Adhyaya 101

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਕਾਲ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੇਠ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਸ਼ਾਕਾਲੀ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ‘ਪਕਾਏ’ ਜਾ ਰਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਦੂਤ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਦੁਰਗਤੀ ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਪ-ਤੜਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੈਤਿਕ ਪਤਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧ ਕਰਮਾਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀਗਮਨ—ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਕੋਮਲਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਵੈਸ਼ਾਖ-ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤਤਾ—ਪ੍ਰਾਤಃ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪੂਜਾ—ਕਰਕੇ ਹੋਈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।