Adhyaya 6

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ-ਵੀਰ ਭੀਮਨਾਦ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਤਲਵਾਰਧਾਰੀ ਦੈਤ ਦੇ ਆਤੰਕ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਸੰਗਮ ਨੇੜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਥਾ ਕਰਮ-ਨਿਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਮਬੁੱਧੀ ਨਾਮਕ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ (ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ) ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਪਟੀ ਮਤਾਂ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦਵਿਜ-ਧਰਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ, ਜੀਵਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਪਤਨ ਹੋਇਆ। ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਦੇ ਲੇਖੇ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰੀ-ਦੇਵ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਰਕ-ਫਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਭੁੱਲ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮਫਲ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਸਨਾਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਗੀਤ-ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਾਲ ਭਕਤੀ, ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ: ਗੁਮਸ਼ੁਦਗੀਆਂ, ਵਿਲਾਪ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਆਤਮਹਤਿਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਗੰਧਿਨੀ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਕੇ ਸਹੀ ਬੁੱਧੀ ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ।