Adhyaya 13

Verse 1

शेष उवाच । इति वाक्यं समाकर्ण्य सुमदस्य तपोनिधेः । जगदुः कामसेनास्तं रंभाद्यप्सरसो मुदा

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਮਦ—ਤਪ ਦਾ ਨਿਧਾਨ—ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੰਭਾ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 2

त्वत्तपोभिर्वयं कांत प्राप्ताः सर्ववरांगनाः । तासां यौवनसर्वस्वं भुंक्ष्व त्यज तपःफलम्

ਹੇ ਕਾਂਤ! ਤੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅਸੀਂ—ਸਭ ਵਰਾਂਗਨਾਵਾਂ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਯੌਵਨ ਦਾ ਸਾਰ-ਸਰਵਸ੍ਵ ਭੋਗ ਕਰ, ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 3

इयं घृताची सुभगा चंपकाभशरीरभृत् । कर्पूरगंधललितं भुनक्तु त्वन्मुखामृतम्

ਇਹ ਸੁਭਾਗੀ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ—ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਚੰਪਕ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਕਪੂਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਰਸਭਰਿਆ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਤੇਰੇ ਮੁਖ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੇ।

Verse 4

एतां महाभाग सुशोभिविभ्रमां । मनोहरांगीं घनपीनसत्कुचाम् । कांतोपभुंक्ष्वाशु निजोग्रपुण्यतः । प्राप्तां पुनस्त्वं त्यज दुःखजातम्

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਇਸ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਵਿਭ੍ਰਮਾਵਤੀ, ਮਨੋਹਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਘਣ ਤੇ ਪੀਨ ਸੁੰਦਰ ਸਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ—ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਉਗ੍ਰ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ—ਤੁਰੰਤ ਭੋਗ ਕਰ; ਅਤੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 5

मामप्यनर्घ्याभरणोपशोभितां । मंदारमालापरिशोभिवक्षसम् । नानारताख्यानविचारचंचुरां । दृढं यथा स्यात्परिरंभणं कुरु

ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਲਿੰਗਨ ਕਰ—ਅਨਮੋਲ ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੰਦਾਰ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਵੱਖਸਥਲ ਵਾਲੀ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਆਲਿੰਗਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 6

पिबामृतं मामकवक्त्रनिर्गतं । विमानमारुह्य वरं मया सह । सुमेरुशृंगं बहुपुण्यसेवितं । संप्राप्य भोगं कुरु सत्तपः फलम्

ਮੇਰੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਉੱਥੇ ਭੋਗ ਕਰ—ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ।

Verse 7

तिलोत्तमा यौवनरूपशोभिता । गृह्णातु ते मूर्धनि तापवारणम् । सुचामरौ संततधारयांकितौ । गंगाप्रवाहाविव सुंदरोत्तम

ਹੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ! ਯੌਵਨ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਤਿਲੋਤਮਾ ਤੇਰੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਚਾਰ ਧਰੇ। ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਾਮਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਲਹਿਰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਵਾਂਗ ਤੈਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।

Verse 8

शृणुष्व भोः कामकथां मनोहरां । पिबामृतं देवगणादिवांछितम् । उद्यानमासाद्य च नंदनाभिधं । वरांगनाभिर्विहरं कुरु प्रभो

ਸੁਣੋ ਜੀ, ਕਾਮ ਦੀ ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਓ ਜੋ ਦੇਵਗਣ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਨਾਮਕ ਉਦਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਉੱਥੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰ।

Verse 9

इत्युक्तमाकर्ण्य महामतिर्नृपो । विचारयामास कुतो ह्युपस्थिताः । मया सुसृष्टास्तपसा सुरांगनाः । प्रत्यूह एवात्र विधेयमेष किम्

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮਤੀ ਰਾਜਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: “ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ? ਮੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ? ਕਿਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਪ੍ਰਤਿਊਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?”

Verse 10

इति चिंतातुरो राजा स्वांते संचिंतयन्सुधीः । जगाद मतिमान्वीरः सुमदो देवताङ्गनाः

ਇਉਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ, ਸੁਧੀ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਨਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵੀਰ ਰਾਜਾ ਸੁਮਦੋ ਨੇ ਦੇਵ-ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 11

यूयं तु ममचित्तस्था जगन्मातृस्वरूपकाः । मया संचिंत्यते या हि सापि त्वद्रूपिणी मता

ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹੋ, ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਰੂਪ ਹੋ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 12

इदं तुच्छं स्वर्गसुखं त्वयोक्तं सविकल्पकम् । मत्स्वामिनी मया भक्त्या सेविता दास्यते वरम्

ਤੁਹਾਡੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਤੱਛੇ ਤੇ ਸੰਦੇਹ-ਭਰੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਸਵਾਮਿਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਗੀ।

Verse 13

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । शत्रुघ्नाहिच्छत्रापुरीप्रवेशोनाम त्रयोदशोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਤਸ੍ਯਾਯਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ‘ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦਾ ਅਹਿੱਚਤ੍ਰਾਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼’ ਨਾਮਕ ਤੇਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

किं नंदनं किं तु गिरिः कनकेन सुमण्डितः । किं सुधा स्वल्पपुण्येन प्राप्या दानवदुःखदा

ਨੰਦਨ-ਉਦਿਆਨ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁਸਜਿਆ ਪਹਾੜ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਸੁਧਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਜੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ?

Verse 15

इति वाक्यं समाकर्ण्य कामस्तु विविधैः शरैः । प्राहरन्नरदेवस्य कर्तुं किंचिन्न वै प्रभुः

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਰਦੇਵ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਵਾ ਸਕਣ ਵਿੱਚ ਸਰਬਥਾ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ।

Verse 16

कटाक्षैर्नूपुरारावैः परिरंभैर्विलोकनैः । न तस्य चित्तं विभ्रांतं कर्तुं शक्ता वरांगनाः

ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਪਰਿਰੰਭਣ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀਆਂ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਡੋਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਨਾ ਹੋਈਆਂ।

Verse 17

गत्वा यथागतं शक्रं जगदुर्धीरधीर्नृपः । तच्छ्रुत्वा मघवा भीतः सेवामारभतात्मनः

ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਘਵਾ (ਇੰਦਰ) ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 18

अथ निश्चितमालोक्य पादपद्मे स्वकेंऽबिका । जितेंद्रियं महाराजं प्रत्यक्षाभूत्सुतोषिता

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਆਸਰਾ ਲਏ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।

Verse 19

पंचास्यपृष्ठललिता पाशांकुशधरावरा । धनुर्बाणधरा माता जगत्पावनपावनी

ਪੰਜ-ਮੁਖੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਲਲਿਤਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰਣਹਾਰੀ ਸ਼ੁਭਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਮਾਤਾ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਦਾ ਪਾਵਨੀ ਹੈ।

Verse 20

तां वीक्ष्य मातरं धीमान्सूर्यकोटिसमप्रभाम् । धनुर्बाणसृणीपाशान्दधानां हर्षमाप्तवान्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦੈਦੀਪ੍ਯਮਾਨ—ਜੋ ਧਨੁਸ਼, ਬਾਣ, ਕੁਹਾੜੀ ਅਤੇ ਪਾਸ ਧਾਰੇ ਹੋਈ ਸੀ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਧੀਰ ਬੁੱਧੀ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 21

शिरसा बहुशो नत्वा मातरं भक्तिभाविताम् । हसंतीं निजदेहेषु स्पृशंतीं पाणिना मुहुः

ਉਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਮਾਤਾ ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 22

तुष्टाव भक्त्युत्कलितचित्तवृत्तिर्महामतिः । गद्गदस्वरसंयुक्तः कंटकांगोपशोभितः

ਮਹਾਨ ਮਤਿ ਵਾਲੇ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਛਲਦੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ; ਗਲਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 23

जय देवि महादेवि भक्तवृंदैकसेविते । ब्रह्मरुद्रादिदेवेंद्र सेवितांघ्रियुगेऽनघे

ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਜੋ ਭਕਤ-ਵ੍ਰਿੰਦ ਵੱਲੋਂ ਇਕਾਂਤ ਸੇਵਿਤ ਹੈਂ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ! ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 24

मातस्तव कलाविद्धमेतद्भाति चराचरम् । त्वदृते नास्ति सर्वं तन्मातर्भद्रे नमोस्तु ते

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਅਾਪਤ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ ਮਾਤਾ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ।

Verse 25

मही त्वयाऽधारशक्त्या स्थापिता चलतीह न । सपर्वतवनोद्यान दिग्गजैरुपशोभिता

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੀ ਆਧਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਕਦੇ ਕੰਪਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਹਾੜਾਂ, ਵਨਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿਗਗਜਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 26

सूर्यस्तपति खे तीक्ष्णैरंशुभिः प्रतपन्महीम् । त्वच्छक्त्या वसुधासंस्थं रसं गृह्णन्विमुंचति

ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਖੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਵਸੁਧਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अंतर्बहिः स्थितो वह्निर्लोकानां प्रकरोतु शम् । त्वत्प्रतापान्महादेवि सुरासुरनमस्कृते

ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰੇ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਤ, ਤੇਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।

Verse 28

त्वं विद्या त्वं महामाया विष्णोर्लोकैकपालिनः । स्वशक्त्या सृजसीदं त्वं पालयस्यपि मोहिनि

ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੁ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਪਾਲਕ ਹੈ—ਦੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੋਹਿਨੀ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।

Verse 29

त्वत्तः सर्वे सुराः प्राप्य सिद्धिं सुखमयंति वै । मां पालय कृपानाथे वंदिते भक्तवल्लभे

ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਨਾਥੇ, ਹੇ ਵੰਦਿਤੇ, ਹੇ ਭਕਤਵੱਲਭੇ—ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 30

रक्ष मां सेवकं मातस्त्वदीयचरणारणम् । कुरु मे वांछितां सिद्धिं महापुरुषपूर्वजे

ਹੇ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਵਜਾ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰ।

Verse 31

सुमतिरुवाच । एवं तुष्टा जगन्माता वृणीष्व वरमुत्तमम् । उवाच भक्तं सुमदं तपसा कृशदेहिनम्

ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਸੁਮਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਸਰਵੋਤਮ ਵਰ ਮੰਗ।”

Verse 32

इत्येतद्वाक्यमाकर्ण्य प्रहृष्टः सुमदो नृपः । वव्रे निजं हृतं राज्यं हतदुर्जनकंटकम्

ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸੁਮਦ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਛਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਮੰਗਿਆ—ਜੋ ਹੁਣ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਕੰਟਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

Verse 33

महेशीचरणद्वंद्वे भक्तिमव्यभिचारिणीम् । प्रांते मुक्तिं तु संसारवारिधेस्तारिणीं पुनः

ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਅਡੋਲ, ਅਵਿਚਲ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵਾਂ—ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ।

Verse 34

कामाक्षोवाच । राज्यं प्राप्नुहि सुमद सर्वत्रहतकंटकम् । महिलारत्नसंजुष्टपादपद्मद्वयो भव

ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਮਦ, ਉਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇ ਕੰਟਕ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਹ ਹੋ ਜਾ ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਸਮ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਤਨ-ਸਮ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।”

Verse 35

ततवैरिपराभूतिर्माभूयात्सुमदाभिध । यदा तु रावणं हत्वा रघुनाथो महायशाः

ਹੇ ਸੁਮਦਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਰ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਯਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਰਘੁਨਾਥ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵਧ ਕਰਕੇ…

Verse 36

करिष्यत्यश्वमेधं हि सर्वसंभारशोभितम् । तस्य भ्राता महावीरः शत्रुघ्नः परवीरहा

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਮਹਾਵੀਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, (ਉਥੇ ਹੋਵੇਗਾ)।

Verse 37

पालयन्हयमायास्यत्यत्र वीरादिभिर्वृतः । तस्मै सर्वं समर्प्य त्वं राज्यमृद्धं धनादिकम्

ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ, ਵੀਰਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇ—ਆਪਣਾ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਰਾਜ, ਧਨ ਆਦਿ।

Verse 38

पालयिष्यसि योधैः स्वैर्धनुर्धारिभिरुद्भटैः । ततः पृथिव्यां सर्वत्र भ्रमिष्यसि महामते

ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਨਿਡਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਾਜ ਕਰੇਂਗਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 39

ततो रामं नमस्कृत्य ब्रह्मेंद्रेशादिसेवितम् । मुक्तिं प्राप्स्यसि दुष्प्रापां योगिभिर्यमसाधनैः

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵ-ਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਵੰਦਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ ਜੋ ਕਠੋਰ ਸਾਧਨਾ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 40

तावत्कालमिहस्थास्ये यावद्रामहयागमः । पश्चात्त्वां तु समुद्धृत्य गंतास्मि परमं पदम्

ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਾਂਗੀ। ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੀ।

Verse 41

इत्युक्त्वांतर्दधे देवी सुरासुरनमस्कृता । सुमदोऽप्यहिच्छत्रायां शत्रून्हत्वा नृपोऽभवत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਅਤੇ ਸੁਮਦ ਵੀ ਅਹਿਚਛਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 42

एष राजा समर्थोऽपि बलवाहनसंयुतः । न ग्रहीष्यति ते वाहं महामायासुशिक्षितः

ਇਹ ਰਾਜਾ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਬਲ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ਪਰ ਮਹਾਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਿਖਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਨਹੀਂ ਛੀਨੇਗਾ।

Verse 43

श्रुत्वा प्राप्तं पुरी पार्श्वे हयमेधहयोत्तमम् । त्वां च सर्वैर्महाराजैः सेवितांघ्रिं महामतिम्

ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਘੋੜਾ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਭ ਮਹਾਰਾਜੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਸਭ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 44

सर्वं दास्यति सर्वज्ञ राजा सुमदनामधृक् । अधुनातन्महाराज रामचंद्र प्रतापतः

ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸੁਮਦ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਬਲ ਕਰਕੇ ਹੈ।

Verse 45

शेष उवाच । इति वृत्तं समाकर्ण्य सुमदस्य महायशाः । साधुसाध्विति चोवाच जहर्ष मतिमान्बली

ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਮਦ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਪੁਰਖ “ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ!” ਕਹਿ ਉਠਿਆ; ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਵੀਰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 46

अहिच्छत्रापतिः सर्वैः स्वगणैः परिवारितः । सभायां सुखमास्ते यो बहुराजन्यसेवितः

ਅਹਿਚਛਤ੍ਰ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ-ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਰਾਜਪੁਰਖ ਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 47

ब्राह्मणा वेदविदुषो वैश्या धनसमृद्धयः । राजानं पर्युपासंते सुमदंशो भयान्वितम्

ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵੈਸ਼ਯ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸੁਮਦ-ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਜਾ ਮਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਅਤੇ ਭੈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 48

वेदविद्याविनोदेन न्यायिनो ब्राह्मणा वराः । आशीर्वदंति तं भूपं सर्वलोकैकरक्षकम्

ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਧਰਮਿਕ ਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਆਯੀ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਭੂਪ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 49

एतस्मिन्समये कश्चिदागत्य नृपतिं जगौ । स्वामिन्न जाने कस्यास्ति हयः पत्रधरोंऽतिके

ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆ ਕੇ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: “ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੱਤਰ (ਲਿਖਤ ਸੁਨੇਹਾ) ਲੱਗਾ ਹੈ।”

Verse 50

तच्छ्रुत्वा सेवकं श्रेष्ठं प्रेषयामास सत्वरः । जानीहि कस्य राज्ञोऽयमश्वो मम पुरांतिके

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ: “ਜਾਣ ਕੇ ਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਇਹ ਅਸ਼ਵ ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੈ।”

Verse 51

गत्वाथ सेवकस्तत्र ज्ञात्वा वृत्तांतमादितः । निवेदयामास नृपं महाराजन्यसेवितम्

ਫਿਰ ਸੇਵਕ ਉੱਥੇ ਗਿਆ; ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਆਇਆ।

Verse 52

स श्रुत्वा रघुनाथस्य हयं नित्यमनुस्मरन् । आज्ञापयामास जनं सर्वं राजाविशारदः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਰਾਜਾ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 53

लोका मदीयाः सर्वे ये धनधान्यसमाकुलाः । तोरणादीनि गेहेषु मंगलानि सृजंत्विह

ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਰਨ ਆਦਿ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਚਣ।

Verse 54

कन्याः सहस्रशो रम्याः सर्वाभरणभूषिताः । गजोपरिसमारूढा यांतु शत्रुघ्नसंमुखम्

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਸਭ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਨ।

Verse 55

इत्यादिसर्वमाज्ञाप्य ययौ राजा स्वयं ततः । पुत्रपौत्रमहिष्यादिपरिवारसमावृतः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਭ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ, ਮਹਿਸ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਥੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 56

शत्रुघ्नः सुमहामात्यैः सुभटैः पुष्कलादिभिः । संयुतो भूपतिं वीरं ददर्श सुमदाभिधम्

ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਮਹਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿ ਸੂਰਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋ ਕੇ, ‘ਸੁਮਦਾ’ ਨਾਮਕ ਉਸ ਵੀਰ ਭੂਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 57

हस्तिभिः सादिसंयुक्तैः पत्तिभिः परतापनैः । वाजिभिर्भूषितैर्वीरैः संयुतं वीरशोभितम्

ਉੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਲ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, ਅਤੇ ਸਜਾਏ ਘੋੜੇ—ਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ—ਸਾਰੇ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।

Verse 58

अथागत्य महाराजः शत्रुघ्नं नतवान्मुदा । धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि सत्कृतं च कृतं वपुः

ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਜ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਬੋਲੇ: “ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਇਹ ਦੇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 59

इदं राज्यं गृहाणाशु महाराजोपशोभितम् । महामाणिक्यमुक्तादि महाधनसुपूरितम्

ਇਹ ਰਾਜ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ—ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਸੋਭਣ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਮਹਾਮਾਣਿਕ, ਮੋਤੀ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

Verse 60

स्वामिंश्चिरं प्रतीक्षेऽहं हयस्यागमनं प्रति । कामाक्षाकथितं पूर्वं जातं संप्रति तत्तथा

ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਹਯਾ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ਾ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 61

विलोकय पुरं मह्यं कृतार्थान्कुरु मानवान् । पावयास्मत्कुलं सर्वं रामानुज महीपते

ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਕਰੋ। ਹੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਨੁਜ, ਹੇ ਧਰਤੀਪਤੀ, ਸਾਡੇ ਸਮੂਹ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।

Verse 62

इत्युक्त्वारोहयामास कुंजरं चंद्रसुप्रभम् । पुष्कलं च महावीरं तथा स्वयमथारुहत्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਚੰਦਰਸੁਪ੍ਰਭ ਨਾਮਕ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ।

Verse 63

भेरीपणवतूर्याणां वीणादीनां स्वनस्तदा । व्याप्नोति स्म महाराज सुमदेन प्रणोदितः

ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਮਦ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਭੇਰੀਆਂ, ਪਣਵ, ਤੂਰੀਆਂ, ਵੀਣਾ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਧੁਨ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਫੈਲ ਗਈ।

Verse 64

कन्याः समागत्य महानरेंद्रं । शत्रुघ्नमिंद्रादिकसेवितांघ्रिम् । करिस्थिता मौक्तिकवृंदसंघै । र्वर्धापयामासुरिनप्रयुक्ताः

ਤਦ ਕੁਆਰੀਆਂ ਮਹਾਨਰੇਂਦ੍ਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕੋਲ ਆਈਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਇਨ (ਸੂਰਯ) ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵਧਾਇਆ।

Verse 65

शनैःशनैः समागत्य पुरीमध्ये जनैर्मुदा । वर्धापितो गृहं प्राप तोरणादिकभूषितम्

ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਹ ਨਗਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਤੋਰਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 66

हयरत्नेन संयुक्तस्तथा वीरैः सुशोभितः । राज्ञा पुरस्कृतो राजा शत्रुघ्नः प्राप मंदिरम्

ਅਸ਼੍ਵ-ਰਤਨ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਅਗੇ ਹੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 67

अर्घादिभिः पूजयित्वा रघुनाथानुजं तदा । सर्वं समर्पयामास रामचंद्राय धीमते

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਅਨੁਜ ਦੀ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।