Adhyaya 54

ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੌਰਾਨ ਜਾਨਕੀ-ਨੰਦਨ ਲਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਸਮਿਧਾ ਲਿਆਉਣ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਵਰਨ ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼੍ਰਮ-ਵਾਸੀ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੇ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ; ਲਵ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰ੍ਯਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਰਸਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਲਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸੇਵਕ ਘੋੜਾ ਛੁਡਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲਵ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਅਗਲਾ ਟਕਰਾਅ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ, ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਯੁਵਾ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਪਰਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।