Adhyaya 35

ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਘੋੜਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲਿਨ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਨਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਪਵਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸ਼-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਨਾਲ ਉਹ ਵਨਵਾਸੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਆਰਣ੍ਯਕ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਰਣ੍ਯਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਨ-ਸਾਮਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਯਜ್ಞ ਸੀਮਿਤ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰਿ/ਰਾਮ ਦੀ ਭਕਤੀ ਅਖੰਡ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੋਮਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤਰੰਗ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਹੋਵੇ। ਲੋਮਸ਼ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ-ਸੰਰਖਿਤ ਤੱਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—ਰਾਮ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵ ਹਨ; ਰਾਮ-ਸਮਰਨ, ਜਪ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵ੍ਰਤ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਯਜ್ಞ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਸਨਾਸੀਨ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਧਿਆਨ-ਵਰਨਨ ਸਾਧਨਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।