Adhyaya 21

PP.5.21 ਵਿੱਚ ਭਗਤ-ਰਾਜਾ ਰਤਨਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ-ਸਾਗਰ ਸੰਗਮ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਨੀਲ ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਤਪਸਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰੀਏ। ਰਾਜਾ ਪੰਜ ਦਿਨ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਰਿ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਇਆਵਾਨ ਹਰਿ ਤ੍ਰਿਦੰਡਿਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਰਲਭ ਮੱਧਾਹਨ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹਾਈ/ਅਗੇਤਰ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।