Adhyaya 24

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੰਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜੈਮਿਨੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ (ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਵਾਣੀ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਯ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ, ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਗਿਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ, ਛਾਂ ਕਰਨੀ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਦੀਪ ਅਰਪਣ, ਮੂਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫਾਈ, ਰੋਪਣਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ—ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪਾਪ-ਨਾਸ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਤੱਕ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ “ਪੀੜਾ” ਨਾ ਹੋਵੇ; ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਧਾਤ੍ਰੀ/ਆਮਲਕੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਤਿ-ਆਵਸ਼੍ਯਕ ਦੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਹਨ ਉੱਥੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਾਂਝ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।