Adhyaya 60

ਸ਼ੇਸ਼–ਵਾਤਸ੍ਯਾਯਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ-ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਾਲਕ ਲਵ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਘੋੜਾ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਟਕਰਾਅ ਹੋਰ ਭੜਕ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਕਮਾਂਡਰ ਕਾਲਾ-ਜਿਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਾ-ਜਿਤ ਲਵ ਕੋਲ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਾਲਕ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਅਤੇ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਲਵ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਹਥਿਆਰ ਤੋੜਦਾ, ਸਵਾਰੀਆਂ ਅਸਹਾਇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ-ਜਿਤ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਾਂਡਰ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਲਾਇਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਕਾਲ-ਜਿਤ’ ਜਿਹਾ ਜੇਤੂ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਬਾਲਕ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।