ ਹਿਚਕੀਆਂ ਅਤੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਸੂ ਛਾ ਗਏ; ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।