Adhyaya 25

ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ-ਚੌਖਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਛਿੜੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੱਲ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਸੁਬਾਹੁ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦਾ ਸਮਾਚਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਮਨ ਦੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਮਨ ਦੀਆਂ ਵਾਰੰਵਾਰ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਪੱਖ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬਲ ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਸੁਬਾਹੁ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਇਕੱਠੇ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਤੁਰੰਗੀ ਸੈਨਾ—ਹਾਥੀ, ਘੁੜਸਵਾਰ, ਰਥ ਅਤੇ ਪੈਦਲ—ਧਰਤੀ ਕੰਬਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਸੁਕੇਤੁ, ਚਿਤ੍ਰਾਂਗ, ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵੀਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਦਮਨ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਸੁਬਾਹੁ ਅਟੁੱਟ ਕ੍ਰੌਂਚ-ਵਿਊਹ (ਕ੍ਰੇਨ ਆਕਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਟੱਕਰ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਸਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।