Adhyaya 23

ਵਿਆਸ ਜੀ ਰਾਜਾ ਕੋਚਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸੁਪ੍ਰਾਜ਼্ঞਾ ਨੂੰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਰਮ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ, ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤਿ-ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਹਰਿ-ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੌਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਲੱਭ ਆਚਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਸੁਪ੍ਰਾਜ਼्ञਾ ਆਪਣਾ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਤ੍ਯੋਦਯ ਨਾਮਕ ਅਨੀਤਿਕ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੁੱਖ-ਵਸ਼/ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਦੀਪ-ਦਾਨ, ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਸਮਰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੰਧਨ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਧਾਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਅਗੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਦੋ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਖਮਈ, ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਪਥ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਯਾਤਨਾ-ਭਰਿਆ ਪਥ। ਨਰਕਾਂ ਅਤੇ ਦੰਡਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਦੰਪਤੀ ਦੇ ਹਰਿ-ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।