Adhyaya 41

ਰਾਮ-ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਯੋਧੇ ਵੀਰਮਣੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਰਥ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੋਰ ਕੋਲਾਹਲ ਮਚਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰੁਕਮਾਂਗਦ ਮਣੀ-ਮੁਕਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਪੱਖ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਸਿੱਧੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਘਾਵਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਪਣੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਰੁਕਮਾਂਗਦ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਧਵਜ ਨੂੰ ਵਿਧਵੰਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬੇਧ ਕੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਰਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਧੱਕ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਖ਼ਮੀ ਯੋਧਾ ਝੁਲਸ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵੀਰਮਣੀ ਧਰਤੀ ਕੰਬਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਣ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਟੁੱਟਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ।