Adhyaya 58
Janaki’s Vision of the Ganga (Gaṅgā-Darśana and the Prelude to Abandonment)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ) ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਧੋਬੀ ਆਦਿ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਅਪਵਾਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਹਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਰਵ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਵੀ ਨਿਰਮਲ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਰਾਮ ਲੋਕ-ਅਪਵਾਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਯਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਆਵੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਗਿਆ ਪਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤਪਸਵਿਨੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦੋਹਰੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਥ ਚਲਣ ਸਮੇਂ ਅਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਅੱਖ ਫੜਕਣਾ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲਣਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਜਾਹਨਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਤੀਤ-ਪਾਰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵੱਲ ਉਤਰਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਤੇ ਵਨ-ਨਿਰਵਾਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਕਥਾ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.