Adhyaya 61
The Fall (Feigning/Collapse) of Hanumān
ਰਾਮ-ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਜ್ಞ ਦਾ ਘੋੜਾ ਕਿਸ ਨੇ ਫੜਿਆ। ਉਹ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ-ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਅਨੁਚਿਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਵ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਸੈਨਾ-ਸੰਘ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਰੀ ਬਾਣ-ਵਰਖਾ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁ-ਵਲਯੂਹ (ਘੇਰਾਬੰਦੀ) ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਲ ਲਵ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਵ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧ ਲਈ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਲਵ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਰਥ ਚੂਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ (ਮਾਰੁਤੀ) ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਵ ਦੇ ਬਾਣ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਾਨ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਰਛਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਉਪਸੰਹਾਰ “ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਪਤਨ” ਨਾਮਕ ਕੋਲੋਫ਼ਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.