Adhyaya 5

PP.7.5 ਵਿੱਚ ਤਾਲਧਵਜਾ ਨਗਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਵਿਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਹਾਰਾਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਧਵ ਵਿਦਵਾਨ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸਨਾਨ ਕਰਦੀ ਚੰਦਰਕਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਹਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਕਥਾ ਨੀਤੀ ਉਚਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵਧ ਕੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰ-ਸਤ੍ਰੀ ਗਮਨ/ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਮਹਾਪਾਪ ਹੈ। ਚੰਦਰਕਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਲੋਚਨਾ—ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ—ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ, ਪਛਾਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਉਪਾਯ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਕੇ ਗੰਧਿਨੀ ਨੂੰ ਮੱਧਸਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਲੋਚਨਾ ਨਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਲੋਚਨਾ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ’ ਉਹੀ ਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਦੈਵ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਚੇਸ਼ਟਾ ਸੁਲੋਚਨਾ ਦਾ ਅਪਹਰਨ ਕਰ ਕੇ ਭੋਗ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਲੋਚਨਾ ਅਹਿੰਸਕ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਿਆਉਣ ਭੇਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਬਚ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪੁਰਸ਼-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ‘ਵੀਰਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਕਥਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।