Adhyaya 62

ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਾਰੁਤੀ (ਹਨੁਮਾਨ) ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਾਮ-ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਚੁਣੌਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਚਯ ਬਾਰੇ ਤਿੱਖਾ ਸੰਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਵ ਦੀ ਅਖੁੱਟ ਬਾਣ-ਵਰਖਾ ‘ਪਿੰਜਰਾ’ ਬਣ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਅਨੇਕ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਦਾ ਅਤੇ ਰਥ ਨੂੰ ਅਸਮਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਰਥ, ਵਿਮਲ, ਵੀਰਮਣੀ, ਸੁਮਦ, ਰਿਪੁਤਾਪ ਆਦਿ ਸਹਾਇਕ ਰਾਜੇ ਅਨਿਆਯੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਵ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲਵ ਦੇ ਦਸ-ਦਸ ਬਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਗਰਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਲਵ ਕੁਸ਼ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਲ-ਸਮਾਨ ਬਾਣ ਨਾਲ ਆਘਾਤਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸ਼ਿਖਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਲੀ ਗਤੀ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।