Adhyaya 50

ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਮਾਚਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਦੂਤ-ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਬਲ ਅਸਫਲ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਕਾਰਜ ਸਿਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਵਾਲ਼ੀ-ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ/ਹਰੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਨੇੜਲੇ ਨਗਰ ਕੁੰਡਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਰਮੀ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸੁਰਥ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਸੁਰਥ ਦੇ ਅਤਿਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਗਿਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਧਰਮਿਕ ਸਮਰਪਣ ਤੇ ਘੋੜਾ ਲੌਟਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਨਿਸਕਰਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ-ਸ਼ਰਣਾਗਤੀ ਹੀ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਹਾਰਿਕ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।