Adhyaya 44

ਸ਼ੇਸ਼ (ਅਨੰਤ) ਵਾਤਸ੍ਯਾਯਨ ਨੂੰ ਰਾਮਾਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਰੁਦ੍ਰ/ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਮੁਖ਼ਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਖਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਟੱਕਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਪੱਥਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਭਾਲਾ, ਗਦਾ ਆਦਿ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ ਹਰ ਵਾਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਹਰਿ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਲ ਮੁਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਨੁਮਾਨ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪੁਨਰਜੀਵਨ ਹੋਵੇ—ਪੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਸਮੇਤ—ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਦ੍ਰੋਣਗਿਰੀ ਤੋਂ ਜੀਵਨ-ਦਾਇਨੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਪਰਬਤ ਸਮੇਤ ਉੱਡਦਾ ਹੈ, ਪਰਬਤ ਦੇ ਦੇਵ-ਰਖਵਾਲੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਹਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ—ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਉਪਾਯ।