Adhyaya 3

Verse 1

शेष उवाच । दृष्ट्वा रामो राजधानीं निजलोकनिवासिनीम् । जहर्ष मतिमान्वीरश्चिरदर्शनलालसः

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣੀ ਸੀ—ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵੀਰ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਲਾਲਾਇਤ ਸੀ।

Verse 2

भरतोऽपि स्वकं मित्रं सुमुखं नगरं प्रति । प्रेषयामास सचिवं नगरोत्सवसिद्धये

ਭਰਤ ਨੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਸੁਮੁਖ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ, ਨਗਰ-ਉਤਸਵ ਦੀ ਸਫਲ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਸਚਿਵ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

भरत उवाच । कुर्वंतु लोकास्त्वरितं रघुनाथागमोत्सवम् । मंदिरे मंदिरे रम्यं कृतकौतुकचित्रकम्

ਭਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਲੋਕ ਤੁਰੰਤ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣ। ਹਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੋਭਾ-ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਿੱਤਰ-ਕੌਤਕ ਹੋਣ।

Verse 4

विपांसुका राजमार्गाश्चंदनद्रवसिंचिताः । प्रसूनभरसंकॢप्ता हृष्टपुष्टजनावृताः

ਰਾਜਮਾਰਗ ਧੂੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਚੰਦਨ ਦੇ ਦ੍ਰਵ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ-ਖਿੜਦੇ, ਪੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।

Verse 5

विचित्रवर्णध्वजभा चित्रिताखिलस्वांगणाः । मेघागमे धनुरिव पश्यंत्वेव वलीमुखाः

ਵਾਨਰ-ਮੁਖੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਣ: ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਧਵਜਾਂ ਵਰਗੀ ਛਟਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ—ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਆਉਣ ਤੇ ਧਨੁੱਖੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।

Verse 6

प्रतिगेहं तु लोकानां कारयंत्वगरूक्षणम् । यद्धूमं वीक्ष्य शिखिनो नृत्यं कुर्वंतु लीलया

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਗਰੂ ਦੀ ਧੂਪ ਜਲਾਈ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਧੂੰਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਰ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਨਾਚ ਕਰਨ।

Verse 7

हस्तिनो मम शैलाभानाधोरणसुयंत्रितान् । विचित्रयंतु बहुशो गैरिकाद्युपधातुभिः

ਮੇਰੇ ਹਾਥੀ—ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਮਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ—ਗੈਰਿਕ ਆਦਿ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਧਾਤੂ-ਚੂਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰੰਵਾਰ ਵਿਭਿੰਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਏ ਜਾਣ।

Verse 8

वाजिनश्चित्रिता भूयः सुशोभंतु मनोजवाः । यद्वेगवीक्षणादेव गर्वं त्यजति स्वर्हयः

ਉਹ ਮਨੋਵੇਗੀ ਘੋੜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਚਿੱਤਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਸੁਰਲੋਕ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

Verse 9

कन्याः सहस्रशो रम्याः सर्वाभरणभूषिताः । गजोपरि समारूढा मुक्ताभिर्विकिरंतु च

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਸਭ ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛਿੜਕਣ।

Verse 10

ब्राह्मण्यः पात्रहस्ताश्च दूर्वाहारिद्रसंयुताः । सुवासिन्यो महाराजं रामं नीराजयंतु ताः

ਉਹ ਸੁਹਾਗਣਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਲਈ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਕਰਨ।

Verse 11

कौसल्यापुत्रसंयोगसंदेश विधुरा सती । हर्षं प्राप्नोतु सुकृशा तदीक्षणसुलालसा

ਕੌਸਲਿਆ-ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਜੋ ਸਤੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵਿਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਕ੍ਰਸ਼ਾ—ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀ—ਅਤਿ ਹರ್ಷ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 12

इत्येवमादिरचनाः पुरशोभाविधायिकाः । करोतु जनता हृष्टा रामस्यागमनं प्रति

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਆਦਿ ਬੰਦੋਬਸਤ, ਜੋ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਨਤਾ ਰਾਮ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਕਰੇ।

Verse 13

शेष उवाच । इति श्रुत्वा ततो वाक्यं सुमुखो मंत्रवित्तमः । प्रययौ नगरीं कर्तुं कृतकौतुकतोरणाम्

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਮੁਖ, ਕੌਤੁਕ-ਤੋਰਣਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਲ-ਦੁਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 14

गत्वाथ नगरीं तां वै मंत्री तु सुमुखाभिधः । ख्यापयामास लोकानां रामागममहोत्सवम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੁਮੁਖ ਨਾਮਕ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 15

लोकाः श्रुत्वा पुरीं प्राप्तं रघुनाथं सुहर्षिताः । पूर्वं तदीय विरहत्यक्तभोगसुखादयः

ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਘੁਨਾਥ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਭੋਗ-ਸੁਖ ਆਦਿ ਤਿਆਗ ਬੈਠੇ ਸਨ।

Verse 16

ब्राह्मणा वेदसंपन्नाः पवित्रा दर्भपाणयः । धौतोत्तरीयवलिता जग्मुः श्रीरघुनायकम्

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਵਨ ਦਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਧੋਏ ਹੋਏ ਉੱਤਰੀਏ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਘੁਨਾਇਕ (ਰਾਮ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲੇ।

Verse 17

क्षत्रिया ये शूरतमा धनुर्बाणधरा वराः । संग्रामे बहुशो वीरा जेतारो ययुरप्यमुम्

ਉਹ ਖੱਤਰੀ ਜੋ ਪਰਮ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ—ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਯੋਧੇ—ਜੋ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਲੜ ਕੇ ਜੇਤੂ ਰਹੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 18

वैश्या धनसमृद्धाश्च मुद्राशोभितपाणयः । शुभ्रवस्त्रपरीधाना अभिजग्मुर्नरेश्वरम्

ਧਨ-ਸੰਪੱਤਾ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵੈਸ਼੍ਯ, ਮੁਦਰਾ-ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 19

शूद्रा द्विजेषु ये भक्ताः स्वीयाचारसुनिष्ठिताः । वेदाचाररता ये वै तेऽपिजग्मुः पुरीपतिम्

ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀ ਜੋ ਦਵਿਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਉਚਿਤ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸਨ—ਉਹ ਵੀ ਨਗਰਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 20

ये ये वृत्तिकरा लोकाः स्वे स्वे कर्मण्यधिष्ठिताः । स्वकं वस्तु समादाय ययुः श्रीरामभूपतिम्

ਜੋ ਜੋ ਲੋਕ ਜੀਵਿਕਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭੂਪਤੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 21

इत्थं भूपतिसंदेशात्प्रमोदाप्लवसंयुताः । नाना कौतुकसंयुक्ता आजग्मुर्मनुजेश्वरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਮੋਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਕੌਤੁਕਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁਜ-ਇਸ਼ਵਰ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 22

शेष उवाच । रघुनाथोऽपि सकलैर्दैवतैः स्वस्वयानगैः । परीतः प्रविवेशोच्चैः पुरीं रचितमोहनाम्

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਘੁਨਾਥ ਵੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ—ਉੱਚੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਰਚੀ ਹੋਈ ਮੋਹਕ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 23

प्लवंगाः प्लवनैर्युक्ता आकाशपथचारिणः । स्वस्वशोभापरीतांगाश्चानुजग्मुः पुरोत्तमम्

ਪਲਵੰਗ ਯੋਧੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਆਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।

Verse 24

पुष्पकादवरुह्याशु नरयानमथारुहत् । सीतया सहितो रामः परिवारसमावृतः

ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸੇਵਕ-ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਾਮ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢੋਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ।

Verse 25

अयोध्यां प्रविवेशाथ कृतकौतुकतोरणाम् । हृष्टपुष्टजनाकीर्णामुत्सवैः परीभूषिताम्

ਫਿਰ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਤਸਵ ਦੇ ਕੌਤੁਕ-ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੱਸਦੇ-ਖਿੜਦੇ, ਸੁਪੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹੋਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 26

वीणापणवभेर्यादिवादित्रैराहतैर्भृशम् । शोभमानः स्तूयमानः सूतमागधबंदिभिः

ਵੀਣਾ, ਪਣਵ ਅਤੇ ਭੇਰੀ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ੋਭਾਇਮਾਨ ਦਿਸਦਾ ਸੀ; ਸੂਤਾਂ, ਮਾਗਧਾਂ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 27

जय राघवरामेति जय सूर्यकुलांगद । जय दाशरथे देव जयताल्लोकनायकः

ਜੈ ਰਾਘਵ ਰਾਮ! ਜੈ ਸੂਰਜ-ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਗਦ! ਜੈ ਦਸ਼ਰਥ-ਨੰਦਨ ਦੇਵ! ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਦੀ ਸਦਾ ਜੈ ਹੋਵੇ।

Verse 28

इति शृण्वञ्छुभां वाचं पौराणां हर्षितांगिनाम् । रामदर्शनसंजात पुलकोद्भेद शोभिनाम्

ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਰਾਣ-ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਹੱਸਦੇ-ਖਿੜਦੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਮ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਠੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 29

प्रविवेश वरं मार्गं रथ्याचत्वरभूषितम् । चंदनोदकसंसिक्तं पुष्पपल्लवसंयुतम्

ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਚੌਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 30

तदा पौरांगनाः काश्चिद्गवाक्षबिलमाश्रिताः । रघुनाथस्वरूपेक्षा जातकामा अथाब्रुवन्

ਤਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਾ ਜਾਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲ ਪਈਆਂ।

Verse 31

पौरांगना ऊचुः । धन्या अभूवन्बत भिल्लकन्या वनेषु या राममुखारविंदम् । स्वलोचनेंदीवरकैरथापिबन्स्वभाग्यसंजातमहोदया इमाः

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ: ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਭੀਲ ਕੁੜੀਆਂ ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਭਾਗ੍ਯ-ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਉਠੀ ਮਹਾਨ ਸੁਭਾਗਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ।

Verse 32

धन्यं मुखं पश्यत वीरधाम्नः श्रीरामदेवस्य सरोजनेत्रम् । यद्दर्शनं धातृमुखाः सुरा अपि प्रापुर्महद्भाग्ययुता वयंत्वहो

ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਮੁਖ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੀਰ-ਤੇਜ ਦੇ ਧਾਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੀਏ; ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪਾਏ। ਅਹੋ! ਅਸੀਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਏ।

Verse 33

एतन्मुखं पश्यत चारुहासं किरीटसंशोभिनिजोत्तमांगम् । बंधूकधिक्कारलसच्छविप्रदं दंतच्छदं बिभ्रतमुच्चनासम्

ਇਸ ਮੁਖ ਨੂੰ ਵੇਖੋ—ਮੋਹਕ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਤਮ ਮਸਤਕ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਬੰਧੂਕ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਲਜਾ ਦੇਵੇ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਛਟਾ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸੁਘੜ ਨੱਕ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 34

इति गदितवतीस्ताः स्नेहभारेण रामा नलिनदलसदृक्षैर्नेत्रपातैर्निरीक्ष्य । निखिलगुरुरनूनप्रेमभारं नृलोकं जननिगृहमियेष प्रोषितांगेन हृष्टः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਸਨੇਹ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ; ਰਾਮ ਨੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਵਗੁਰੂ, ਪ੍ਰਿਯਾ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ-ਲੋਕ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਮ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।